Ανατροπή στα ακίνητα το 2026: Έρχεται ο ΜΑΤΑ – Τι πρέπει να ξέρουν οι ιδιόκτητες

Ανατροπή στη διαχείριση και τις συναλλαγές ακινήτων φέρνει ο Μοναδικός Αριθμός Ταυτότητας Ακινήτου (ΜΑΤΑ), ο οποίος θα τεθεί σε εφαρμογή εντός του 2026.

Πρόκειται για έναν μόνιμο αριθμό που θα συνοδεύει κάθε ακίνητο σε όλη τη διάρκεια ζωής του, λειτουργώντας αντίστοιχα με τον ΑΜΚΑ για τα φυσικά πρόσωπα και αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο καταγράφεται, ελέγχεται και μεταβιβάζεται η ακίνητη περιουσία στη χώρα.

Ο ΜΑΤΑ εισάγεται με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού φακέλου για κάθε ιδιοκτησία, στον οποίο θα αποτυπώνονται όλες οι μεταβολές, από τις αγοραπωλησίες και τις γονικές παροχές έως τις επιδοτήσεις, τις τακτοποιήσεις αυθαιρέτων και τις αλλαγές χρήσης. Όπως επισημαίνουν αρμόδιοι παράγοντες της αγοράς και τεχνικοί επιστήμονες, το νέο σύστημα φιλοδοξεί να βάλει τέλος στην πολυδιάσπαση των στοιχείων που σήμερα τηρούνται σε διαφορετικά μητρώα και υπηρεσίες.

Στον ψηφιακό φάκελο κάθε ακινήτου θα διασυνδέονται δεδομένα από το Ελληνικό Κτηματολόγιο, την ΑΑΔΕ, τον ΔΕΔΔΗΕ, την ΕΥΔΑΠ και τις ΔΕΥΑ, τους δήμους, τις πολεοδομίες, την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, αλλά και από ασφαλιστικές εταιρείες και δικαστικές αρχές. Μέσα από αυτή τη διασύνδεση θα δημιουργείται για πρώτη φορά μια κοινή, επικαιροποιημένη βάση δεδομένων για όλα τα ακίνητα της χώρας.

Οι ιδιοκτήτες ακινήτων καλούνται να προετοιμαστούν εγκαίρως, ελέγχοντας την ορθότητα των στοιχείων που έχουν δηλώσει. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η υποβολή δήλωσης ιδιοκτησίας στο Κτηματολόγιο και η σωστή καταχώριση των ακινήτων στο έντυπο Ε9. Όπου υπάρχουν λάθη, μεταβολές ή τακτοποιήσεις αυθαιρέτων, θα πρέπει να γίνουν οι αντίστοιχες διορθώσεις, ενώ ακίνητα που δεν εντοπίζονται στο Κτηματολόγιο ή αφορούν δασικές εκτάσεις θα πρέπει να διαγράφονται. Παράλληλα, η τακτοποίηση αυθαίρετων κατασκευών καθίσταται κρίσιμη, καθώς το νέο σύστημα θα διευκολύνει τον εντοπισμό τους.

Με την πλήρη ενεργοποίηση του ΜΑΤΑ, οι συναλλαγές αναμένεται να απλοποιηθούν σημαντικά. Για κάθε μεταβίβαση, αγοραπωλησία, γονική παροχή ή αίτηση επιδότησης θα απαιτείται πλέον ένας μόνο αριθμός, μειώνοντας δραστικά την ανάγκη για πλήθος πιστοποιητικών και βεβαιώσεων. Ταυτόχρονα, ενισχύεται ο έλεγχος για αδήλωτα τετραγωνικά και αυθαίρετες κατασκευές, ενώ περιορίζονται τα λάθη που σήμερα προκαλούν καθυστερήσεις και πρόστιμα.

Το νέο σύστημα θα λειτουργεί μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας E-Registries, η οποία θα ενημερώνει αυτόματα όλους τους εμπλεκόμενους φορείς σε κάθε αλλαγή ιδιοκτησίας ή χρήσης. Έτσι, όταν ένα συμβόλαιο αναρτάται στην πλατφόρμα myPROPERTY, θα ενημερώνονται χωρίς επιπλέον ενέργειες οι πάροχοι ηλεκτρικής ενέργειας και ύδρευσης, καθώς και οι δήμοι, εξαλείφοντας τις διπλές καταγραφές και τις χρονοβόρες διαδικασίες.

Τα στοιχεία που θα συγκεντρώνονται στον ΜΑΤΑ θα προέρχονται, μεταξύ άλλων, από το Κτηματολόγιο, τα δικαστήρια, τα ασφαλιστήρια συμβόλαια και τους αποδέκτες αγροτικών επιδοτήσεων. Μέσω ψηφιακού χάρτη και τεχνολογιών GIS, τα γεωμετρικά δεδομένα των ακινήτων θα συνδέονται με δασικούς χάρτες και στοιχεία αγροτικών ενισχύσεων, επιτρέποντας τον έλεγχο της πραγματικής χρήσης κάθε γεωτεμαχίου και της νομιμότητας των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται σε αυτό.

Η καθολική αυτή καταγραφή δημιουργεί, σύμφωνα με ειδικούς, ένα νέο καθεστώς διαφάνειας, αλλά και αυξημένου ελέγχου. Με τη χρήση τεχνολογιών Τεχνητής Νοημοσύνης θα είναι δυνατός ο ταχύτερος εντοπισμός αυθαίρετων κατασκευών, μέσω διασταύρωσης στοιχείων από πολεοδομίες και την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, γεγονός που αναμένεται να αλλάξει τους συσχετισμούς στον τομέα της πολεοδομικής νομιμότητας.