Από τη Μέκκα στην Ανατολική Μεσόγειο: Ο Ερντογάν επιχειρεί να αποκτήσει περιφερειακό ρόλο και χτίζει νέο στρατιωτικό μπλοκ στην περιοχή – Μέχρι πότε η Αθήνα θα… “παρακολουθεί” τις εξελίξεις;

Νέα γεωπολιτικά δεδομένα διαμορφώνονται με ταχύτητα στην ευρύτερη περιοχή, καθώς η Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προχωρά στην πρακτική οργάνωση της νέας αμυντικής συνεργασίας με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία.

Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, οι τρεις χώρες προχωρούν στη θεσμική συγκρότηση της λεγόμενης «Συμμαχίας Άμυνας της Μέκκας», μετά τη συμφωνία που υπέγραψαν στη Μέκκα στις 7 Αυγούστου.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να ενισχύσει τη στρατηγική της παρουσία πολύ πέρα από τα τουρκικά σύνορα, δημιουργώντας ένα δίκτυο αμυντικών συνεργασιών που μπορεί να της προσφέρει μεγαλύτερη πολιτική και στρατιωτική επιρροή.

Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΠΑΙΡΝΕΙ ΠΛΕΟΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ

Δεν πρόκειται πλέον μόνο για μια πολιτική διακήρυξη.

Οι υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας, αλλά και οι αρχηγοί των Ενόπλων Δυνάμεων των τριών χωρών, συμμετείχαν στην πρώτη συνεδρίαση της νέας στρατηγικής επιτροπής στην Κωνσταντινούπολη. Παράλληλα, αποφασίστηκε η δημιουργία γραμματείας στο Ριάντ, με Πακιστανό αξιωματούχο να αναλαμβάνει την πρώτη τριετή θητεία ως γενικός γραμματέας.

Το ακόμη πιο σημαντικό στοιχείο είναι ότι η συνεργασία προβλέπει κοινές δραστηριότητες, ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και ακόμη και κοινή ανάπτυξη και παραγωγή τεχνολογίας.

Με άλλα λόγια, η Άγκυρα δεν περιορίζεται σε διπλωματικές συμμαχίες. Επιχειρεί να οικοδομήσει ένα πιο οργανωμένο στρατιωτικό δίκτυο.

Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙ ΝΑ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ ΝΕΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΡΟΛΟ

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε τη συμφωνία ένα βήμα προς μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας στην περιοχή, ενώ τόνισε ότι η συμμαχία δεν αποκλείεται να διευρυνθεί με νέα μέλη.

Αυτό είναι ίσως το πιο κρίσιμο σημείο.

Εάν το εγχείρημα εξελιχθεί σε έναν ευρύτερο μηχανισμό συνεργασίας, η Τουρκία θα μπορούσε να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δυνατότητα προβολής ισχύος σε μια περιοχή που ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με αλλεπάλληλες κρίσεις.

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα για την Αθήνα.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΤΙΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ – ΑΛΛΑ ΜΕΧΡΙ ΠΟΤΕ;

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επενδύσει τα τελευταία χρόνια στη λογική των «ήρεμων νερών» και στη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα.

Η διπλωματία ασφαλώς είναι απαραίτητη. Η αποφυγή μιας στρατιωτικής σύγκρουσης αποτελεί αυτονόητο εθνικό στόχο.

Όμως υπάρχει μια σοβαρή πολιτική ένσταση:

Η αποκλιμάκωση δεν μπορεί να σημαίνει ότι η Ελλάδα παρακολουθεί παθητικά την Τουρκία να δημιουργεί νέες στρατηγικές συμμαχίες και να αυξάνει σταδιακά το γεωπολιτικό της αποτύπωμα.

Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει με ποιον τρόπο αντιμετωπίζει αυτή τη νέα πραγματικότητα και ποια είναι η ελληνική στρατηγική απέναντι στην ενίσχυση της τουρκικής επιρροής.

Γιατί η Άγκυρα φαίνεται να κινείται με σχέδιο και σε βάθος χρόνου.

ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΚΚΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ

Το νέο αμυντικό σχήμα δηλώνει ότι δεν στρέφεται επισήμως εναντίον κάποιας συγκεκριμένης χώρας. Ο Φιντάν υποστήριξε μάλιστα ότι η συμμαχία στηρίζεται στον σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας και ότι παραμένει συμπληρωματική προς τις υποχρεώσεις της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, η γεωπολιτική πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.

Η Τουρκία βρίσκεται ήδη σε έντονη αντιπαράθεση με το Ισραήλ και ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτά μέτωπα και ανταγωνισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το ίδιο το Pentapostagma εκτιμά ότι πίσω από τη ρητορική περί περιφερειακής ασφάλειας μπορεί να υποκρύπτεται ενίσχυση της τουρκικής στρατηγικής έναντι Ελλάδας και Ισραήλ. Πρόκειται για εκτίμηση του συγκεκριμένου δημοσιεύματος και όχι για επιβεβαιωμένο γεγονός.

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΛΛΑΖΕΙ

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο η συγκεκριμένη συμφωνία.

Είναι η συνολική κατεύθυνση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.

Η Άγκυρα προσπαθεί να εμφανιστεί ως δύναμη που μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα στη Μέση Ανατολή, στην Ανατολική Μεσόγειο, στον ισλαμικό κόσμο και στο ΝΑΤΟ.

Και ενώ η Ελλάδα διαθέτει σημαντικές συμμαχίες και ενισχύει τις δικές της αμυντικές δυνατότητες, το ερώτημα είναι εάν η Αθήνα κινείται με την ίδια ταχύτητα στη δημιουργία ενός πραγματικά συνεκτικού περιφερειακού στρατηγικού σχεδίου.

Δεν αρκεί να διαπιστώνουμε εκ των υστέρων ότι η Τουρκία δημιουργεί νέες συμμαχίες.

Χρειάζεται ελληνική πρωτοβουλία, διπλωματική κινητικότητα και ξεκάθαρος σχεδιασμός.

ΤΟ «ΚΑΜΠΑΝΑΚΙ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Η νέα πραγματικότητα απαιτεί απαντήσεις.

Η κυβέρνηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην επανάληψη ότι «η Ελλάδα είναι ισχυρότερη από ποτέ». Πρέπει να παρουσιάσει συγκεκριμένα πώς θα αντιμετωπίσει την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής και πώς θα διασφαλίσει ότι η χώρα δεν θα βρεθεί θεατής σε μια περιοχή όπου οι ισορροπίες μεταβάλλονται καθημερινά.

Η Τουρκία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία δηλώνουν ότι θέλουν να ενισχύσουν την κοινή τους αποτροπή και τις αμυντικές τους δυνατότητες, ενώ αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο διεύρυνσης της συμμαχίας.

Και αυτό είναι το πραγματικό μήνυμα προς την Αθήνα: το γεωπολιτικό παιχνίδι στην περιοχή δεν περιμένει.

Η Ελλάδα χρειάζεται να αποφύγει την πολεμική ρητορική, αλλά ταυτόχρονα να εγκαταλείψει κάθε αίσθηση εφησυχασμού.

Γιατί όσο η Άγκυρα χτίζει νέες συμμαχίες, η Αθήνα δεν έχει την πολυτέλεια να επαναπαύεται στα «ήρεμα νερά».

Τα νερά μπορεί να φαίνονται ήρεμα στην επιφάνεια. Κάτω από αυτήν, όμως, οι γεωπολιτικές τεκτονικές πλάκες μετακινούνται επικίνδυνα.