Ανεβαίνει το πολεμικό θερμόμετρο στην «αυλή» της Ρωσίας: H Σουηδία αναπτύσσει μαχητικά Gripen και πολεμικά πλοία στη Φινλανδία

Η Στοκχόλμη ενισχύει στρατιωτικά το Ελσίνκι με μαχητικά Gripen, πολεμικά πλοία και δυνατότητες αντιμετώπισης drones, καθώς το ΝΑΤΟ θωρακίζει τη βόρεια πτέρυγά του απέναντι στη ρωσική στρατιωτική παρουσία και τη νέα, ολοένα πιο σύνθετη απειλή των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Ανεβαίνει το πολεμικό θερμόμετρο στην «αυλή» της Ρωσίας: H Σουηδία αναπτύσσει μαχητικά Gripen και πολεμικά πλοία στη Φινλανδία

Σε μια εξέλιξη που αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο τη βαθιά μεταμόρφωση της αρχιτεκτονικής ασφαλείας στη Βόρεια Ευρώπη, η Σουηδία προχωρά στην ανάπτυξη μαχητικών αεροσκαφών Gripen και πολεμικού πλοίου στη Φινλανδία, ενισχύοντας έμπρακτα την επιτήρηση τόσο του εναέριου όσο και του θαλάσσιου χώρου της γειτονικής χώρας.

Πρόκειται για μια κίνηση με ιδιαίτερο στρατηγικό βάρος, καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία τα περιστατικά με μη επανδρωμένα αεροσκάφη πολλαπλασιάζονται και οι ανησυχίες για πιθανή διάχυση των επιπτώσεων του πολέμου στην Ουκρανία προς τη Βαλτική και τα βόρεια σύνορα του ΝΑΤΟ εντείνονται.

Η Στοκχόλμη περνά, έτσι, από το επίπεδο της στενής διμερούς στρατιωτικής συνεργασίας με το Ελσίνκι σε μια πολύ πιο απτή μορφή επιχειρησιακής συμμετοχής στην επιτήρηση και προστασία της φινλανδικής επικράτειας. Μια εξέλιξη που καταδεικνύει πόσο ριζικά έχει μεταβληθεί το στρατηγικό τοπίο της Σκανδιναβίας μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με το Reuters, οι σουηδικές Ένοπλες Δυνάμεις θα συμμετάσχουν στην επιτήρηση και προστασία της Φινλανδίας με μαχητικά JAS 39 Gripen και κορβέτα, τουλάχιστον έως το τέλος του 2026. Η συμφωνία προβλέπει μάλιστα ότι οι σουηδικές δυνάμεις μπορούν, εφόσον απαιτηθεί, να συνδράμουν στην αντιμετώπιση παραβιάσεων της φινλανδικής επικράτειας.

Τα Gripen αναλαμβάνουν ρόλο πάνω από τη Φινλανδία

Η παρουσία των σουηδικών αεροσκαφών και ναυτικών μονάδων δεν αποτελεί απλώς μια συμβολική επίδειξη αλληλεγγύης. Οι φινλανδικές Ένοπλες Δυνάμεις εξηγούν ότι τα σουηδικά μέσα θα ενισχύσουν πρωτίστως την εναέρια επιτήρηση, δίνοντας ταυτόχρονα στο Ελσίνκι τη δυνατότητα να αποδεσμεύσει δικές του δυνάμεις και μέσα για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων παραβιάσεων ή άλλων περιστατικών ασφαλείας.

Η σημασία της συγκεκριμένης ανάπτυξης γίνεται ακόμη πιο ευδιάκριτη εάν ληφθεί υπόψη η γεωγραφική θέση της Φινλανδίας. Η χώρα διαθέτει περίπου 1.340 χιλιόμετρα συνόρων με τη Ρωσία, γεγονός που την τοποθετεί στην πρώτη γραμμή της ανατολικής πτέρυγας της Συμμαχίας και καθιστά κάθε μεταβολή στην ασφάλειά της ζήτημα ευρύτερης νατοϊκής σημασίας.

Ελσίνκι και Στοκχόλμη έχουν καταστήσει σαφές ότι η συνεργασία αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση της δυνατότητας εντοπισμού και αντιμετώπισης drones και λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα εθνικά μέτρα που έχει ήδη λάβει η Φινλανδία. Όπως επισημαίνει η σουηδική κυβέρνηση, πρόκειται ταυτόχρονα για μια κίνηση που ενισχύει την αποτροπή και την άμυνα του ΝΑΤΟ στην ανατολική του πτέρυγα.

Στο επίκεντρο η απειλή των drones

Πίσω από τη συγκεκριμένη απόφαση βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό η νέα πραγματικότητα που έχουν δημιουργήσει τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Το drone, άλλοτε ένα σχετικά εξειδικευμένο στρατιωτικό εργαλείο, έχει εξελιχθεί σε έναν από τους πλέον απρόβλεπτους παράγοντες της σύγχρονης ασφάλειας. Περιστατικά με στρατιωτικά drones στον εναέριο χώρο της Φινλανδίας και άλλων χωρών της βορειοανατολικής Ευρώπης έχουν εντείνει τον φόβο ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία μπορεί να υπερβεί τα όρια του ουκρανικού μετώπου και να μεταφέρει τις συνέπειές του –ηθελημένα ή αθέλητα– στον εναέριο και θαλάσσιο χώρο κρατών-μελών του ΝΑΤΟ.

Ο Σουηδός υπουργός Άμυνας Παλ Γιόνσον δήλωσε στο Reuters ότι η χώρα του ανταποκρίθηκε σε αίτημα της Φινλανδίας για ενίσχυση της αεράμυνάς της εξαιτίας της επιδείνωσης της κατάστασης ασφαλείας.

Και η σουηδική συνδρομή δεν περιορίζεται στα Gripen. Η Στοκχόλμη μπορεί να διαθέσει πλοία με δυνατότητες αντιμετώπισης drones, αλλά και επίγεια συστήματα anti-drone, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο πλέγμα επιτήρησης, έγκαιρου εντοπισμού και αντίδρασης.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται παράλληλα με μια ευρύτερη κινητοποίηση γύρω από τη Βαλτική. Οι χώρες της περιοχής σχεδιάζουν τη δημιουργία κοινής ομάδας για την άμυνα απέναντι σε drones και την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς η απειλή υβριδικών ενεργειών, δολιοφθορών και παραβιάσεων αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ειδικό βάρος.

Από τη στρατιωτική ουδετερότητα στη συλλογική άμυνα

Η ανάπτυξη σουηδικών μαχητικών στη Φινλανδία έχει, πέρα από την επιχειρησιακή της διάσταση, και έναν έντονο ιστορικό συμβολισμό.

Για δεκαετίες, τόσο η Σουηδία όσο και η Φινλανδία παρέμεναν εκτός ΝΑΤΟ, ακολουθώντας μια πολιτική στρατιωτικής ουδετερότητας και μη ένταξης σε στρατιωτικές συμμαχίες. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ανέτρεψε αυτή την πραγματικότητα μέσα σε ελάχιστο χρόνο, οδηγώντας τις δύο σκανδιναβικές χώρες στην Ατλαντική Συμμαχία και μετατρέποντας σταδιακά ολόκληρη τη βόρεια Ευρώπη σε έναν ενιαίο επιχειρησιακό χώρο για τον αμυντικό σχεδιασμό του ΝΑΤΟ.

Η στρατιωτική συνεργασία Σουηδίας και Φινλανδίας, ωστόσο, δεν ξεκίνησε μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Είχε οικοδομηθεί αρκετά νωρίτερα, με τις δύο χώρες να έχουν υπογράψει ήδη από το 2014 σχέδιο δράσης για βαθύτερη αμυντική συνεργασία.

Το μνημόνιο του 2018 έδωσε ακόμη μεγαλύτερο βάθος σε αυτή τη σχέση, προβλέποντας συνεργασία σε τομείς όπως η εκπαίδευση, οι στρατιωτικές ασκήσεις, η επιτήρηση, η προστασία της εδαφικής ακεραιότητας, ο επιχειρησιακός σχεδιασμός και η διαλειτουργικότητα των Ενόπλων Δυνάμεων.

Η ένταξη, όμως, των δύο χωρών στο ΝΑΤΟ άλλαξε ριζικά την κλίμακα αυτής της συνεργασίας. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για συντονισμό δύο γειτονικών χωρών με κοινά συμφέροντα ασφαλείας, αλλά για ενσωμάτωση δυνάμεων στο ευρύτερο πλαίσιο της συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας.

Ανεβαίνει το πολεμικό θερμόμετρο στην «αυλή» της Ρωσίας: H Σουηδία αναπτύσσει μαχητικά Gripen και πολεμικά πλοία στη Φινλανδία

Η Σουηδία αποκτά κεντρικό ρόλο στο φινλανδικό μέτωπο

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά η εξέλιξη εάν ιδωθεί υπό το πρίσμα των σχεδιασμών για τα επόμενα χρόνια.

Η Σουηδία έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο στη σχεδιαζόμενη Forward Land Forces Finland, τη νέα προωθημένη χερσαία παρουσία του ΝΑΤΟ στη Φινλανδία. Η σουηδική πλευρά αναφέρει ότι οι σχετικές αποφάσεις έχουν ήδη ληφθεί και ότι η Στοκχόλμη θα ηγηθεί του συγκεκριμένου σχηματισμού.

Η ανάπτυξη των Gripen και των ναυτικών μονάδων, επομένως, δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο ή συγκυριακό επεισόδιο. Εντάσσεται σε μια πολύ ευρύτερη διαδικασία στρατιωτικής ενοποίησης του βόρειου μετώπου του ΝΑΤΟ, σε μια γεωγραφική ζώνη που εκτείνεται από την Αρκτική μέχρι τη Βαλτική και στην οποία τα σύνορα, οι θαλάσσιες οδοί και ο εναέριος χώρος αποκτούν νέα στρατηγική σημασία.

Παράλληλα, η Σουηδία σχεδιάζει να συνεισφέρει στην ολοκληρωμένη αεροπορική και πυραυλική άμυνα του ΝΑΤΟ, με μαχητικά που μπορούν να αναλαμβάνουν αποστολές επιτήρησης, ετοιμότητας και Air Policing.

Με άλλα λόγια, η Σουηδία δεν λειτουργεί πλέον απλώς ως ένας ακόμη κρίκος της βόρειας πτέρυγας. Σταδιακά εξελίσσεται σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της.

Νέα φινλανδική αγορά του RBS 70 NG

Σχεδόν ταυτόχρονα με την ανακοίνωση για την ανάπτυξη των σουηδικών δυνάμεων, η Saab γνωστοποίησε μία ακόμη εξέλιξη που ενισχύει το πλέγμα αεράμυνας της Φινλανδίας.

Η φινλανδική Διοίκηση Logistics των Ενόπλων Δυνάμεων παρήγγειλε από τη σουηδική εταιρεία το RBS 70 NG, σε συμφωνία αρχικής αξίας 1,2 δισ. σουηδικών κορωνών. Το συμβόλαιο προβλέπει επίσης τη δυνατότητα μελλοντικών πρόσθετων παραγγελιών, καθώς και εκπαίδευση, ανταλλακτικά και εξοπλισμό υποστήριξης.

Το RBS 70 NG είναι σύστημα αεράμυνας μικρού βεληνεκούς, με καθοδήγηση laser και δυνατότητες αντιμετώπισης σύγχρονων εναέριων απειλών. Για τη Φινλανδία δεν αποτελεί μια εντελώς νέα τεχνολογία, καθώς οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας χρησιμοποιούν προηγούμενη έκδοση του συστήματος ήδη από το 2008.

Η νέα προμήθεια, ωστόσο, αποκτά πρόσθετη σημασία μέσα στο σημερινό περιβάλλον ασφαλείας, όπου μικρά και χαμηλού κόστους drones μπορούν να δημιουργήσουν δυσανάλογα μεγάλες επιχειρησιακές και πολιτικές προκλήσεις.

Μια νέα γραμμή άμυνας στον ευρωπαϊκό Βορρά

Οι εξελίξεις στη Φινλανδία αποκαλύπτουν τελικά κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια προσωρινή ανάπτυξη μερικών σουηδικών στρατιωτικών μέσων.

Η Βόρεια Ευρώπη μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους σημαντικότερους χώρους στρατιωτικής αποτροπής του ΝΑΤΟ απέναντι στη Ρωσία. Η Φινλανδία αποτελεί το άμεσο χερσαίο σύνορο με τη Ρωσία, η Σουηδία προσφέρει στρατηγικό βάθος και σημαντικές αεροπορικές και ναυτικές δυνατότητες, ενώ η Βαλτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τις γραμμές επικοινωνίας, τις θαλάσσιες μεταφορές και την προστασία κρίσιμων υποδομών.

Μέσα σε αυτό το νέο γεωστρατηγικό περιβάλλον, τα σύνορα μεταξύ εθνικής και συλλογικής άμυνας γίνονται ολοένα πιο δυσδιάκριτα.

Το μήνυμα της Στοκχόλμης είναι σαφές: η άμυνα της Φινλανδίας αντιμετωπίζεται πλέον ως αναπόσπαστο τμήμα της άμυνας της ίδιας της Σουηδίας και, ευρύτερα, της βόρειας πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Η παρουσία των Gripen, των σουηδικών πολεμικών πλοίων και πιθανών συστημάτων anti-drone δείχνει ότι η συλλογική άμυνα στον ευρωπαϊκό Βορρά περνά από τα σχέδια, τα επιτελικά σενάρια και τις ασκήσεις σε ολοένα πιο χειροπιαστές επιχειρησιακές αναπτύξεις.

Και όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία εξακολουθεί να δημιουργεί κινδύνους διάχυσης προς τη Βαλτική και τον ευρύτερο βόρειο ευρωπαϊκό χώρο, τόσο η στρατιωτική διασύνδεση Σουηδίας και Φινλανδίας αναμένεται να γίνεται ακόμη στενότερη.

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας νέας γραμμής άμυνας στον ευρωπαϊκό Βορρά: με τα σουηδικά Gripen στον αέρα, τα πολεμικά πλοία στη θάλασσα, τα συστήματα anti-drone σε ετοιμότητα και το ΝΑΤΟ να επιχειρεί να κλείσει κάθε πιθανό κενό στην ασπίδα ασφαλείας του. Και αυτή τη φορά, η «αυλή» της Ρωσίας βρίσκεται πολύ πιο κοντά στο επίκεντρο της Συμμαχίας.