Ανατολική Μεσόγειος: Κλιμακώνεται η ρητορική της σύγκρουσης ανάμεσα σε Τουρκία και Ισραήλ- Πόσο πιθανό είναι το σενάριο στρατιωτικής εμπλοκής στο έδαφος της Κύπρου- Σε πλήρη επιφυλακή η Μεγαλόνησος

Από πολύ κοντά παρακολουθεί η Λευκωσία τη ραγδαία κλιμάκωση που καταγράφεται στις σχέσεις Ισραήλ και Τουρκίας, καθώς η αντιπαράθεση μεταξύ των δύο χωρών αποκτά πλέον ευρύτερες γεωπολιτικές διαστάσεις και αγγίζει άμεσα την Ανατολική Μεσόγειο.

Ανατολική Μεσόγειος: Κλιμακώνεται η ρητορική της σύγκρουσης ανάμεσα σε Τουρκία και Ισραήλ- Πόσο πιθανό είναι το σενάριο στρατιωτικής εμπλοκής στο έδαφος της Κύπρου- Σε πλήρη επιφυλακή η Μεγαλόνησος

Η νέα όξυνση έλαβε, μάλιστα, σαφή κυπριακή διάσταση, όταν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Βενιαμίν Νετανιάχου εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, υπενθυμίζοντας με χαρακτηριστικό τρόπο ότι η Τουρκία «κατέχει τη μισή Κύπρο».

Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη τοποθέτηση από την κυπριακή κυβέρνηση, ξένες δημοσιογραφικές πηγές, μεταξύ άλλων η DW, μεταδίδουν ότι η Λευκωσία βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής, εξετάζοντας όλα τα πιθανά σενάρια για την περίπτωση που η αντιπαράθεση μεταφερθεί, άμεσα ή έμμεσα, στο κυπριακό έδαφος.

Το ενδεχόμενο αυτό δεν θεωρείται αμελητέο, καθώς στα κατεχόμενα παραμένουν σημαντικές τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις, ενώ η Άγκυρα έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια στην αναβάθμιση των στρατιωτικών υποδομών της στο βόρειο τμήμα του νησιού.

“Εάν οι ΗΠΑ επιτρέψουν στο Ισραήλ να χρησιμοποιήσει όπλα αμερικανικής κατασκευής για να χτυπήσει τις τουρκικές δυνάμεις στη Συρία, Κύπρο ή οπουδήποτε αλλού, αυτό όχι μόνο θα αλλάξει δραστικά τη σχέση μεταξύ Άγκυρας και Ουάσινγκτον, αλλά θα τερματίσει και οριστικά το ΝΑΤΟ όπως το ξέρουμε”, αναφέρει τουρκικό ΜΜΕ.

Στη Λευκωσία, ο προβληματισμός επικεντρώνεται κυρίως στο ενδεχόμενο η Άγκυρα να επιχειρήσει να αξιοποιήσει τις στρατιωτικές υποδομές που διαθέτει στα κατεχόμενα, είτε για να ασκήσει πίεση προς το Ισραήλ είτε ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής απάντησης σε περίπτωση περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης.

Ενδεικτικό της κινητικότητας στην περιοχή είναι το γεγονός ότι πριν από περίπου 20 ημέρες τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), τα οποία απογειώθηκαν από τα κατεχόμενα, πραγματοποίησαν προκλητικές πτήσεις στην ευρύτερη περιοχή, προκαλώντας πρόσθετο προβληματισμό στις κυπριακές αρχές.

Οι κυπριακές υπηρεσίες ασφαλείας παραμένουν, ως εκ τούτου, σε αυξημένη εγρήγορση, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία ισραηλινών συμφερόντων, εγκαταστάσεων και πολιτών στο ελεύθερο τμήμα της Κύπρου. Ο φόβος για ασύμμετρες απειλές, σε περίπτωση που η αντιπαράθεση ξεφύγει από το διπλωματικό επίπεδο, αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες που οδηγούν σε αυξημένη επιτήρηση.

Το Ισραήλ δεν θα επιτρέψει τουρκικά τετελεσμένα στη Συρία

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται, ωστόσο, η Συρία. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο υπουργός Άμυνας Ισράελ Κατς έχουν προειδοποιήσει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, καθιστώντας σαφές ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να ανεχθεί τη δημιουργία τουρκικής στρατιωτικής βάσης ή την εγκαθίδρυση μόνιμης τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Δαμασκό και ευρύτερα στη Συρία.

Η Άγκυρα απέρριψε άμεσα τις ισραηλινές αιτιάσεις μέσω του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, με αποτέλεσμα η ήδη τεταμένη σχέση των δύο χωρών να οδηγηθεί σε έναν νέο κύκλο σκληρής ρητορικής και διπλωματικής αντιπαράθεσης.

Την ίδια ώρα, όμως, πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις και τις εκατέρωθεν προειδοποιήσεις φαίνεται να βρίσκονται σε εξέλιξη παρασκηνιακές επαφές μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Στόχος τους είναι να αποτραπεί μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση και, κυρίως, να αποφευχθεί μια άμεση στρατιωτική τριβή μεταξύ των δύο πλευρών στο συριακό έδαφος.

Οι επαφές αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς οι σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ δοκιμάζονται πλέον σε ένα περιβάλλον όπου τα στρατιωτικά συμφέροντα των δύο χωρών τέμνονται ολοένα και περισσότερο.

Σύμφωνα με ισραηλινή πηγή ασφαλείας, την οποία επικαλείται το ισραηλινό δίκτυο Kan, το Ισραήλ δεν επιδιώκει αντιπαράθεση με την Άγκυρα και μεταξύ των δύο πλευρών λειτουργούν «μυστικά κανάλια» επικοινωνίας, μέσω των οποίων ανταλλάσσονται μηνύματα με στόχο την αποφυγή επικίνδυνων περιστατικών και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Ωστόσο, η ίδια πηγή διαμηνύει ότι η ισραηλινή αυτοσυγκράτηση έχει όρια. «Όταν τα μηνύματα δεν είναι αποτελεσματικά, το Ισραήλ αναγκάζεται να ενεργήσει», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ανατολική Μεσόγειος: Κλιμακώνεται η ρητορική της σύγκρουσης ανάμεσα σε Τουρκία και Ισραήλ- Πόσο πιθανό είναι το σενάριο στρατιωτικής εμπλοκής στο έδαφος της Κύπρου- Σε πλήρη επιφυλακή η Μεγαλόνησος

Το μήνυμα αυτό αποτυπώνει ουσιαστικά τη δύσκολη ισορροπία που επιχειρεί να διατηρήσει το Τελ Αβίβ: από τη μία πλευρά να αποφύγει μια ευθεία σύγκρουση με την Τουρκία και από την άλλη να μην επιτρέψει στην Άγκυρα να δημιουργήσει νέα στρατιωτικά τετελεσμένα στην περιοχή.

Οι παρασκηνιακές συνομιλίες, επομένως, φαίνεται να έχουν έναν σαφή σκοπό: να λειτουργήσουν ως μηχανισμός αποτροπής. Όμως η τουρκική αδιαλλαξία και η επιδίωξη ενίσχυσης της στρατιωτικής της παρουσίας στη Συρία περιορίζουν δραστικά τα περιθώρια συνεννόησης, με αποτέλεσμα τα λεγόμενα «μυστικά κανάλια» να κινδυνεύουν να αποδειχθούν ανεπαρκή πριν ακόμη προλάβουν να αποδώσουν.

Πού μπορεί να συγκρουστούν Τουρκία και Ισραήλ;

Το πιο άμεσο και πιθανό σημείο ανάφλεξης είναι η Συρία, ενώ η Κύπρος αποτελεί το πιο σύνθετο, αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά επικίνδυνο μέτωπο.

Η γεωπολιτική πραγματικότητα δείχνει ότι η Συρία είναι η περιοχή όπου η στρατιωτική τριβή δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό ενδεχόμενο, αλλά εξελίσσεται ήδη στο πεδίο. Οι δύο χώρες επιχειρούν εντός της Συρίας, με διαφορετικές επιδιώξεις και αντικρουόμενες στρατηγικές προτεραιότητες.

Το Ισραήλ πραγματοποίησε αεροπορική επιδρομή στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ (Abu al-Duhur) στη βόρεια Συρία, με στόχο να αποτρέψει την ανάπτυξη τουρκικών δυνάμεων και συστημάτων ραντάρ στην περιοχή.

Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις (IDF) έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν την επέκταση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας προς τα νότια της Συρίας, ιδιαίτερα σε περιοχές που το Τελ Αβίβ θεωρεί κρίσιμες για τη δική του ασφάλεια.

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και ο πυρήνας της αντιπαράθεσης. Η Τουρκία επιδιώκει να διευρύνει το στρατηγικό της αποτύπωμα στη Συρία, ενώ το Ισραήλ επιχειρεί να διατηρήσει μια ζώνη ασφαλείας και να αποτρέψει την εγκατάσταση δυνάμεων ή στρατιωτικών συστημάτων που θα μπορούσαν να μεταβάλουν τους συσχετισμούς εις βάρος του.

Η Κύπρος το πιο σύνθετο μέτωπο

Η Κύπρος θεωρείται από αναλυτές ως το πιο ευαίσθητο και περίπλοκο σημείο της αντιπαράθεσης, καθώς εδώ δεν εμπλέκονται μόνο οι στρατηγικές επιδιώξεις Τουρκίας και Ισραήλ, αλλά και η Κυπριακή Δημοκρατία, ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σύμφωνα με ισραηλινές αναλύσεις, το Τελ Αβίβ αντιμετωπίζει γεωγραφικά την Κύπρο ως μια προέκταση του δικού του αμυντικού βάθους, ενώ η Άγκυρα αντιμετωπίζει τα κατεχόμενα εδάφη της Βόρειας Κύπρου ως μια «στρατηγική πρώτη γραμμή» απέναντι στο Ισραήλ και ενισχύει τις εκεί υποδομές της.

Η στενή αμυντική συνεργασία της Κυπριακής Δημοκρατίας με το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας ισραηλινών συστημάτων αεράμυνας, σε συνδυασμό με τις διαχρονικές ενεργειακές και γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο, καθιστούν την Κύπρο ένα σημείο ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας.

Για την Άγκυρα, το νησί αποτελεί διαχρονικά κομβικό χώρο προβολής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο. Για το Ισραήλ, η γεωγραφική εγγύτητα και η αμυντική συνεργασία με τη Λευκωσία προσδίδουν στην Κύπρο ιδιαίτερη αξία στο συνολικό περιφερειακό αμυντικό σχεδιασμό.

Υπό αυτά τα δεδομένα, η Κύπρος δεν αποτελεί απλώς έναν παράγοντα που παρακολουθεί από απόσταση την αντιπαράθεση. Αντιθέτως, βρίσκεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη γεωγραφική θέση, στην οποία μπορούν να διασταυρωθούν οι τουρκικές επιδιώξεις, οι ισραηλινές κόκκινες γραμμές και τα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν οι παρασκηνιακές επαφές Άγκυρας και Τελ Αβίβ θα μπορέσουν να λειτουργήσουν ως δικλείδα ασφαλείας ή εάν η αυξανόμενη τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Συρία θα οδηγήσει τελικά σε ανοιχτή αντιπαράθεση.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι το Ισραήλ δεν φαίνεται διατεθειμένο να επιτρέψει στην Τουρκία να δημιουργήσει «Οθωμανικές νίκες» στη Συρία ή αλλού. Και όσο η αντιπαράθεση μετατρέπεται από λεκτική σε επιχειρησιακή, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες το Τελ Αβίβ να επιλέξει ένα προληπτικό χτύπημα, εφόσον κρίνει ότι οι τουρκικές κινήσεις ξεπερνούν τις δικές του κόκκινες γραμμές.

Σε μια τέτοια περίπτωση, η Συρία θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο πεδίο άμεσης στρατιωτικής δοκιμασίας των δύο περιφερειακών δυνάμεων, ενώ η Κύπρος θα παρέμενε το πλέον ευαίσθητο γεωπολιτικό σημείο της αντιπαράθεσης.