Αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της CIA αποκαλύπτουν άγνωστο διπλωματικό παρασκήνιο στα Βαλκάνια: Ο Κίρο Γκλιγκόροφ φέρεται να απέρριψε πρόταση 100 εκατ. δολαρίων από Ελληνικούς κύκλους για να εγκαταλείψει το όνομα «Μακεδονία», εν μέσω πιέσεων, οικονομικής κρίσης και γεωπολιτικού χάους μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας

Νέες πτυχές από το παρασκήνιο της βαλκανικής διπλωματίας των αρχών της δεκαετίας του 1990 φέρνουν στο φως αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της Central Intelligence Agency, τα οποία αναφέρονται στις επιλογές και τη στάση του πρώτου προέδρου της τότε ΠΓΔΜ, Κίρο Γκλιγκόροφ, την περίοδο που ακολούθησε τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.

Σύμφωνα με αναφορά των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών από τον Νοέμβριο του 1992, η Ουάσιγκτον παρακολουθούσε στενά τις εξελίξεις στα Βαλκάνια και ιδιαίτερα τις πολιτικές κινήσεις της ηγεσίας των Σκοπίων, η οποία εκείνη την περίοδο προσπαθούσε να σταθεροποιήσει το νεοσύστατο κράτος μέσα σε ένα εξαιρετικά ασταθές περιβάλλον.

Τα έγγραφα περιγράφουν μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών πιέσεων, με τον Γκλιγκόροφ να επιχειρεί να διαχειριστεί ταυτόχρονα τις δύσκολες σχέσεις με την Ελλάδα, τις εξελίξεις στο Βελιγράδι και τις εύθραυστες εσωτερικές ισορροπίες της χώρας του.

Η πρόταση των 100 εκατομμυρίων δολαρίων

Σε ένα από τα έγγραφα γίνεται αναφορά σε πληροφορία που σχετίζεται με το ζήτημα της ονομασίας του κράτους. Την περίοδο εκείνη, όταν η οικονομία της νεοσύστατης χώρας αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα, φέρεται να διατυπώθηκε από ιδιωτικούς ελληνικούς κύκλους πρόταση οικονομικής στήριξης ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η πρόταση, σύμφωνα με την ίδια αναφορά, συνδεόταν με ενδεχόμενη εγκατάλειψη της ονομασίας «Μακεδονία» από το νεοσύστατο κράτος. Ωστόσο, ο Γκλιγκόροφ φέρεται να απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αυτό.

Στο ίδιο έγγραφο σημειώνεται ότι ο τότε πρόεδρος διαβεβαίωνε πως η χώρα του δεν είχε εδαφικές διεκδικήσεις απέναντι στους γείτονές της, ενώ παράλληλα εξέφραζε δυσαρέσκεια για τη στάση της τότε European Community, η οποία εκείνη την περίοδο στήριζε τις ελληνικές θέσεις στο ζήτημα της ονομασίας.

Σχέσεις με ηγέτες της πρώην Γιουγκοσλαβίας

Τα αποχαρακτηρισμένα στοιχεία περιλαμβάνουν επίσης εκτιμήσεις για τις σχέσεις του Γκλιγκόροφ με άλλους ηγέτες της περιοχής. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο ίδιος απέφυγε να συνδεθεί πολιτικά με το γιουγκοσλαβικό κράτος που παρέμενε υπό την επιρροή της Σερβίας και απέρριψε προτάσεις συνεργασίας από τον τότε πρόεδρο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

Παράλληλα, διατηρούσε επαφές με άλλους ηγέτες της περιοχής, όπως τον πρόεδρο της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, Αλία Ιζετμπέγκοβιτς, με τον οποίο συζητούσε τις εξελίξεις που διαμόρφωναν τον νέο γεωπολιτικό χάρτη των Βαλκανίων.

Εύθραυστες εσωτερικές ισορροπίες

Οι αναλυτές της CIA καταγράφουν επίσης τις εσωτερικές πολιτικές προκλήσεις που αντιμετώπιζε η τότε ΠΓΔΜ. Το πολιτικό σύστημα στηριζόταν σε εύθραυστες κοινοβουλευτικές ισορροπίες και σε μια λεπτή συνύπαρξη διαφορετικών εθνοτικών κοινοτήτων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Γκλιγκόροφ παρουσιάζεται ως τεχνοκρατικός πολιτικός με πολυετή εμπειρία σε οικονομικά και διοικητικά πόστα της πρώην ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας, ο οποίος προσπαθούσε να κρατήσει ισορροπία ανάμεσα σε εξωτερικές πιέσεις και εσωτερικές πολιτικές ανάγκες, σε μια από τις πιο ταραγμένες περιόδους της σύγχρονης βαλκανικής ιστορίας.