Ανατροπή που θα προκαλέσει “σεισμό από τον Τραμπ στο δόγμα της παγκόσμιας ασφάλειας: Το Αμερικανικό Πεντάγωνο αλλάζει ρότα, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι μένουν μόνοι τους και η Γροιλανδία μπαίνει στο επίκεντρο ενός γεωπολιτικού παζαριού που απειλεί να τινάξει τα πάντα στον αέρα

Μια βαθιά και ριζική αλλαγή στη στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών απέναντι στους συμμάχους τους αποκαλύπτεται μέσα από το νέο έγγραφο Στρατηγικής Εθνικής Άμυνας του Πενταγώνου, προκαλώντας έντονο προβληματισμό σε Ευρώπη και Ασία. Το μήνυμα είναι πλέον σαφές και ωμό: η εποχή κατά την οποία η Ουάσιγκτον αναλάμβανε το κύριο βάρος της συλλογικής άμυνας φαίνεται να τελειώνει.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το Πεντάγωνο ενημέρωσε επισήμως συμμάχους των ΗΠΑ –ανάμεσά τους και το Ηνωμένο Βασίλειο– ότι στο πλαίσιο της στρατηγικής «Πρώτα η Αμερική» ο καθένας θα πρέπει να αναλάβει πρωτίστως την ευθύνη της δικής του ασφάλειας. Το 34σέλιδο έγγραφο, το πρώτο μετά το 2022, ασκεί σκληρή κριτική σε ευρωπαϊκές και ασιατικές χώρες, κατηγορώντας τες ότι για χρόνια επαναπαύθηκαν στην αμερικανική ομπρέλα προστασίας και στις επιδοτήσεις άμυνας προηγούμενων κυβερνήσεων.

Η νέα στρατηγική περιγράφεται ως μια «απότομη μεταστροφή» στον τρόπο σκέψης, στην προτεραιοποίηση και στον τόνο της αμερικανικής πολιτικής, με σαφή απαίτηση οι σύμμαχοι να σηκώσουν μεγαλύτερο βάρος απέναντι σε απειλές όπως η Ρωσία και η Βόρεια Κορέα. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, για χρόνια οι ΗΠΑ δεν έθεταν ξεκάθαρα τα δικά τους συμφέροντα πάνω απ’ όλα – κάτι που, σύμφωνα με το Πεντάγωνο, αλλάζει άμεσα.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν είναι. Η στροφή αυτή έρχεται λίγο μετά τις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες, στο πλαίσιο πίεσης για μια ευρύτερη συμφωνία που σχετίζεται με τη Γροιλανδία – μια περιοχή-κλειδί για τον έλεγχο της Αρκτικής και των εμπορικών και στρατιωτικών διαδρομών.

Σε αντίθεση με τη στρατηγική της εποχής Μπάιντεν, που έβλεπε την Κίνα ως τον βασικό και άμεσο αντίπαλο, το νέο δόγμα θεωρεί το Πεκίνο μια εδραιωμένη δύναμη στον Ινδο-Ειρηνικό, την οποία οι ΗΠΑ απλώς πρέπει να αποτρέψουν από το να κυριαρχήσει. Το Πεντάγωνο ξεκαθαρίζει ότι στόχος δεν είναι η ταπείνωση, η στραγγαλιστική πίεση ή η αλλαγή καθεστώτος στην Κίνα, αλλά η διατήρηση της ισορροπίας ισχύος.

Αντίθετα, η προσοχή στρέφεται πλέον έντονα στο Δυτικό Ημισφαίριο. Η νέα στρατηγική υπογραμμίζει ότι οι ΗΠΑ θα υπερασπιστούν «ενεργά και χωρίς φόβο» τα συμφέροντά τους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη Διώρυγα του Παναμά και τη Γροιλανδία. Το Πεντάγωνο δηλώνει έτοιμο να προσφέρει «αξιόπιστες επιλογές» για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης πρόσβασης του αμερικανικού στρατού και του εμπορίου σε κρίσιμα εδάφη.

Παρότι γίνεται λόγος για συνεργασία με τον Καναδά και τις χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: όποιος σύμμαχος δεν «κάνει το καθήκον του», θα βρεθεί αντιμέτωπος με στοχευμένες και αποφασιστικές κινήσεις που θα εξυπηρετούν αποκλειστικά τα αμερικανικά συμφέροντα.

Η Ευρώπη βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της αναδιάταξης. Η Ρωσία χαρακτηρίζεται μεν «επίμονη αλλά διαχειρίσιμη απειλή», ωστόσο το έγγραφο επιμένει ότι τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ είναι πλέον αρκετά ισχυρά ώστε να αναλάβουν την κύρια ευθύνη της συμβατικής άμυνας της ηπείρου. Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιβεβαιώνουν ότι μειώνουν τη στρατιωτική τους παρουσία στα σύνορα του ΝΑΤΟ με την Ουκρανία, προκαλώντας ανησυχία για ενδεχόμενο κενό ασφάλειας απέναντι σε μια ολοένα και πιο επιθετική Μόσχα.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί και η απουσία οποιασδήποτε σαφούς αναφοράς στην Ταϊβάν, σε αντίθεση με το δόγμα του 2022 που προέβλεπε ανοιχτή στήριξη της ασύμμετρης άμυνάς της. Παράλληλα, η Νότια Κορέα καλείται να αναλάβει ηγετικό ρόλο στην αποτροπή της Βόρειας Κορέας, με πιο περιορισμένη αμερικανική υποστήριξη.

Το μήνυμα της Ουάσιγκτον είναι πλέον ξεκάθαρο και σκληρό: οι ΗΠΑ παραμένουν παρούσες, αλλά όχι όπως πριν. Οι σύμμαχοι καλούνται να αναλάβουν το βάρος της ασφάλειάς τους, σε έναν κόσμο όπου οι σταθερές δεκαετιών δείχνουν να καταρρέουν – και όπου η Γροιλανδία, η Αρκτική και το Δυτικό Ημισφαίριο αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο στο νέο γεωπολιτικό παιχνίδι.