Από τις σκιές του πολέμου στην οικονομική αναγέννηση: Το Ιρακινό Κουρδιστάν με οδηγό το Ισραηλινό μοντέλο κυνηγά το μεγάλο άλμα της ανάπτυξης

Η εικόνα του Ιρακινού Κουρδιστάν επιχειρεί να αλλάξει ριζικά, καθώς η περιοχή προσπαθεί να αφήσει πίσω της το παρελθόν των πολέμων, των κρίσεων ασφαλείας και της εξάρτησης από το πετρέλαιο και να παρουσιάσει ένα νέο οικονομικό αφήγημα βασισμένο στις επενδύσεις, την τεχνολογία και την επιχειρηματικότητα.

Για δεκαετίες, το Κουρδιστάν συνδέθηκε διεθνώς κυρίως με τον Σαντάμ Χουσεΐν, τη γενοκτονία των Κούρδων, την απειλή του ISIS, το πετρέλαιο και τις γεωπολιτικές εντάσεις. Αν και αυτά τα ζητήματα εξακολουθούν να επηρεάζουν την περιοχή, η μονοδιάστατη εικόνα μιας κοινωνίας που αγωνίζεται μόνο για την επιβίωσή της αποτελεί, σύμφωνα με αναλύσεις, εμπόδιο στην προσέλκυση κεφαλαίων και στη δημιουργία ενός πιο σταθερού μέλλοντος.

Στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής βρίσκεται η σύγκριση με το Ισραήλ, μια χώρα που κατάφερε να εξελιχθεί σε παγκόσμια δύναμη στον χώρο της τεχνολογίας και των νεοφυών επιχειρήσεων, παρά τις συνεχείς γεωπολιτικές πιέσεις και την έλλειψη μεγάλων φυσικών πόρων.

το δύσκολο μονοπάτι προς ένα νέο οικονομικό μοντέλο

Το Κουρδιστάν, ωστόσο, έχει μπροστά του σημαντικές προκλήσεις. Η οικονομία του παραμένει σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένη με την ενέργεια, οι εξαγωγές πετρελαίου επηρεάζονται από πολιτικές αντιπαραθέσεις, το τραπεζικό σύστημα χρειάζεται εκσυγχρονισμό, ενώ απουσιάζουν ακόμη οι ισχυροί μηχανισμοί χρηματοδότησης καινοτόμων ιδεών.

Η εμπειρία του Ισραήλ δείχνει ότι η επιτυχία δεν βασίζεται μόνο στην ύπαρξη επιχειρηματιών, αλλά στη δημιουργία ενός ολόκληρου οικοσυστήματος: πανεπιστήμια που παράγουν τεχνολογία, επενδυτικά κεφάλαια, θεσμούς που προστατεύουν την καινοτομία και δίκτυα διασποράς που μεταφέρουν γνώσεις και κεφάλαια.

Το μεγάλο στοίχημα για το Κουρδιστάν είναι να μετατρέψει την οικονομική δραστηριότητα από απλές κατασκευές και εμπορικές επενδύσεις σε μια οικονομία υψηλής προστιθέμενης αξίας.

η προσπάθεια απεξάρτησης από το πετρέλαιο

Η ανάγκη διαφοροποίησης της οικονομίας έγινε ακόμη πιο εμφανής μετά τις περιπέτειες με τον αγωγό Ιράκ–Τουρκίας, μέσω του οποίου μεταφέρονταν εκατοντάδες χιλιάδες βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Η διακοπή λειτουργίας του ανέδειξε την ευαλωτότητα μιας οικονομίας που εξαρτάται υπερβολικά από έναν μόνο τομέα.

Παράλληλα, η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν έχει προχωρήσει σε προσπάθειες προσέλκυσης επενδύσεων. Σύμφωνα με στοιχεία επενδυτικών φορέων της περιοχής, έχουν εγκριθεί χιλιάδες έργα από το 2006, σε τομείς όπως ο τουρισμός, η γεωργία, η βιομηχανία, τα ακίνητα και το εμπόριο.

Η επόμενη φάση, όμως, θεωρείται πως πρέπει να είναι η δημιουργία ενός δυναμικού οικοσυστήματος τεχνολογικών εταιρειών.

το ισραηλινό παράδειγμα της καινοτομίας

Η ισραηλινή εμπειρία αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς. Μέσα από κρατικές πρωτοβουλίες, όπως το πρόγραμμα Yozma, δημιουργήθηκαν συνθήκες που προσέλκυσαν διεθνή κεφάλαια και βοήθησαν την ανάπτυξη της αγοράς επιχειρηματικών επενδύσεων.

Σήμερα, η τεχνολογική βιομηχανία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ισραηλινής οικονομίας, με ισχυρή παρουσία στις εξαγωγές, την έρευνα και την ανάπτυξη.

Για το Κουρδιστάν, η πρόκληση είναι να προσαρμόσει αυτό το μοντέλο στις δικές του ανάγκες: να δημιουργήσει μηχανισμούς χρηματοδότησης για νέους επιχειρηματίες, να συνδέσει τα πανεπιστήμια με την αγορά και να αξιοποιήσει την κουρδική διασπορά σε Ευρώπη και Αμερική.

οι νέοι κρατούν το κλειδί της αλλαγής

Η νέα γενιά αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της περιοχής. Έρευνες δείχνουν ότι μεγάλο ποσοστό των νέων Κούρδων επιθυμεί να δημιουργήσει τη δική του επιχείρηση, όμως πολλοί θεωρούν ότι το εκπαιδευτικό σύστημα δεν τους προσφέρει ακόμη τις απαραίτητες δεξιότητες.

Ήδη λειτουργούν οργανισμοί που στηρίζουν νεοφυείς επιχειρήσεις, παρέχοντας εκπαίδευση, καθοδήγηση και πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Ωστόσο, παραμένουν προβλήματα όπως η περιορισμένη τραπεζική χρηματοδότηση, η αδύναμη προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας και η γραφειοκρατία.

Παράλληλα, η ψηφιοποίηση των τραπεζικών υπηρεσιών και η προσπάθεια εκσυγχρονισμού του δημόσιου τομέα αποτελούν βήματα προς μια πιο σύγχρονη οικονομία.

η δύναμη της διασποράς και η μάχη κατά της φυγής των νέων

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που μπορεί να αλλάξει την πορεία του Κουρδιστάν είναι η διασπορά του. Όπως το Ισραήλ αξιοποίησε τις εβραϊκές κοινότητες σε όλο τον κόσμο για επενδύσεις και τεχνογνωσία, έτσι και το Κουρδιστάν θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα οργανωμένο δίκτυο επενδυτών και επιχειρηματιών στο εξωτερικό.

Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς πολλοί νέοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν την περιοχή αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες στο εξωτερικό.

Η διατήρηση αυτής της νέας γενιάς στην πατρίδα της θεωρείται καθοριστική για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη.

ένα νέο κεφάλαιο για το κουρδιστάν

Το Ιρακινό Κουρδιστάν δεν μπορεί να αντιγράψει το Ισραήλ, καθώς οι πολιτικές και οικονομικές συνθήκες είναι διαφορετικές. Μπορεί όμως να αντλήσει σημαντικά μαθήματα από την πορεία του.

Η μεγάλη πρόκληση δεν είναι μόνο η προσέλκυση χρημάτων, αλλά η δημιουργία θεσμών που θα μετατρέψουν τις επενδύσεις σε πραγματική ανάπτυξη.

Η περιοχή βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: είτε θα παραμείνει εγκλωβισμένη στην εξάρτηση από τους φυσικούς πόρους και τις γεωπολιτικές κρίσεις είτε θα επιχειρήσει τη μετάβαση σε μια οικονομία γνώσης, τεχνολογίας και καινοτομίας.