Bloomberg: Φόβοι για μια νέα παγκόσμια κούρσα εξοπλισμών-Ολόκληρος ο κόσμος προετοιμάζεται πυρετωδώς για μια νέα πυρηνική εποχή!

Το χειρότερο σενάριο θα ήταν μια «αλυσιδωτή αντίδραση» στη διάδοση πυρηνικών όπλων ανά την υφήλιο σύμφωνα με το έγκυρο Αμερικανικό Μέσο.

Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εμφανίζεται ταυτόχρονα επιθετικός απέναντι σε αντιπάλους αλλά και απρόβλεπτος προς συμμάχους, φαίνεται να εντείνει τις ανησυχίες και να ωθεί κράτη σε επαναξιολόγηση των στρατηγικών αποτροπής τους. Η προοπτική μιας νέας πυρηνικής εποχής δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό ενδεχόμενο, αλλά αντικείμενο δημόσιου διαλόγου σε πολλές πρωτεύουσες.

Από τον Βόρειο Ατλαντικό έως τον Δυτικό Ειρηνικό, κυβερνήσεις εξετάζουν ανοιχτά το ενδεχόμενο απόκτησης πυρηνικών δυνατοτήτων. Χώρες όπως η Γερμανία και η Πολωνία, που παραδοσιακά βασίζονταν στην πυρηνική «ομπρέλα» των Ηνωμένων Πολιτειών, εμφανίζονται πλέον πιο δεκτικές σε εναλλακτικά σχήματα αποτροπής, όπως η ενίσχυση της γαλλικής πυρηνικής στρατηγικής που προωθεί ο Emmanuel Macron.

Παράλληλα, μεγάλες δυνάμεις όπως η Κίνα και η Ρωσία εκφράζουν έντονη ανησυχία για πιθανή διάδοση πυρηνικών όπλων σε χώρες της Ανατολικής Ασίας, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, την ώρα που οι ίδιες συνεχίζουν να εκσυγχρονίζουν τα οπλοστάσιά τους. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξετάζεται ακόμη και η επανεκκίνηση πυρηνικών δοκιμών, μετά από δεκαετίες παύσης, στο πλαίσιο πολιτικών αποφάσεων που συνδέονται με την εκτελεστική εξουσία.

Την ίδια περίοδο, εντείνεται η γεωπολιτική πίεση σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή. Η αμερικανική πολιτική έναντι του Ιράν συνδυάζεται με ταυτόχρονες συζητήσεις για πιθανή τεχνολογική συνεργασία με τη Σαουδική Αραβία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, δημιουργώντας ένα σύνθετο και ασταθές περιβάλλον ισορροπιών.

Το «Ρολόι της Αποκάλυψης» λίγο πριν τα μεσάνυχτα

Το Bulletin of the Atomic Scientists μετέφερε το λεγόμενο «Ρολόι της Αποκάλυψης» στα 85 δευτερόλεπτα πριν τα μεσάνυχτα — το πιο κοντινό σημείο στην υποθετική παγκόσμια καταστροφή στην ιστορία του. Μεταξύ των αιτιών συγκαταλέγονται οι εντάσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η ανάπτυξη αντιπυραυλικών συστημάτων και η αποδυνάμωση των συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών μεταξύ μεγάλων δυνάμεων.

Ο γενικός διευθυντής της International Atomic Energy Agency, Rafael Mariano Grossi, έχει τονίσει επανειλημμένα ότι η επέκταση των πυρηνικών οπλοστασίων δεν ενισχύει την ασφάλεια, αλλά αντίθετα αυξάνει τον κίνδυνο παγκόσμιας αστάθειας. Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης των κανόνων μη διάδοσης που έχουν συμβάλει στη σχετική σταθερότητα των τελευταίων δεκαετιών.

Σήμερα, παρότι μόνο εννέα χώρες διαθέτουν πυρηνικά όπλα, δεκάδες άλλες έχουν την τεχνολογική και βιομηχανική υποδομή που θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να τους επιτρέψει να αναπτύξουν αντίστοιχες δυνατότητες. Η τεχνική γνώση και η πρόσβαση σε υλικά όπως εμπλουτισμένο ουράνιο ή πλουτώνιο καθιστούν την απειλή πιο ρεαλιστική από ποτέ.

Το διεθνές σύστημα ελέγχου εξοπλισμών, που οικοδομήθηκε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, δείχνει σημάδια κόπωσης. Οι συμφωνίες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης αποτέλεσαν θεμέλιο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων, όμως πολλές από αυτές έχουν πλέον λήξει χωρίς αντικατάσταση.

Η αποδυνάμωση των διμερών συμφωνιών, σε συνδυασμό με την άνοδο νέων πυρηνικών δυνάμεων και την απουσία πολυμερών μηχανισμών που να περιλαμβάνουν όλους τους σημαντικούς παίκτες, δημιουργεί ένα κενό διακυβέρνησης. Το αποτέλεσμα είναι ένα πιο ρευστό και απρόβλεπτο διεθνές περιβάλλον.

Η εμπειρία της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων, που παραμένει βασικός πυλώνας της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφάλειας, αναδεικνύει τόσο τα επιτεύγματα όσο και τους περιορισμούς του συστήματος. Οι επικείμενες διεθνείς συναντήσεις αναμένεται να αναδείξουν τις αυξανόμενες διαφωνίες μεταξύ πυρηνικών και μη πυρηνικών κρατών.

Ο κίνδυνος της «αλυσιδωτής διάδοσης»

Το πιο ανησυχητικό σενάριο που περιγράφεται είναι αυτό της «αλυσιδωτής διάδοσης»: αν μία χώρα αποκτήσει πυρηνικά, γειτονικές ή ανταγωνιστικές δυνάμεις ενδέχεται να ακολουθήσουν. Για παράδειγμα, μια τέτοια εξέλιξη στην Ανατολική Ασία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντιδράσεις από την Κίνα, επιταχύνοντας περαιτέρω στρατιωτικές εξελίξεις.

Παρόμοιες δυναμικές έχουν παρατηρηθεί ιστορικά. Η περίπτωση της Βόρειας Κορέας δείχνει ότι η διατήρηση πυρηνικού προγράμματος μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγικό εργαλείο αποτροπής, ενώ άλλες χώρες που εγκατέλειψαν αντίστοιχες προσπάθειες αντιμετώπισαν διαφορετικές γεωπολιτικές συνέπειες.

Στην Ευρώπη, αλλά και στην Ασία, επανέρχεται η συζήτηση για την αξιοπιστία των συμμαχιών και την ανάγκη ενίσχυσης αυτόνομων αμυντικών δυνατοτήτων. Η προοπτική ενός πολυπολικού κόσμου με περισσότερα πυρηνικά κράτη καθιστά το διεθνές περιβάλλον πιο περίπλοκο και δυνητικά πιο επικίνδυνο.

Η σταδιακή χαλάρωση των μηχανισμών ελέγχου, η ενίσχυση των γεωπολιτικών ανταγωνισμών και η αυξανόμενη αβεβαιότητα γύρω από τις συμμαχίες διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο. Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για τα πυρηνικά όπλα επανέρχεται στο προσκήνιο όχι μόνο ως στρατηγικό ζήτημα, αλλά ως κεντρικό στοιχείο της παγκόσμιας ασφάλειας.

Όπως επισημαίνουν διεθνείς αναλυτές, η επόμενη περίοδος θα κρίνει αν ο κόσμος θα καταφέρει να διατηρήσει τις ισορροπίες αποτροπής ή αν θα εισέλθει σε μια νέα εποχή διάχυσης πυρηνικών δυνατοτήτων, με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή σταθερότητα.