Άρθρο-κόλαφος από τον Economist: Ανίκανες ηγεσίες, Ρωσία και Ακροδεξία θα χωρίσουν στα δύο την Ευρώπη- Ποιοι θέλουν να βάλουν «ταφόπλακα» στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Η μεγαλύτερη απειλή για την Ευρώπη ενδέχεται να μην βρίσκεται αποκλειστικά έξω από τα σύνορά της, αλλά πρωτίστως μέσα στους ίδιους τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και στις πολιτικές ηγεσίες που αδυνατούν να αφουγκραστούν την κοινωνική πραγματικότητα.

Άρθρο-κόλαφος από τον Economist: Ανίκανες ηγεσίες, Ρωσία και Ακροδεξία θα χωρίσουν στα δύο την Ευρώπη- Ποιοι θέλουν να βάλουν «ταφόπλακα» στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Τυφλές απέναντι στις κοινωνικές εκρήξεις, κωφές στις αγωνίες των πολιτών και εγκλωβισμένες σε μια πολιτική αυτάρκεια που ολοένα και περισσότερο απομακρύνεται από την πραγματικότητα, οι ηγεσίες των Βρυξελλών μοιάζουν να αδυνατούν να αντιληφθούν το μέγεθος της κρίσης που διαμορφώνεται στην καρδιά της Γηραιάς Ηπείρου.

Οι κοινωνικές αντιδράσεις, οι πολιτικές ανατροπές και η εντεινόμενη δυσαρέσκεια σε μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες δεν αποτελούν πλέον μεμονωμένα περιστατικά. Συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό, το οποίο απειλεί να τινάξει στον αέρα τις ισορροπίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε το ευρωπαϊκό εγχείρημα.

Κι όμως, οι ευρωπαϊκές ελίτ εμφανίζονται να παρακολουθούν τις εξελίξεις χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι η κρίση δεν είναι απλώς εξωτερική, αλλά βαθιά εσωτερική. Οι αντιδράσεις στη Γαλλία, την Ιταλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία θα έπρεπε να είχαν σημάνει συναγερμό. Αντί γι’ αυτό, η πολιτική ηγεσία της Ευρώπης εξακολουθεί να κινείται σαν να μην έχει αντιληφθεί την ένταση του κοινωνικού και πολιτικού σεισμού που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Το προειδοποιητικό καμπανάκι του Economist: Η Ευρώπη μπροστά στον κίνδυνο της διάσπασης

“Η Ευρώπη κινδυνεύει να διασπαστεί λόγω της γεωπολιτικής απειλής της Ρωσίας και της παράλληλης ανόδου των εθνικιστικών, ακροδεξιών πολιτικών δυνάμεων στο εσωτερικό της”, σύμφωνα με ανάλυση του The Economist που δημοσιεύθηκε στις αρχές Νοεμβρίου 2026.

Η προειδοποίηση είναι σαφής και το διακύβευμα τεράστιο. Η ευρωπαϊκή συνοχή δοκιμάζεται ταυτόχρονα σε δύο μέτωπα: από τη γεωπολιτική πίεση της Μόσχας και από τις εσωτερικές πολιτικές ανακατατάξεις που ανατρέπουν τις παραδοσιακές ισορροπίες στο εσωτερικό των κρατών-μελών.

“Ενώ ο κοινός φόβος απέναντι στη ρωσική επιθετικότητα και οι υβριδικές επιθέσεις αρχικά συσπείρωσαν τα ευρωπαϊκά κράτη, η ήπειρος πλέον έρχεται αντιμέτωπη με την ανάγκη για ραγδαίο επανεξοπλισμό και την προετοιμασία για μια μακροχρόνια στρατηγική ρήξη.

Η άνοδος της ακροδεξιάς και του λαϊκισμού ενισχύει τις εθνικιστικές πολιτικές. Αυτή η εσωτερική πολιτική μετατόπιση απειλεί να υπονομεύσει την κοινή ευρωπαϊκή άμυνα και να προκαλέσει βαθιές διαιρέσεις, καθώς οι εθνικές προτεραιότητες και οι διαφορετικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών απέναντι στη Μόσχα υποσκάπτουν το ενιαίο μέτωπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης”, καταλήγει συμπερασματικά το περιοδικό.

Ωστόσο, πίσω από τη γεωπολιτική ανησυχία αναδύεται ένα ακόμη πιο κρίσιμο ερώτημα: πόσο από τον κίνδυνο που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη οφείλεται στις εξωτερικές πιέσεις και πόσο αποτελεί συνέπεια των δικών της πολιτικών επιλογών;

Γιατί η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δοκιμάζεται μόνο από τη Ρωσία ή από την ενίσχυση των εθνικιστικών δυνάμεων. Δοκιμάζεται από τη συσσωρευμένη δυσαρέσκεια εκατομμυρίων πολιτών, οι οποίοι αισθάνονται ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται ερήμην τους και ότι οι πραγματικές τους ανάγκες έχουν περάσει σε δεύτερη μοίρα.

Μεταναστευτικό, ασφάλεια και πολιτισμική ταυτότητα: Το ρήγμα που βαθαίνει

Ένα από τα πλέον εκρηκτικά ζητήματα που τροφοδοτούν την ευρωπαϊκή πολιτική αντιπαράθεση είναι το μεταναστευτικό. Για σημαντικό τμήμα των ευρωπαϊκών κοινωνιών, η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών από τις προηγούμενες κυβερνήσεις και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς υπήρξε ανεπαρκής, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις για την ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή και την προστασία της πολιτισμικής ταυτότητας των κρατών.

Οι επικριτές της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, κυρίως από τον συντηρητικό και δεξιό χώρο, υποστηρίζουν ότι οι Βρυξέλλες επέδειξαν χαρακτηριστική αδυναμία να ελέγξουν αποτελεσματικά τις εξελίξεις, αφήνοντας τις εθνικές κοινωνίες να επωμιστούν το βάρος μιας κρίσης που απαιτούσε αποφασιστικές και συντονισμένες παρεμβάσεις.

Δεν είναι τυχαίο ότι κυβερνήσεις όπως εκείνη της Ουγγαρίας έχουν συγκρουστεί επανειλημμένα με την κεντρική ευρωπαϊκή πολιτική, κατηγορώντας τις Βρυξέλλες ότι αγνοούν τις κοινωνικές ευαισθησίες, τις εθνικές ιδιαιτερότητες και τις πραγματικές ανησυχίες των πολιτών.

Το μεταναστευτικό, επομένως, δεν αποτελεί απλώς ένα ζήτημα διαχείρισης συνόρων. Έχει μετατραπεί σε πεδίο βαθιάς πολιτικής και ιδεολογικής σύγκρουσης, αποκαλύπτοντας το χάσμα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές ελίτ και ένα μεγάλο μέρος των κοινωνιών που καλούνται να αποδεχθούν τις αποφάσεις τους.

Άρθρο-κόλαφος από τον Economist: Ανίκανες ηγεσίες, Ρωσία και Ακροδεξία θα χωρίσουν στα δύο την Ευρώπη- Ποιοι θέλουν να βάλουν «ταφόπλακα» στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Η σύγκρουση για τις αξίες και η αντίδραση απέναντι στην πολιτική των Βρυξελλών

Στο ίδιο εκρηκτικό περιβάλλον προστίθεται και η αντιπαράθεση γύρω από τις κοινωνικές και πολιτισμικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η προώθηση της λεγόμενης «woke» ατζέντας από θεσμικά κέντρα έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε συντηρητικά και παραδοσιακά κοινωνικά στρώματα, τα οποία εκφράζουν την πεποίθηση ότι επιχειρείται μια βαθιά αναμόρφωση των κοινωνικών δομών χωρίς να λαμβάνεται επαρκώς υπόψη η βούληση της πλειοψηφίας.

Η οικογένεια, οι παραδοσιακές κοινωνικές αντιλήψεις και η εθνική ταυτότητα βρίσκονται στο επίκεντρο μιας αντιπαράθεσης που ξεπερνά τα στενά όρια της ιδεολογίας και αγγίζει τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο οι Ευρωπαίοι αντιλαμβάνονται το μέλλον των κοινωνιών τους.

Η εκλογική ενίσχυση κομμάτων που αμφισβητούν αυτές τις πολιτικές δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια παροδική πολιτική παρέκκλιση. Αποτελεί, σε σημαντικό βαθμό, έκφραση μιας ευρύτερης κοινωνικής αντίδρασης και απαίτησης για διαφορετικές πολιτικές προτεραιότητες, μεγαλύτερη εθνική κυριαρχία και ουσιαστικότερη συμμετοχή των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια μετατρέπεται σε πολιτικό σεισμό

Την ίδια στιγμή, το αυξημένο κόστος ζωής, η οικονομική αβεβαιότητα και η αίσθηση ανασφάλειας εντείνουν την απογοήτευση των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Για εκατομμύρια πολίτες, η καθημερινότητα γίνεται ολοένα δυσκολότερη, την ώρα που οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εμφανίζονται συχνά ανίκανοι να δώσουν άμεσες και πειστικές απαντήσεις.

Το χάσμα εμπιστοσύνης διευρύνεται. Οι πολίτες δεν αρκούνται πλέον σε γενικόλογες διακηρύξεις περί ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και κοινών στόχων. Απαιτούν αποτελέσματα, προστασία, οικονομική προοπτική και πολιτικές που να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες τους.

Από την άλλη πλευρά, η αντιμετώπιση μεγάλων προκλήσεων, όπως το μεταναστευτικό και η ασφάλεια, προϋποθέτει πράγματι συντονισμό, κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών-μελών. Κανένα κράτος δεν μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά όλες αυτές τις προκλήσεις απομονωμένο.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή συνεργασία μπορεί να οικοδομείται παρακάμπτοντας τις εθνικές κοινωνίες ή αγνοώντας τις πολιτικές και κοινωνικές τους ευαισθησίες.

Η εκλογική ενίσχυση των συντηρητικών, δεξιών και εθνικών πολιτικών δυνάμεων καταδεικνύει ότι ένα σημαντικό τμήμα των Ευρωπαίων ζητά αλλαγή πορείας. Ζητά ισχυρότερη προστασία των συνόρων, μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια, σεβασμό στην εθνική κυριαρχία και ουσιαστική αναθεώρηση των προτεραιοτήτων της Ένωσης.

Το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες είναι σαφές: η ευρωπαϊκή ενοποίηση δεν μπορεί να προχωρήσει ερήμην εκείνων που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί.

Η ταφόπλακα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να μπει από μέσα

Η σημερινή συγκυρία δεν είναι απλώς μια ακόμη πολιτική κρίση. Είναι μια καθοριστική δοκιμασία για την ίδια την ταυτότητα, τη συνοχή και τη μελλοντική επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η ρωσική απειλή, οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις και η ενίσχυση των εθνικιστικών και ακροδεξιών δυνάμεων αποτελούν αναμφίβολα σοβαρές προκλήσεις. Ωστόσο, το μεγαλύτερο λάθος των ευρωπαϊκών ηγεσιών θα ήταν να αποδώσουν αποκλειστικά σε εξωτερικούς παράγοντες την κρίση που εξελίσσεται στο εσωτερικό της Ένωσης.

Γιατί μια Ευρώπη που δεν ακούει τους πολίτες της, που αδυνατεί να διαχειριστεί τις κοινωνικές αντιθέσεις και που επιμένει σε πολιτικές οι οποίες προκαλούν ολοένα μεγαλύτερη δυσπιστία, υπονομεύει σταδιακά τα ίδια τα θεμέλιά της.

Η ευρωπαϊκή ενότητα δεν διασφαλίζεται με διακηρύξεις, ούτε με την επίκληση διαρκών εξωτερικών απειλών. Χρειάζεται εμπιστοσύνη, πολιτική νομιμοποίηση, κοινωνική συνοχή και, πάνω απ’ όλα, η αίσθηση ότι οι λαοί εξακολουθούν να έχουν λόγο για το μέλλον τους.

Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο ποιοι επιδιώκουν να αποδυναμώσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση από το εξωτερικό. Είναι και ποιες πολιτικές ηγεσίες, με τις επιλογές, τις παραλείψεις και την αποκοπή τους από την κοινωνική πραγματικότητα, δημιουργούν τις συνθήκες για να διαλυθεί εκ των έσω.

Αν οι Βρυξέλλες συνεχίσουν να αγνοούν τη φωνή των ευρωπαϊκών κοινωνιών, η διάλυση της Ευρώπης δεν θα χρειαστεί να επιβληθεί απ’ έξω. Θα έχει ήδη δρομολογηθεί από μέσα. Και τότε, οι εξωτερικοί παράγοντες που επιδιώκουν την αποδυνάμωσή της δεν θα χρειαστεί παρά να δώσουν την τελική ώθηση.