Ανατροπή: Συνεχίζονται οι συνομιλίες Ιράν και ΗΠΑ – Η αλλαγή έδρας, οι «τρεις όροι» και το εφιαλτικό ρίσκο κλιμάκωσης

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε, πως οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης έχουν προγραμματιστεί να διεξαχθούν το πρωί της Παρασκευής στη Μουσκάτ, πρωτεύουσα του Ομάν, παρά το ότι μέχρι πριν λίγες ώρες φαινόταν πως οδηγούνταν σε κατάρρευση.

Ακολούθως, το πρακτορείο ειδήσεων Reuters μετέδωσε πως Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε πως η Ουάσινγκτον αποδέχθηκε τελικά το αίτημα του Ιράν για συνάντηση στο Ομάν και όχι στην Κωνσταντινούπολη, όπως αρχικά προγραμματιζόταν.

Η μεταφορά της έδρας δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Η Μουσκάτ λειτουργεί εδώ και χρόνια ως δίαυλος χαμηλών τόνων ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη και το Ιράν φαίνεται να θέλει ένα σχήμα πιο «σφιχτό» και ελεγχόμενο, με ατζέντα που θα μένει στο πυρηνικό σκέλος, τη στιγμή που οι ΗΠΑ πιέζουν για ευρύτερο πακέτο.

To Ιράν και η «μάχη» της ατζέντας πριν από τη Μουσκάτ

Από τις πρώτες διαρροές για τη συνάντηση της Παρασκευής, η διαφωνία δεν ήταν μόνο το πού θα γίνει το ραντεβού, αλλά και το τι θα μπει στο τραπέζι. Η αμερικανική πλευρά, με τον Μάρκο Ρούμπιο να το λέει ανοιχτά, θέλει οι συνομιλίες να αγγίξουν και το πυραυλικό οπλοστάσιο του Ιράν, τη στήριξη προς ένοπλες οργανώσεις στη Μέση Ανατολή και ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Τεχεράνη απαντά ότι οι συζητήσεις αφορούν το πυρηνικό πρόγραμμα και μόνο, χαρακτηρίζοντας το πυραυλικό σκέλος «εκτός συζήτησης».

Αυτή η απόσταση εξηγεί γιατί η αλλαγή από την Κωνσταντινούπολη στη Μουσκάτ αντιμετωπίστηκε ως ουσιαστική νίκη διαδικασίας για το Ιράν, αφού το Ομάν θεωρείται μεσολαβητής που διευκολύνει πιο περιορισμένες, στοχευμένες επαφές.

O Τραμπ και οι «τρεις όροι» που σκληραίνουν το παζάρι

Στο παρασκήνιο, οι πιέσεις της Ουάσινγκτον συνδέονται με ένα πλαίσιο απαιτήσεων που αποδίδεται στον Ντόναλντ Τραμπ και περιγράφεται ως «τρεις σκληρές προϋποθέσεις» για να υπάρξει επανεκκίνηση με προοπτική συμφωνίας. Σύμφωνα με όσα έχουν μεταδοθεί, οι όροι αφορούν μηδενικό εμπλουτισμό ουρανίου σε ιρανικό έδαφος, αυστηρούς περιορισμούς στο πυραυλικό πρόγραμμα και τερματισμό της στήριξης προς ένοπλους συμμάχους στην περιοχή.

Σε αυτό το κλίμα εντάσσονται και οι δημόσιες τοποθετήσεις του ίδιου του Τραμπ για τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, όταν κλήθηκε να σχολιάσει αν «πρέπει να ανησυχεί». Η απάντησή του στο NBC αποδόθηκε ως «should be very worried», δηλαδή «πρέπει να ανησυχεί πολύ», την ώρα που η αμερικανική πλευρά επαναλαμβάνει πως το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης δεν έχει φύγει από το τραπέζι αν δεν υπάρξει αποτέλεσμα.

Ιράν, κυρώσεις και ο φόβος της εσωτερικής έκρηξης

Οι συνομιλίες της Παρασκευής έρχονται ενώ, σύμφωνα με ρεπορτάζ που επικαλούνται νυν και πρώην Ιρανούς αξιωματούχους, στο εσωτερικό της ιρανικής ηγεσίας μεγαλώνει η ανησυχία ότι ένα αμερικανικό πλήγμα θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το καθεστώς, ξαναβγάζοντας στους δρόμους μια ήδη οργισμένη κοινωνία μετά την πρόσφατη καταστολή διαδηλώσεων.

Ταυτόχρονα, το Ιράν επιδιώκει ένα σήμα ότι μπορεί να υπάρξει ανακούφιση από τις δυτικές κυρώσεις, οι οποίες, όπως έχει καταγραφεί, πιέζουν ασφυκτικά την οικονομία και επηρεάζουν άμεσα το εσωτερικό πολιτικό θερμόμετρο. Με αυτά τα δεδομένα, η Μουσκάτ μοιάζει με σημείο «ελάχιστης σύγκρουσης» για να ξεκινήσει η κουβέντα, όχι εγγύηση συμφωνίας. Το κρίσιμο ερώτημα για την Παρασκευή είναι αν οι δύο πλευρές θα μείνουν σε έναν στενό πυρηνικό διάλογο ή αν θα βρεθεί φόρμουλα σταδιακής διεύρυνσης χωρίς να τιναχτεί στον αέρα η διαδικασία από την πρώτη κιόλας μέρα.