Αποκάλυψη Αxios: Πώς οι Τραμπ και Μοτζτάμπα Χαμενεΐ κατέληξαν στη συμφωνία εκεχειρίας; – Στο φως το δραματικό παρασκήνιο και οι εφιαλτικές διαπραγματεύσεις

Αξιωματούχοι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ έμαθαν για μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη τη Δευτέρα, λίγες ώρες πριν εκπνεύσει το τελεσίγραφο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν: Ο Ανώτατος Ηγέτης τoυ Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε δώσει εντολή στους διαπραγματευτές του, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, να προχωρήσουν σε συμφωνία, σύμφωνα με έναν Ισραηλινό αξιωματούχο, έναν περιφερειακό αξιωματούχο και μια τρίτη πηγή.

Καθώς ο Τραμπ απειλούσε δημόσια την Τεχεράνη με ολοκληρωτική εξόντωση, υπήρχαν σημάδια διπλωματικής εκτόνωσης στο παρασκήνιο -παρά το γεγονός οτι ακομη και πηγές προσκείμενες στον Τραμπ δεν γνώριζαν τι να περιμένουν μέχρι την ανακοίνωση της εκεχειρίας. Οι αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή και αξιωματούχοι του Πενταγώνου πέρασαν εκείνες τις τελευταίες ώρες προετοιμαζόμενες για μια μαζική εκστρατεία βομβαρδισμού των ιρανικών υποδομών και προσπαθώντας να καταλάβουν πού έτεινε ο Τραμπ. «Δεν είχαμε ιδέα τι θα συνέβαινε. Ήταν τρελό», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος. Την ίδια στιγμή οι σύμμαχοι στην περιοχή προετοιμάζονταν για ιρανικά αντίποινα σε πρωτοφανή κλίμακα, ενώ στο Ιράν πολίτες εγκατέλειπαν τα σπίτια τους σε μια προσπάθεια να αποφύγουν το κύριο βάρος των επιθέσεων.

Τη Δευτέρα το πρωί, καθώς ο Τραμπ μιλούσε σε μία εορταστική εκδήλωση για το Πάσχα στον Λευκό Οίκο, ένας «πολύ θυμωμένος» Στιβ Γουίτκοφ μιλούσε στα τηλέφωνα. Ο Αμερικανός απεσταλμένος δήλωνε στους μεσολαβητές ότι η αντιπρόταση των 10 σημείων που μόλις έλαβαν οι ΗΠΑ από το Ιράν ήταν «μια καταστροφή», δήλωσε καλά πληροφορημένη πηγή. Αυτό ξεκίνησε μια «χαοτική» ημέρα, με τους Πακιστανούς μεσολαβητές να ψηφίζουν νέα σχέδια μεταξύ του Γουίτκοφ και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, και τους Αιγύπτιους και Τούρκους υπουργούς Εξωτερικών να προσπαθούν να γεφυρώσουν το χάσμα.

Μέχρι το βράδυ της Δευτέρας, οι μεσολαβητές είχαν την έγκριση των ΗΠΑ για μια ενημερωμένη πρόταση κατάπαυσης του πυρός δύο εβδομάδων. Στη συνέχεια, εναπόκειτο στον Χαμενεΐ , ο οποίος, σύμφωνα με τις πηγές, συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία τη Δευτέρα και την Τρίτη να λάβει την τελική απόφαση. Η εμπλοκή του νέου ανώτατου ηγέτη ήταν αναγκαστικά μυστική και επίπονη. Αντιμέτωπος με την ενεργή απειλή δολοφονίας από το Ισραήλ, ο Χαμενεΐ επικοινωνούσε κυρίως μέσω μεσολαβητών που μετέδιδαν μηνύματα.

Δύο πηγές περιέγραψαν την ευλογία του Χαμενεΐ προς τους διαπραγματευτές του να καταλήξουν σε συμφωνία ως «σημαντική αλλαγή». Ο Αραγτσί φέρεται να έπαιξε επίσης κεντρικό ρόλο τόσο στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων όσο και στην πίεση των διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης να αποδεχτούν μια συμφωνία. Η Κίνα συμβούλευε επίσης το Ιράν να αναζητήσει μια έξοδο από την κρίση. Αλλά στο τέλος της ημέρας, όλες οι σημαντικές αποφάσεις τη Δευτέρα και την Τρίτη πέρασαν από τον Χαμενεΐ. «Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία», δήλωσε η περιφερειακή πηγή.

Μέχρι το πρωί της Τρίτης ήταν σαφές ότι σημειωνόταν πρόοδος, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τον Τραμπ να διατυπώσει την πιο οδυνηρή απειλή του: «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε». Ορισμένα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το Ιράν διέκοψε τις συνομιλίες ως απάντηση. Πηγές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις δήλωσαν στο Axios ότι αυτό δεν ίσχυε και ότι στην πραγματικότητα υπήρχε δυναμική.

Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι ντι Βανς χειριζόταν τα τηλέφωνα από την Ουγγαρία, ασχολούμενος κυρίως με τους Πακιστανούς. Εν τω μεταξύ, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου βρισκόταν σε συχνή επαφή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας με τον Τραμπ και την ομάδα του, αν και οι Ισραηλινοί ανησυχούσαν ολοένα και περισσότερο ότι είχαν χάσει τον έλεγχο της διαδικασίας. Γύρω στο μεσημέρι,της Τρίτης, υπήρχε μια γενική κατανόηση ότι τα μέρη συγκλίνουν σε μια κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων.

Τρεις ώρες αργότερα, ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ δημοσίευσε τους όρους στο X και κάλεσε και τις δύο πλευρές να τους αποδεχτούν. Ο Τραμπ άρχισε αμέσως να λαμβάνει κλήσεις και μηνύματα από «γεράκια» συμμάχους και έμπιστους αξιωματούχους που τον παρότρυναν να το απορρίψει. Τέτοια ήταν η σύγχυση γύρω από τον τρόπο σκέψης του Τραμπ, ακόμη και μεταξύ των στενών συνεργατών του, που πολλοί άνθρωποι που είχαν μιλήσει με τον Τραμπ μόλις μία ή δύο ώρες νωρίτερα εξακολουθούσαν να πίστευαν ότι θα απέρριπτε την προσφορά κατάπαυσης του πυρός, μέχρι που την αποδέχτηκε.

Λίγο πριν δημοσιεύσει την απάντησή του, ο Τραμπ μίλησε με τον Νετανιάχου για να εξασφαλίσει τη δέσμευσή του να τηρήσει την κατάπαυση του πυρός. Στη συνέχεια μίλησε με τον Πακιστανό στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ για να κλείσει η συμφωνία. Οι αμερικανικές δυνάμεις έλαβαν εντολή να αποσυρθούν 15 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ. Ο Αραγτσί συνέχισε, δηλώνοντας ότι το Ιράν θα τηρήσει την κατάπαυση του πυρός και θα ανοίξει το Ορμούζ σε σκάφη που λειτουργούν «σε συντονισμό με τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν».

Μένει να δούμε σε ποιο βαθμό το Ιράν θα επιτρέψει την επανέναρξη των θαλάσσιων μεταφορών ή πόσο σταθερός θα είναι ο Νετανιάχου στην τήρηση της κατάπαυσης του πυρός. Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος δήλωσε στο Axios ότι ο Νετανιάχου είχε λάβει διαβεβαιώσεις ότι οι ΗΠΑ θα επιμείνουν στις ειρηνευτικές συνομιλίες ώστε το Ιράν να εγκαταλείψει το πυρηνικό του υλικό, να σταματήσει τον εμπλουτισμό και να εγκαταλείψει την απειλή των βαλλιστικών πυραύλων.

Ο Βανς είναι πιθανό να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στις συνομιλίες που έχουν προγραμματιστεί για την Παρασκευή στο Πακιστάν – η οποία είναι η πιο σημαντική ανάθεση της πολιτικής του καριέρας. Υπάρχουν ακόμη σημαντικά κενά μεταξύ των οράματος των ΗΠΑ και του Ιράν για μια συμφωνία, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα επανέναρξης του πολέμου.