Axios: Ο Τραμπ έκλεισε συμφωνία με τον Πούτιν για το ρωσικό πετρέλαιο γιατί ο Ζελένσκι συνεχίζει να χτυπά διυλιστήρια στη Ρωσία

Σε μια εξέλιξη που περιπλέκει ακόμη περισσότερο τις ήδη εύθραυστες ισορροπίες γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε να προχωρήσει σε συμφωνία με τον Ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν, για την προμήθεια μεγάλων ποσοτήτων ρωσικού ντίζελ, παρά τις αντιδράσεις του Κιέβου.

Axios: Ο Τραμπ έκλεισε συμφωνία με τον Πούτιν για το ρωσικό πετρέλαιο γιατί ο Ζελένσκι συνεχίζει να χτυπά διυλιστήρια στη Ρωσία

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Axios, το οποίο δημοσιεύθηκε σήμερα, καθοριστικό ρόλο στην απόφαση του Λευκού Οίκου φέρεται να διαδραμάτισε η στάση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος, όπως υποστηρίζουν Αμερικανοί αξιωματούχοι, αγνόησε έξι αμερικανικά αιτήματα να σταματήσουν οι ουκρανικές επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου.

Η συμφωνία Τραμπ – Πούτιν, με στόχο την προμήθεια ρωσικού ντίζελ στην αμερικανική και τη διεθνή αγορά, ανοίγει ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου, απειλώντας παράλληλα να υπονομεύσει τις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ για την επίτευξη συμφωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου.

Για την ουκρανική πλευρά, η χαλάρωση των ενεργειακών κυρώσεων συνιστά μια εξέλιξη που μπορεί να προσφέρει στη Μόσχα πολύτιμη οικονομική ανάσα, ενισχύοντας τους πόρους της σε μια κρίσιμη συγκυρία της σύγκρουσης. Από την άλλη πλευρά, η αμερικανική κυβέρνηση φαίνεται να ιεραρχεί διαφορετικά τις προτεραιότητές της, επιδιώκοντας να συγκρατήσει τις τιμές των καυσίμων στο εσωτερικό των ΗΠΑ και να αξιοποιήσει τις ενεργειακές συμφωνίες ως μοχλό πίεσης και διαπραγμάτευσης απέναντι στη Ρωσία.

Το αποτέλεσμα είναι μια ολοένα πιο σύνθετη εξίσωση, στην οποία η ενεργειακή ασφάλεια, οι οικονομικές επιδιώξεις και η διπλωματία διαπλέκονται με τις στρατιωτικές εξελίξεις, δημιουργώντας νέες εντάσεις ανάμεσα στους συμμάχους.

«Ο Ζελένσκι δεν αντιλαμβάνεται σωστά την κατάσταση. Συνεχίζοντας να πλήττει διυλιστήρια, υπονομεύει την καλή θέληση που έχει οικοδομήσει με τον Τραμπ τους τελευταίους έξι μήνες», δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος, σύμφωνα με το Axios, αποτυπώνοντας με σαφήνεια τη δυσαρέσκεια που, όπως φαίνεται, επικρατεί σε κύκλους της αμερικανικής κυβέρνησης για την τακτική του Κιέβου.

Ο ίδιος ο Ουκρανός πρόεδρος δήλωσε ότι αιφνιδιάστηκε από τη συμφωνία, την οποία χαρακτήρισε «άδικη και ανέντιμη», θεωρώντας την ουσιαστικά ένα αδικαιολόγητο δώρο προς τον Πούτιν, τη στιγμή που η χώρα του εξακολουθεί να δέχεται ρωσικές επιθέσεις και να αναζητά ισχυρές εγγυήσεις για την ασφάλειά της.

Τα ουκρανικά πλήγματα στα ρωσικά διυλιστήρια και η ενεργειακή κρίση

Οι ουκρανικές επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων πετρελαίου τους τελευταίους μήνες έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα αποτελεσματικές, προκαλώντας σοβαρές αναταράξεις στον ενεργειακό τομέα της Ρωσίας. Τα πλήγματα στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαίου έχουν επιβαρύνει την εγχώρια ενεργειακή αγορά, ασκώντας πρόσθετη πίεση στη δυνατότητα της Μόσχας να καλύψει τις ανάγκες της και να διατηρήσει απρόσκοπτες τις εξαγωγές της.

Η ρωσική αντίδραση ήρθε με τη μορφή απαγόρευσης των εξαγωγών ντίζελ, μια κίνηση που περιόρισε ακόμη περισσότερο τη διαθεσιμότητα του καυσίμου στις διεθνείς αγορές. Η εξέλιξη αυτή προστέθηκε σε ένα ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν έχει εντείνει τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, ενισχύοντας την αβεβαιότητα και τις ανησυχίες για το κόστος των καυσίμων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ουάσιγκτον φέρεται να επιχείρησε να πείσει το Κίεβο να περιορίσει τα πλήγματα στις ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις. Ο Ζελένσκι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που επικαλείται το Axios, είχε διαμηνύσει στον Τραμπ και στους απεσταλμένους του, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ότι θα μπορούσε να σταματήσει τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια, υπό την προϋπόθεση ότι η Μόσχα θα διέκοπτε αντίστοιχα τα πλήγματα στους ουκρανικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Η πρόταση αυτή παρέπεμπε σε μια αμοιβαία αποκλιμάκωση των επιθέσεων κατά κρίσιμων ενεργειακών υποδομών, με στόχο να περιοριστούν οι επιπτώσεις του πολέμου στις δύο χώρες. Ωστόσο, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο Τραμπ δεν ήταν διατεθειμένος να περιμένει μια τέτοια συνεννόηση. Αντιθέτως, επιθυμούσε η Ουκρανία να σταματήσει μονομερώς τις επιθέσεις, καθώς θεωρούσε ότι αυτές συνέβαλλαν στην άνοδο των τιμών της βενζίνης στις ΗΠΑ.

Ο ίδιος αξιωματούχος υποστήριξε, μάλιστα, ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αντιμετώπιζε τις ουκρανικές επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια ως ισοδύναμες με τα ρωσικά πλήγματα στο ουκρανικό δίκτυο ηλεκτροδότησης. Η προσέγγιση αυτή αναδεικνύει τη διαφορετική αντίληψη της Ουάσιγκτον για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις που πλήττουν ενεργειακές υποδομές, αλλά και το χάσμα που εξακολουθεί να χωρίζει τις αμερικανικές προτεραιότητες από εκείνες του Κιέβου.

Τι συνέβη πίσω από τις κλειστές πόρτες

Το παρασκήνιο της συμφωνίας αποκαλύπτει ότι η ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου εκδηλώθηκε σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή για τις διπλωματικές προσπάθειες τερματισμού του πολέμου.

Κατά τη διάρκεια οκτάωρων συνομιλιών που πραγματοποιήθηκαν στο Μαϊάμι την Παρασκευή, οι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ ενημέρωσαν την ουκρανική διαπραγματευτική ομάδα ότι ο Τραμπ αναμενόταν να συνομιλήσει με τον Πούτιν και να προχωρήσει στην άρση των κυρώσεων που αφορούσαν τις ρωσικές εξαγωγές ντίζελ.

Σύμφωνα με όσα μεταφέρει το Axios, στους Ουκρανούς εξηγήθηκε ότι η απόφαση του Αμερικανού προέδρου ελήφθη έπειτα από τις επανειλημμένες αρνήσεις του Κιέβου να συμμορφωθεί με τα αιτήματα της Ουάσιγκτον για διακοπή των επιθέσεων στα ρωσικά διυλιστήρια. Τα πλήγματα αυτά, σύμφωνα με την αμερικανική επιχειρηματολογία, είχαν άμεσες επιπτώσεις στους καταναλωτές των ΗΠΑ, καθώς επιβάρυναν την αγορά καυσίμων σε μια περίοδο έντονων πιέσεων.

Η συζήτηση, ωστόσο, φαίνεται ότι δεν περιορίστηκε στις ενεργειακές συμφωνίες. Ουκρανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι, κατά τη διάρκεια των επαφών, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ προειδοποίησαν πως ο Τραμπ θα μπορούσε ακόμη και να διακόψει την πρόσβαση της Ουκρανίας στις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, εάν το Κίεβο συνέχιζε να αγνοεί τις απαιτήσεις του.

Η συγκεκριμένη καταγγελία αποτυπώνει το βάθος της δυσπιστίας που φαίνεται να έχει αναπτυχθεί μεταξύ των δύο πλευρών, καθώς η ανταλλαγή πληροφοριών και η αμερικανική υποστήριξη αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την ουκρανική άμυνα.

Από την πλευρά του, ο Αμερικανός αξιωματούχος αρνήθηκε ότι διατυπώθηκε τέτοια απειλή. Ανέφερε, αντίθετα, ότι οι δύο απεσταλμένοι υπογράμμισαν στους Ουκρανούς πως οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν ισχυρό εταίρο της χώρας, προσφέροντας πυρομαχικά και πληροφορίες. Με αυτή τη λογική, υποστήριξαν ότι το Κίεβο δεν θα έπρεπε να προχωρά σε ενέργειες που επιβαρύνουν οικονομικά τους Αμερικανούς καταναλωτές.

«Οι επιθέσεις στα διυλιστήρια προκαλούν πόνο στη Ρωσία, αλλά προκαλούν πόνο και στις ΗΠΑ», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός αξιωματούχος, συμπυκνώνοντας σε μία φράση τη λογική που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, καθόρισε τη στάση της κυβέρνησης Τραμπ.

Οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου

Η νέα κρίση γύρω από τη συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ ξέσπασε, σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, αμέσως μετά τις εποικοδομητικές συνομιλίες που είχαν πραγματοποιήσει οι Αμερικανοί μεσολαβητές με Ουκρανούς και Ευρωπαίους διπλωμάτες στο Μαϊάμι την Παρασκευή.

Στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων βρισκόταν η προσπάθεια οριστικοποίησης των εγγυήσεων ασφαλείας που θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Ουκρανία οι ΗΠΑ, η Ευρώπη και το ΝΑΤΟ στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου. Παράλληλα, στο τραπέζι τέθηκαν νέες προτάσεις για τις εδαφικές διευθετήσεις, ένα από τα πλέον ευαίσθητα και δύσκολα ζητήματα των διαπραγματεύσεων.

Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ παρουσίασαν επίσης ένα ευρύτερο πακέτο μέτρων για τη μεταπολεμική Ουκρανία, επιχειρώντας να σκιαγραφήσουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορούσε να ανασυγκροτηθεί η χώρα μετά τη λήξη των εχθροπραξιών. Το σχέδιο περιλάμβανε προτάσεις για τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης, την ανασυγκρότηση του ουκρανικού στρατού και την αντιμετώπιση των σοβαρών δημοσιονομικών ελλειμμάτων που έχει προκαλέσει ο πόλεμος.

Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε και στην ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας. Οι συμμετέχοντες συζήτησαν έναν οδικό χάρτη για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και τη μορφή που θα μπορούσε να έχει η σχέση της χώρας με το ΝΑΤΟ μετά το τέλος της σύγκρουσης.

Παράλληλα, οι δύο Αμερικανοί απεσταλμένοι έθεσαν επί τάπητος το ενδεχόμενο διαμόρφωσης ενός μεταπολεμικού πλαισίου ασφαλείας μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας. Ένα τέτοιο πλαίσιο, εφόσον μπορούσε να γίνει αποδεκτό και από τις δύο πλευρές, θα επιδίωκε να δημιουργήσει νέες ισορροπίες στην ευρωπαϊκή ήπειρο, περιορίζοντας τον κίνδυνο μιας νέας κλιμάκωσης.

Axios: Ο Τραμπ έκλεισε συμφωνία με τον Πούτιν για το ρωσικό πετρέλαιο γιατί ο Ζελένσκι συνεχίζει να χτυπά διυλιστήρια στη Ρωσία

Στο ίδιο πλαίσιο εντάχθηκαν και οι πιθανές ενεργειακές συμφωνίες με τη Μόσχα, για τις οποίες ενημερώθηκαν οι Ουκρανοί και οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι. Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, οι συμφωνίες αυτές θα μπορούσαν να συμβάλουν στη μείωση των τιμών της ενέργειας και, ταυτόχρονα, να λειτουργήσουν ως κίνητρο για τη Ρωσία, ώστε να προχωρήσει σε παραχωρήσεις στο τραπέζι των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.

Η αμερικανική προσέγγιση φαίνεται, επομένως, να στηρίζεται στην παραδοχή ότι τα οικονομικά και ενεργειακά κίνητρα μπορούν να αποτελέσουν μέρος μιας ευρύτερης διαπραγματευτικής στρατηγικής. Για το Κίεβο, ωστόσο, η ίδια επιλογή ενέχει τον κίνδυνο να ενισχυθεί οικονομικά η χώρα που εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό στρατιωτικό του αντίπαλο.

«Τεράστιες ποσότητες πετρελαίου έρχονται στη χώρα μας»

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έκρυψε την ικανοποίησή του για τη συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, επιλέγοντας να ευχαριστήσει δημόσια τον Ρώσο πρόεδρο για την προμήθεια ρωσικού ντίζελ.

Σε δηλώσεις του λίγο πριν αναχωρήσει για τις Συρακούσες, όπου επρόκειτο να μιλήσει σε συγκέντρωση υπέρ του Ρεπουμπλικανού υποψηφίου Μπρους Μπλέικμαν, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε τη συμφωνία ως μια εξέλιξη ιδιαίτερης σημασίας για τις ΗΠΑ, δίνοντας έμφαση στις μεγάλες ποσότητες καυσίμου που αναμένεται να εισρεύσουν στην αμερικανική αγορά.

«Νομίζω ακούσατε για τη συμφωνία πετρελαίου με τη Ρωσία. Αυτή είναι μεγάλη υπόθεση. Είναι τεράστιες ποσότητες πετρελαίου που έρχονται στη χώρα μας», δήλωσε.

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε εκ νέου στον Ρώσο πρόεδρο, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του για τη συμφωνία και υπογραμμίζοντας ότι το καύσιμο που εξασφαλίστηκε είναι ακριβώς εκείνο που, όπως είπε, χρειάζεται η αμερικανική αγορά.

«Και θέλω να ευχαριστήσω τον πρόεδρο Πούτιν, για να είμαι ειλικρινής μαζί σας. Έχουμε τεράστιες ποσότητες πετρελαίου που έρχονται στη χώρα μας και είναι ντίζελ, που είναι αυτό που θέλουμε. Οπότε, ευχαριστώ.»

Η συμφωνία προβλέπει την άμεση προμήθεια περισσότερων από 300.000 τόνων ντίζελ, ενώ για τον Νοέμβριο προβλέπεται η διάθεση επιπλέον 500.000 τόνων. Στη συνέχεια, οι ποσότητες αναμένεται να αυξηθούν κατά 1.000.000 τόνους, ενώ το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών έχει χορηγήσει προσωρινή άδεια για τις εισαγωγές ρωσικού ντίζελ έως τις 7 Απριλίου.

Η έκταση των ποσοτήτων που προβλέπονται στη συμφωνία καταδεικνύει τη σημασία που αποδίδει η κυβέρνηση Τραμπ στην ενίσχυση της προσφοράς καυσίμων και στη συγκράτηση των τιμών. Ταυτόχρονα, όμως, η επιλογή αυτή αναδεικνύει την αντίφαση που βρίσκεται στον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής: ενώ η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει την πίεση προς τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου, προχωρά παράλληλα σε μια ενεργειακή διευθέτηση που μπορεί να προσφέρει στη Ρωσία οικονομικά οφέλη.

Τι ακολουθεί στις διαπραγματεύσεις

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποδειχθεί καθοριστικό τόσο για το μέλλον των συνομιλιών όσο και για τις σχέσεις της αμερικανικής κυβέρνησης με το Κίεβο.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ εξετάζουν το ενδεχόμενο να επισκεφθούν τη Μόσχα και το Κίεβο την επόμενη εβδομάδα, προκειμένου να συζητήσουν τις προτάσεις για την ειρήνη και να διερευνήσουν εάν υπάρχουν περιθώρια για μια νέα διπλωματική πρωτοβουλία. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές κατά πόσο η έντονη αντιπαράθεση που ξέσπασε την Παρασκευή θα επηρεάσει τον σχεδιασμό των επαφών τους.

Παρά τις δυσκολίες, η αμερικανική πλευρά εξακολουθεί να εκτιμά ότι υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης με τον Ρώσο πρόεδρο, ακόμη και καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται με σφοδρότητα.

«Ο Πούτιν πλήττει σκληρά (την Ουκρανία), αλλά πιστεύουμε ότι είναι ανοιχτός σε συζήτηση για τον τερματισμό του πολέμου. Θέλουμε να εργαστούμε πάνω σε μια νέα πρόταση που θα είναι αρκετά ικανοποιητική για εκείνον, ώστε να τον οδηγήσει να σταματήσει», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτυπώνει τη λογική που φαίνεται να καθοδηγεί την αμερικανική διπλωματία: την αναζήτηση μιας πρότασης που θα προσφέρει στη Μόσχα επαρκή κίνητρα για να αποδεχθεί τον τερματισμό των εχθροπραξιών. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει, ωστόσο, ποιες παραχωρήσεις θα απαιτηθούν για να καταστεί μια τέτοια συμφωνία εφικτή και κατά πόσο αυτές θα μπορούν να γίνουν αποδεκτές από την ουκρανική πλευρά.

Ενδεικτική των δυσκολιών είναι και η τηλεφωνική επικοινωνία διάρκειας 90 λεπτών που είχε ο Πούτιν με τον Τραμπ. Σύμφωνα με όσα δήλωσε στους δημοσιογράφους ο σύμβουλος του Ρώσου προέδρου για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ, ο Πούτιν αρνήθηκε να δεσμευτεί ότι θα επαναλάβει τις ειρηνευτικές συνομιλίες με την Ουκρανία.