Αυτοκτονίες: Μια σιωπηλή κρίση που απαιτεί άμεση δράση – 469 περιστατικά το 2024

Ανησυχία προκαλούν τα δεδομένα από το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών της «ΚΛΙΜΑΚΑ» που κατέγραψε 469 αυτοκτονίες στην Ελλάδα το 2024, υπενθυμίζοντάς μας τη σιωπηλή κρίση της ψυχικής υγείας που συχνά παραμένει αθέατη.   Τα στοιχεία αυτά, αν και σημαντικά, αποτελούν μόνο ένα μέρος της πραγματικής εικόνας, καθώς η υποκαταγραφή εκτιμάται ότι φτάνει το 15%-20%. Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει μια ανθρώπινη ιστορία, ένας άνθρωπος που πάλεψε στη σιωπή.   Η «ΚΛΙΜΑΚΑ» επισημαίνει ότι στη χώρα μας δεν υπάρχει σύστημα καταγραφής για απόπειρες αυτοκτονίας που φτάνουν στα νοσοκομεία, παρόλο που για κάθε αυτοκτονία αντιστοιχούν 20 έως 30 αποτυχημένες απόπειρες. Αυτό αναδεικνύει την επείγουσα ανάγκη για καλύτερη κατανόηση και ενίσχυση της πρόληψης.   Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα δεδομένα για τους εφήβους: σύμφωνα με το Κέντρο για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, το 12%-16% των νέων ηλικίας 14-19 ετών αναφέρουν αυτοτραυματισμούς. Η επιστημονική γνώση μας λέει πως ένα ποσοστό αυτών των νέων θα βρεθεί αργότερα αντιμέτωπο με την αυτοκτονία.   Ανησυχητική η σταθερότητα του φαινομένου Παρά τη μικρή αύξηση των αυτοκτονιών το 2024 σε σχέση με το 2023 (469 έναντι 451 περιστατικών), ο αριθμός παραμένει χαμηλότερος από το 2022, όταν είχαν καταγραφεί 581 περιπτώσεις.   Ωστόσο, η σταθερότητα του φαινομένου προκαλεί ανησυχία και αναδεικνύει την ανάγκη για συντονισμένες παρεμβάσεις πρόληψης, σύμφωνα με την «ΚΛΙΜΑΚΑ».   «Αν και η καταγραφή των αυτοκτονιών στην Ελλάδα παραμένει ατελής λόγω της υποκαταγραφής και των καθυστερήσεων από τη δημοσίευση των επίσημων στοιχείων, η ΚΛΙΜΑΚΑ συνεχίζει να παρέχει αξιόπιστα δεδομένα που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη πολιτικών και στρατηγικών για την πρόληψη της αυτοκτονίας. Οι δράσεις υποστήριξης και η ενημέρωση του κοινού παραμένουν καθοριστικής σημασίας για την μείωση αυτών των τραγικών περιστατικών», τονίζει η ΚΛΙΜΑΚΑ.   Υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και την ανάπτυξη στρατηγικών για την πρόληψη της αυτοκτονίας. «Η υποστήριξη των ευάλωτων ομάδων και η επιστημονική γνώση και η ενημέρωση του πληθυσμού παραμένουν κεντρικοί άξονες για την αλλαγή αυτής της κατάστασης», καταλήγει.  

Αυτοκτονίες: Δημογραφικά στοιχεία

  • Φύλο: Η πλειοψηφία των αυτοκτονιών αφορά ακόμη μια χρονιά τους άντρες, οι οποίοι αναλογούν σε σχεδόν το 86% των περιστατικών, με τις γυναίκες να αποτελούν το 14% του συνόλου.   • Ηλικία: Τα δεδομένα του 2024 δείχνουν ότι υπάρχει διασπορά των αυτοκτονιών σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, με πιο έντονο το φαινόμενο στις ηλικίες 50-54 ετών, όπου καταγράφηκε το 13,2% των περιστατικών. Στις νεότερες ηλικίες, ιδιαίτερα στην ομάδα 20-24 ετών, καταγράφηκε το 8,3% των αυτοκτονιών, επισημαίνοντας την ανάγκη για ψυχική υποστήριξη και πρόληψη από νεαρή ηλικία. Επίσης, οι ηλικιακές ομάδες 60 ετών και άνω εμφανίζουν σημαντικά ποσοστά, με τα άτομα άνω των 80 ετών να αντιπροσωπεύουν το 9,6% των περιστατικών.   • Μέθοδοι Αυτοκτονίας: Από τις 469 καταγεγραμμένες αυτοκτονίες του 2024, οι κυριότερες μέθοδοι ήταν ο απαγχονισμός με 29% και ο αυτοπυροβολισμός με ποσοστό 25,8%. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί η μέθοδος της πτώσης, η οποία κατέγραψε ποσοστό 24,3%! Η «ΚΛΙΜΑΚΑ» σημειώνει ότι εδώ «κρύβεται σημαντική υποκαταγραφή, καθώς η μέθοδος αυτή μπορεί να παραβλέπεται ή να καταγράφεται με λάθος αιτιολογία. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το ποσοστό της πτώσης θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερο αν υπήρχε πλήρης καταγραφή, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της ενίσχυσης της παρακολούθησης και καταγραφής των περιστατικών αυτών».  

Γεωγραφική Κατανομή:

  • Η Κρήτη διατηρεί τη θλιβερή πρωτιά στις αυτοκτονίες με ποσοστό σχεδόν 17% ακολουθούμενη από την Περιφέρεια Αττικής, η οποία αγγίζει το 16%. Ακολουθούν η Θεσσαλία και η Πελοπόννησος αντίστοιχα, ενώ περιοχές με μικρότερη παρουσία περιστατικών περιλαμβάνουν το Βόρειο Αιγαίο και τη Δυτική Μακεδονία.   • Hotspot & Σώματα Ασφαλείας: Σοκάρει το γεγονός ότι 13 αυτοκτονίες καταγράφηκαν σε hotspot, ενώ στα σώματα ασφαλείας, σε στρατό και φυλακές σημειώθηκε σημαντικός αριθμός περιστατικών, που αγγίζουν τα 10 καταγεγραμμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία. «Αυτά τα δεδομένα υποδεικνύουν τη σοβαρότητα των ψυχικών πιέσεων που δέχονται συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες και το επείγον της ανάπτυξης στοχευμένων στρατηγικών υποστήριξης για αυτούς τους πληθυσμούς».   • Νοσοκομεία: Το 2024, το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών κατέγραψε 4 αυτοκτονίες σε νοσοκομεία, γεγονός που καταδεικνύει την ανησυχητική ανάγκη για ενίσχυση των προληπτικών μέτρων μέσα σε υγειονομικές δομές. Η ΚΛΙΜΑΚΑ, αναγνωρίζοντας την κρισιμότητα της κατάστασης, συνεργάζεται με το «Λαϊκό» Νοσοκομείο για την ανάπτυξη ενός καινοτόμου πρωτοκόλλου πρόληψης αυτοκτονιών. «Στόχος μας είναι η εφαρμογή στοχευμένων δράσεων που θα ενισχύσουν την ασφάλεια και την ψυχική υποστήριξη ασθενών, συγγενών και εργαζομένων, διασφαλίζοντας την έγκαιρη ανίχνευση και αντιμετώπιση των κινδύνων», αναφέρει η «ΚΛΙΜΑΚΑ».   • Μήνες με Υψηλότερο Αριθμό Αυτοκτονιών:   Ιούνιος και Απρίλιος είναι οι μήνες με τις περισσότερες αυτοκτονίες, καταγράφοντας 46 και 45 περιστατικά αντίστοιχα. Φεβρουάριος με 32 περιστατικά και Σεπτέμβριος με 39 αναδεικνύονται επίσης ως κρίσιμοι μήνες για τη ψυχική υγεία του πληθυσμού.