Αποκάλυψη Reuters: Σε ρόλο…διαμεσολαβητή η Τουρκία οργάνωσε μυστικές συνομιλίες μεταξύ εκπροσώπων της συριακής κυβέρνησης και της Χεζμπολάχ- Ο Ερντογάν που θέλει να μετατρέψει τον Τζολάνι σε υποχείριο του, ο Λίβανος και ρόλος του Ιράν

Μυστικές συνομιλίες μεταξύ εκπροσώπων της νέας συριακής κυβέρνησης και της Χεζμπολάχ πραγματοποιήθηκαν στην Τουρκία, σε μια προσπάθεια να πέσουν οι τόνοι και να αντιμετωπιστούν οι εστίες έντασης που εξακολουθούν να δηλητηριάζουν τις σχέσεις των δύο πλευρών.

Αποκάλυψη Reuters: Σε ρόλο…διαμεσολαβητή η Τουρκία οργάνωσε μυστικές συνομιλίες μεταξύ εκπροσώπων της συριακής κυβέρνησης και της Χεζμπολάχ- Ο Ερντογάν που θέλει να μετατρέψει τον Τζολάνι σε υποχείριο του, ο Λίβανος και ρόλος του Ιράν

Πρόκειται, σύμφωνα με έξι πηγές με γνώση των επαφών, για την πρώτη γνωστή συνάντηση μεταξύ της Δαμασκού και της λιβανέζικης οργάνωσης, οι οποίες βρέθηκαν για χρόνια σε αντίπαλα στρατόπεδα.

Οι συνομιλίες, σύμφωνα με το Reuters, πραγματοποιήθηκαν τουλάχιστον μία φορά τον περασμένο μήνα, με τη μεσολάβηση των τουρκικών υπηρεσιών ασφαλείας και πληροφοριών.

Στις επαφές συμμετείχαν εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ, καθώς και Σύροι αξιωματούχοι από τις υπηρεσίες πληροφοριών και το υπουργείο Εξωτερικών. Οι πηγές, μεταξύ των οποίων δύο Σύροι αξιωματούχοι, ένας Αμερικανός αξιωματούχος και ανώτερη πηγή ασφαλείας από τον Λίβανο που βρίσκεται κοντά στη Χεζμπολάχ, μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης των συνομιλιών.

Ωστόσο, η τουρκική πλευρά διέψευσε κατηγορηματικά το δημοσίευμα. Η Διεύθυνση Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας χαρακτήρισε «εντελώς αβάσιμο» τον ισχυρισμό ότι Σύροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ συναντήθηκαν επί τουρκικού εδάφους.

«Οι ισχυρισμοί στις συγκεκριμένες αναρτήσεις σχετικά με την ημερομηνία, τον τόπο, το περιεχόμενο και τις επαφές δεν ανταποκρίνονται σε καμία πραγματικότητα και είναι εντελώς κατασκευασμένοι και προϊόν εικασιών» ανέφερε σε ανακοίνωσή της στην πλατφόρμα X.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο αγγλόφωνος λογαριασμός της συριακής κυβέρνησης στην πλατφόρμα X, απορρίπτοντας τις πληροφορίες περί συνάντησης και υποστηρίζοντας ότι «οι ισχυρισμοί αυτοί είναι ψευδείς».

Οι σχέσεις της Χεζμπολάχ με τη Συρία έχουν περάσει από πολλές και δραματικές μεταβολές. Για χρόνια, η οργάνωση έστελνε μαχητές στο συριακό έδαφος, στηρίζοντας ενεργά τον τότε πρόεδρο Μπασάρ αλ-Άσαντ στον εμφύλιο πόλεμο που συγκλόνισε τη χώρα.

Η ανατροπή του Άσαντ, στα τέλη του 2024, μετά την αιφνιδιαστική και ταχύτατη επίθεση των ανταρτών, άλλαξε ριζικά τους συσχετισμούς. Η νέα συριακή ηγεσία βρέθηκε απέναντι σε μια Χεζμπολάχ που εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή παρουσία στον Λίβανο και στενούς δεσμούς με το Ιράν.

Έκτοτε, η καχυποψία μεταξύ των δύο πλευρών έχει ενταθεί. Η Δαμασκός έχει κατηγορήσει τη Χεζμπολάχ ότι χρησιμοποιεί το συριακό έδαφος για τη μεταφορά όπλων, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενθαρρύνει τον συριακό στρατό να αναπτύξει δυνάμεις στα σύνορα και να αντιμετωπίσει τη δράση της οργάνωσης στον Λίβανο.

Μέσα σε αυτό το εύθραυστο σκηνικό, η συνάντηση που περιγράφουν οι πηγές φαίνεται να εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια αποκλιμάκωσης.

Οι ανησυχίες ασφαλείας στο επίκεντρο

Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, τους δύο Σύρους αξιωματούχους και τη λιβανέζικη πηγή, το βασικό αντικείμενο των συνομιλιών ήταν οι αμοιβαίες ανησυχίες για την ασφάλεια. Η συνάντηση, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, εξελίχθηκε ομαλά και επικεντρώθηκε στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων σημείων τριβής.

Ένας από τους Σύρους αξιωματούχους ανέφερε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν πως δεν θεωρούν η μία την άλλη εχθρική και ότι η συριακή πλευρά διαβεβαίωσε τη Χεζμπολάχ πως δεν προτίθεται να επέμβει στρατιωτικά στον Λίβανο με στόχο τον αφοπλισμό της.

Από την άλλη πλευρά, η Δαμασκός ζήτησε από τη Χεζμπολάχ να συμβάλει στον τερματισμό των διασυνοριακών δικτύων λαθρεμπορίου και στην εξάρθρωση των εναπομεινάντων «πυρήνων εν υπνώσει», με ιδιαίτερη έμφαση στη νότια Συρία.

Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά ιδιαίτερο βάρος μετά την ανακοίνωση της Συρίας την Τρίτη ότι οι αρχές της συνέλαβαν έναν πυρήνα που, σύμφωνα με τη Δαμασκό, συνδεόταν με τη Χεζμπολάχ και προετοίμαζε την εκτόξευση ρουκετών στη νότια Συρία.

Η Χεζμπολάχ απέρριψε την επομένη οποιαδήποτε σχέση με την υπόθεση, δηλώνοντας ότι «δεν έχει απολύτως καμία παρουσία σε συριακό έδαφος και δεν έχει καμία εμπλοκή σε οποιαδήποτε δραστηριότητα ασφαλείας ή στρατιωτική δραστηριότητα εκεί».

Ο Σύρος αξιωματούχος ανέφερε ότι οι εκπρόσωποι της Χεζμπολάχ δεν έδωσαν άμεση απάντηση στο αίτημα της Δαμασκού να σταματήσει η διακίνηση όπλων και να διαλυθούν οι πυρήνες που φέρεται να διατηρεί η οργάνωση στη Συρία. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, δεσμεύτηκαν ότι δεν θα αναμειγνύονται στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.

Η λιβανέζικη πηγή ασφαλείας, η οποία υποστήριξε ότι είχε άμεση γνώση τόσο της συνάντησης όσο και των αποτελεσμάτων της, έκανε λόγο για ουσιαστική μετακίνηση των δύο πλευρών προς την κατεύθυνση μιας συνεννόησης.

Οι δύο πλευρές, σύμφωνα με την πηγή, «σημείωσαν σημαντική πρόοδο σε ζητήματα ασφαλείας».

«Η Χεζμπολάχ θέλει να προστατεύσει τα νώτα της» δήλωσε η πηγή, περιγράφοντας τις ανησυχίες της οργάνωσης απέναντι στο ενδεχόμενο μιας συριακής στρατιωτικής κίνησης εναντίον της μέσα στον Λίβανο.

Παρά την πρόοδο που περιγράφουν οι πηγές, πάντως, δεν φαίνεται να υπήρξε το αποφασιστικό βήμα προς μια οριστική συμφωνία. Τόσο ο Σύρος αξιωματούχος όσο και η λιβανέζικη πηγή ξεκαθάρισαν ότι δεν έχει επιτευχθεί τελική συμφωνία ούτε είχε προγραμματιστεί κάποια επίσημη ανακοίνωση.

Αποκάλυψη Reuters: Σε ρόλο…διαμεσολαβητή η Τουρκία οργάνωσε μυστικές συνομιλίες μεταξύ εκπροσώπων της συριακής κυβέρνησης και της Χεζμπολάχ- Ο Ερντογάν που θέλει να μετατρέψει τον Τζολάνι σε υποχείριο του, ο Λίβανος και ρόλος του Ιράν

Η Τουρκία στον ρόλο του διαμεσολαβητή

Οι επαφές δεν φαίνεται να ξεκίνησαν με τη συγκεκριμένη συνάντηση. Η λιβανέζικη πηγή ανέφερε στο Reuters ότι οι επικοινωνίες μεταξύ των δύο πλευρών, με τη μεσολάβηση της Τουρκίας, είχαν αρχίσει περίπου δύο μήνες νωρίτερα.

Το Reuters δεν κατόρθωσε να επιβεβαιώσει τον ακριβή τόπο στην Τουρκία όπου πραγματοποιήθηκε η συνάντηση του Σεπτεμβρίου, ούτε τη διάρκειά της. Δεν μπόρεσε επίσης να εξακριβώσει αν είχε προηγηθεί ή αν ακολούθησε κάποια άλλη συνάντηση.

Παρά την επίσημη διάψευση από την τουρκική πλευρά, η Άγκυρα έχει τα τελευταία χρόνια επιδιώξει να ενισχύσει τον ρόλο της ως περιφερειακού μεσολαβητή και να διαδραματίσει ενεργότερο ρόλο στις εξελίξεις που αφορούν τη Συρία.

Η Τουρκία θεωρείται βασικός παράγοντας στις προσπάθειες ανοικοδόμησης και σταθεροποίησης της χώρας, ενώ υπό τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει επιχειρήσει να τοποθετηθεί στο επίκεντρο των περιφερειακών διπλωματικών διεργασιών.

Τρεις από τις πηγές υποστήριξαν ότι η Άγκυρα, η οποία αποτελεί βασικό σύμμαχο του Σύρου προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα, ήταν εκείνη που άσκησε πίεση για να πραγματοποιηθεί η συνάντηση. Στόχος της, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ήταν να έχει άμεση συμμετοχή στην προσπάθεια αποκλιμάκωσης και στη διαμόρφωση ενός διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών.

Ο παράγοντας Ιράν

Ένα πρόσωπο που απουσίαζε από το τραπέζι των συνομιλιών ήταν, ωστόσο, ο σημαντικότερος περιφερειακός υποστηρικτής της Χεζμπολάχ: το Ιράν.

Η λιβανέζικη πηγή ασφαλείας υποστήριξε ότι η Χεζμπολάχ συμμετείχε στις συνομιλίες έχοντας ενημερώσει την Τεχεράνη. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, το Ιράν εμφανίστηκε δυσαρεστημένο από το γεγονός ότι δεν συμμετείχε άμεσα στη διαδικασία.

Κατά την ίδια πηγή, η Τεχεράνη επιθυμούσε διαφορετικό επίπεδο εμπλοκής, την ώρα που ο Σάρα είχε απορρίψει, τουλάχιστον προς το παρόν, την προοπτική εγκαθίδρυσης άμεσων σχέσεων με το Ιράν.

Η στάση αυτή, σύμφωνα με τη λιβανέζικη πηγή, αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι συνομιλίες δεν κατέληξαν σε οριστική συμφωνία και δεν δημοσιοποιήθηκε η ίδια η συνάντηση.

Το Reuters δεν έλαβε άμεσο σχόλιο από τη μόνιμη αποστολή του Ιράν στη Γενεύη.

Η εικόνα που διαμορφώνεται, πάντως, είναι εκείνη μιας εξαιρετικά εύθραυστης προσπάθειας προσέγγισης, στην οποία η ασφάλεια, τα σύνορα, η διακίνηση όπλων και ο ρόλος των περιφερειακών δυνάμεων εξακολουθούν να αποτελούν τα βασικά αγκάθια.

Τόσο η Χεζμπολάχ όσο και η νέα συριακή κυβέρνηση είχαν αφήσει τους προηγούμενους μήνες να εννοηθεί ότι δεν θα απέκλειαν έναν απευθείας δίαυλο επικοινωνίας.

Τον Ιούλιο, ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας, Άσαντ αλ-Σαϊμπανί, είχε δηλώσει ότι η Δαμασκός ήταν ανοιχτή σε μια συνάντηση με την οργάνωση. Έναν μήνα αργότερα, ο ηγέτης της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, είχε δηλώσει σε τηλεοπτικό διάγγελμα ότι η οργάνωση δεν είχε αντίρρηση να συναντηθεί με τη συριακή ηγεσία.

Οι δηλώσεις εκείνες φαίνεται να είχαν προετοιμάσει το έδαφος για την πρώτη, σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, γνωστή απευθείας επαφή. Το αν ο δίαυλος αυτός θα οδηγήσει σε μια σταθερότερη συμφωνία ή θα παραμείνει μια περιορισμένη προσπάθεια αποκλιμάκωσης, παραμένει ανοιχτό.