Αποκάλυψη-σοκ για φονικούς ιούς από την απερχόμενη επικεφαλής της Αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ODNI), Τούλσι Γκάμπαρντ: Οι καταγγελίες για μυστικά βιολογικά εργαστήρια, ο Φάουτσι και οι σκιές ενός παγκόσμιου δικτύου που φέρεται να δρα πίσω από κλειστές πόρτες

Μια υπόθεση που προκαλεί έντονες αντιδράσεις και αναζωπυρώνει παλιές συζητήσεις γύρω από τη βιοασφάλεια και τα προγράμματα βιολογικής έρευνας ήρθε στο προσκήνιο έπειτα από δηλώσεις της απερχόμενης επικεφαλής της Αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ODNI), Τούλσι Γκάμπαρντ.

Λίγο πριν ολοκληρώσει τη θητεία της, η Γκάμπαρντ υποστήριξε ότι υπάρχουν στοιχεία που αφορούν τη χρηματοδότηση εκτεταμένου δικτύου βιολογικών εγκαταστάσεων σε δεκάδες χώρες του κόσμου. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, περισσότερα από 120 εργαστήρια συνδέονταν με προγράμματα έρευνας υψηλού κινδύνου, ενώ ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην Ουκρανία, όπου ορισμένες εγκαταστάσεις φέρονται να λειτουργούσαν σε περιοχές που επηρεάζονται από τον πόλεμο.

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο όπου η συζήτηση γύρω από τα πειράματα γενετικής τροποποίησης παθογόνων οργανισμών βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής αντιπαράθεσης. Η Γκάμπαρντ ανέφερε ότι έχει ξεκινήσει προσπάθεια συγκέντρωσης πληροφοριών προκειμένου να εντοπιστούν οι εγκαταστάσεις αυτές, να καταγραφεί το αντικείμενο των ερευνών τους και να αξιολογηθούν οι πιθανοί κίνδυνοι που ενδέχεται να προκύπτουν από τη λειτουργία τους.

Η Ουκρανία στο επίκεντρο των ανησυχιών

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν οι αναφορές για βιολογικά εργαστήρια που φέρονται να βρίσκονται εντός ουκρανικού εδάφους. Σύμφωνα με όσα υποστηρίζονται, υπήρχαν φόβοι ότι πολεμικές επιχειρήσεις ή πιθανές δολιοφθορές θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο επικίνδυνα βιολογικά υλικά, δημιουργώντας σοβαρές συνέπειες για τη δημόσια υγεία.

Οι σχετικές αναφορές κάνουν λόγο για εγκαταστάσεις που διαχειρίζονταν παθογόνους μικροοργανισμούς και για ανησυχίες που είχαν εκφραστεί αναφορικά με την ασφάλειά τους σε συνθήκες πολεμικής σύγκρουσης.

Καταγγελίες για απόκρυψη πληροφοριών

Η πρώην επικεφαλής των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών υποστήριξε ακόμη ότι κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με το εύρος αυτών των προγραμμάτων δεν γνωστοποιήθηκαν ποτέ πλήρως στο κοινό. Κατά τους ισχυρισμούς της, όσοι επιχείρησαν να αναδείξουν το ζήτημα βρέθηκαν αντιμέτωποι με έντονη αμφισβήτηση και πολιτικές επιθέσεις.

Οι δηλώσεις αυτές επαναφέρουν στο προσκήνιο τη διαμάχη που έχει ξεσπάσει τα τελευταία χρόνια γύρω από τη διαφάνεια στη διαχείριση βιολογικών ερευνών και τον τρόπο με τον οποίο ενημερώνεται η κοινή γνώμη για θέματα που σχετίζονται με τη δημόσια υγεία και την εθνική ασφάλεια.

Στο μικροσκόπιο τα πειράματα «Gain-of-Function»

Κεντρικό σημείο των καταγγελιών αποτελεί η λεγόμενη έρευνα «Gain-of-Function», δηλαδή η επιστημονική διαδικασία κατά την οποία μελετώνται μεταβολές σε ιούς και παθογόνους οργανισμούς ώστε να εξεταστούν οι δυνατότητες μετάδοσης ή εξέλιξής τους.

Οι επικριτές αυτών των ερευνών θεωρούν ότι ενέχουν σοβαρούς κινδύνους σε περίπτωση ατυχήματος ή διαρροής, ενώ οι υποστηρικτές τους υποστηρίζουν ότι συμβάλλουν στην καλύτερη προετοιμασία απέναντι σε μελλοντικές πανδημίες.

Η Γκάμπαρντ εξαπέλυσε δριμεία κριτική σε αξιωματούχους προηγούμενων αμερικανικών κυβερνήσεων, ενώ αναφέρθηκε και στον πρώην κορυφαίο σύμβουλο δημόσιας υγείας Άντονι Φάουτσι, τον οποίο κατηγόρησε ότι δεν υπήρξε πλήρης διαφάνεια γύρω από ορισμένα ερευνητικά προγράμματα.

Έρευνα για το παγκόσμιο δίκτυο βιολογικών εγκαταστάσεων

Σύμφωνα με όσα υποστηρίζονται, οι αμερικανικές υπηρεσίες προχωρούν πλέον σε εκτεταμένη χαρτογράφηση των συγκεκριμένων προγραμμάτων και των εγκαταστάσεων που συνδέονται με αυτά. Στόχος, όπως αναφέρεται, είναι η πλήρης αποτύπωση του δικτύου, η αξιολόγηση των κινδύνων και η διαμόρφωση αυστηρότερων μηχανισμών εποπτείας.

Οι ισχυρισμοί αυτοί έχουν ήδη προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις και αναμένεται να πυροδοτήσουν νέο κύκλο αντιπαραθέσεων γύρω από τη βιοασφάλεια, τη διεθνή συνεργασία στον τομέα της έρευνας και τα όρια μεταξύ επιστημονικής προόδου και παγκόσμιας ασφάλειας.