Από τύχη ζούμε: H κρίση υποστελέχωσης στο ΕΣΥ- Το περιστατικό στο Τζάνειο «καθρέφτης» ενός συστήματος που καταρρέει καθημερινά

Η τραγική υπόθεση της εσφαλμένης μετάγγισης αίματος στο Τζάνειο Νοσοκομείο, που είχε ως αποτέλεσμα την πολυοργανική ανεπάρκεια μιας 62χρονης ασθενούς, έρχεται να αναδείξει με τον πλέον ωμό και ανησυχητικό τρόπο τις βαθιές δυσλειτουργίες που μαστίζουν το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ).

Από τύχη ζούμε: H κρίση υποστελέχωσης στο ΕΣΥ- Το περιστατικό στο Τζάνειο «καθρέφτης» ενός συστήματος που καταρρέει καθημερινά

Δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο ανθρώπινο λάθος, αλλά για το οδυνηρό σύμπτωμα ενός συστήματος που λειτουργεί εδώ και καιρό σε καθεστώς αποδιοργάνωσης, εξάντλησης και σοβαρών ελλείψεων σε προσωπικό.

Η μετάγγιση φέρεται να πραγματοποιήθηκε από βοηθό νοσηλευτή, σε συνθήκες έντονης πίεσης και έλλειψης επαρκούς εποπτείας. Οι μαρτυρίες κάνουν λόγο για έναν νοσηλευτικό θάλαμο υπό ασφυκτική λειτουργική πίεση, όπου το προσωπικό καλείται να φέρει εις πέρας πολλαπλές και εξειδικευμένες ευθύνες χωρίς τον αναγκαίο αριθμό στελεχών, ούτε την υποστήριξη που αρμόζει στην κρισιμότητα των καθηκόντων του.

Το περιστατικό, αν και εξαιρετικά οδυνηρό, δεν ξάφνιασε όσους εργάζονται εντός του ΕΣΥ. Όπως καταγγέλλουν εκπρόσωποι του νοσηλευτικού κλάδου, οι συνθήκες έχουν φτάσει σε οριακό σημείο. Μια μόνο νοσηλεύτρια κλήθηκε να διαχειριστεί πολλαπλά περιστατικά ταυτόχρονα, ενώ απουσίαζε επαρκής υποστήριξη από βοηθητικό προσωπικό. Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η υπέρβαση αρμοδιοτήτων και η λήψη αποφάσεων από μη εξειδικευμένους εργαζόμενους δεν αποτελούν εξαίρεση, αλλά απόρροια ενός συστήματος σε διάλυση.

Από τύχη ζούμε: H κρίση υποστελέχωσης στο ΕΣΥ- Το περιστατικό στο Τζάνειο «καθρέφτης» ενός συστήματος που καταρρέει καθημερινά

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά και όχι λιγότερο ανησυχητικά. Η Ελλάδα διαθέτει μόλις 3,3 νοσηλευτές ανά 1.000 κατοίκους, τη στιγμή που ο ευρωπαϊκός μέσος όρος αγγίζει το 8,2, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ. Επιπλέον, η μέση ηλικία των νοσηλευτών στη χώρα μας φτάνει τα 51 έτη, πολύ πάνω από το μέσο όρο των χωρών του οργανισμού. Αντί για ανανέωση, το ΕΣΥ γηράσκει μαζί με το προσωπικό του.

Η αδυναμία προσέλκυσης νέων επαγγελματιών στο δημόσιο σύστημα υγείας δεν είναι αδικαιολόγητη. Με αποδοχές που σπανίως ξεπερνούν τα 1.000 ευρώ (υπερωρίες περιλαμβανομένων), και με ένα καθημερινό ωράριο που ξεπερνά τις αντοχές των εργαζομένων, δεν προκαλεί εντύπωση πως ολοένα και περισσότεροι νοσηλευτές στρέφονται στον ιδιωτικό τομέα ή στο εξωτερικό. Όπως σημειώνει εύστοχα ο πρόεδρος της Ένωσης Νοσηλευτών Ελλάδας, Δημήτρης Σκουτέλης, χωρίς τη θέσπιση ειδικού μισθολογίου και την αναβάθμιση των συνθηκών εργασίας, η αιμορραγία προσωπικού είναι προδιαγεγραμμένη.

Αν και το Υπουργείο Υγείας έχει ανακοινώσει προσλήψεις για το 2024 και το 2025, ο αριθμός τους – όσο καλοδεχούμενος και αν είναι – μοιάζει σταγόνα στον ωκεανό σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες του συστήματος. Η μεθοδολογία που επικαλείται το Υπουργείο για πιο «στοχευμένη κατανομή» προσωπικού δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη διαχρονική αδράνεια και την έλλειψη ουσιαστικού στρατηγικού σχεδιασμού.

Από τύχη ζούμε: H κρίση υποστελέχωσης στο ΕΣΥ- Το περιστατικό στο Τζάνειο «καθρέφτης» ενός συστήματος που καταρρέει καθημερινά

Η ιστορική αναφορά στην υπόθεση της Libby Zion στις ΗΠΑ – όπου η κόπωση των γιατρών οδήγησε σε μοιραίο λάθος – έρχεται ως υπενθύμιση ότι τραγικά περιστατικά σαν αυτό στο Τζάνειο μπορούν και πρέπει να λειτουργούν ως καμπανάκι. Όμως στην Ελλάδα, τέτοια περιστατικά συνήθως αντιμετωπίζονται αποσπασματικά και η συζήτηση ξεθωριάζει μέχρι την επόμενη τραγωδία.

Το δυστύχημα στο Τζάνειο δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου: ενός δημοσίου συστήματος υγείας που έχει αφεθεί να λειτουργεί στα όρια της αντοχής του. Όσο δεν αναλαμβάνονται τολμηρές πρωτοβουλίες – όπως ουσιαστικές επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό, αναθεώρηση του διοικητικού μοντέλου και αναγνώριση της σημασίας των νοσηλευτών – τόσο οι πολίτες, οι ασθενείς και οι επαγγελματίες υγείας θα συνεχίσουν να πληρώνουν το τίμημα.