Bloomberg: Όσο περνούν οι μέρες ο κίνδυνος το Ιράν και η Μέση Ανατολή να βυθιστούν εντελώς στο χάος μεγαλώνει!

Η επόμενη μέρα δεν αφορά μόνο το Ιράν· η σταθερότητα ολόκληρης της Μέσης Ανατολής κρίνεται σε καθημερινή βάση, με τη μόνη βεβαιότητα να είναι ότι οι πιθανότητες η περιοχή να βυθιστεί σε χάος είναι ιδιαίτερα αυξημένες, μαζί με τις συνεπαγόμενες γεωπολιτικές και ανθρωπιστικές επιπτώσεις.

Bloomberg: Όσο περνούν οι μέρες ο κίνδυνος το Ιράν και η Μέση Ανατολή να βυθιστούν εντελώς στο χάος μεγαλώνει!

Παρότι η σύγκριση με πρόσφατες στρατιωτικές επεμβάσεις στο Ιράκ, το Αφγανιστάν ή τη Λιβύη είναι δελεαστική, πιο κοντινές αναλογίες υπάρχουν στις στρατηγικές επιχειρήσεις του Ισραήλ εναντίον της Χαμάς και της Χεζμπολάχ στη Γάζα και τον Λίβανο μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, όπως παρατηρεί το Bloomberg.

Το γενικό μοτίβο φαίνεται να στοχεύει στην αποσταθεροποίηση του Ιράν: απομάκρυνση της ηγεσίας, αποδόμηση της πολεμικής του ικανότητας και περιορισμός των δυνατοτήτων ανασυγκρότησης και επανεξοπλισμού.

Αν αυτά τα στρατηγικά σχέδια επιτύχουν, ανοίγουν διάφορες δυνατές πορείες για την αναδιαμόρφωση τόσο του Ιράν όσο και ολόκληρης της περιοχής:

1. Διάσπαση των Φρουρών της Επανάστασης: Αν το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης διαλυθεί, η χώρα μπορεί να βυθιστεί σε χάος. Μετά από μια πολεμική επιχείρηση μεγάλης κλίμακας, είναι αδιανόητο οι ΗΠΑ ή το Ισραήλ να αποδεχτούν ένα αποτέλεσμα που αφήνει τους Φρουρούς της Επανάστασης άθικτους και κυρίαρχους στην κεντρική εξουσία.

2. Ενδυνάμωση του τακτικού στρατού: Σε περίπτωση αποδυνάμωσης των Φρουρών της Επανάστασης, ο παραδοσιακός στρατός του Ιράν θα μπορούσε να αναδειχθεί σε κύρια δύναμη σταθεροποίησης. Με εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες και με μεγαλύτερη νομιμοποίηση στα μάτια των πολιτών, ο ιρανικός τακτικός στρατός θα μπορούσε να αναλάβει προσωρινά την ασφάλεια, ενώ διαπραγματεύεται μια πολιτική μετάβαση. Ο κίνδυνος είναι ότι αυτή η προσωρινή δύναμη μπορεί να εξελιχθεί σε μόνιμη στρατιωτική κυριαρχία αντί για πολιτική σταθερότητα.

3. Ενίσχυση τοπικών ένοπλων ομάδων: Εσωτερικές και περιφερειακές οργανώσεις, όπως κουρδικές παρατάξεις στα δυτικά σύνορα, θα μπορούσαν να ενδυναμωθούν για να αντιταχθούν στο καθεστώς. Η CIA φαίνεται να εξετάζει ήδη τέτοιες συνεργασίες, εμπνεόμενη από προηγούμενες τακτικές στη Συρία. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή ενέχει σημαντικούς κινδύνους, ειδικά για την Τουρκία, η οποία παρακολουθεί την κουρδική δυναμική στα σύνορά της μετά τη διακήρυξη του PKK για αφοπλισμό το 2025.

Εντός του Ιράν, μια τέτοια στρατηγική θα προκαλέσει ευρύτατες κοινωνικές και πολιτικές αναταράξεις. Φιλοκαθεστωτικοί και αντιπολιτευόμενοι πολίτες θα αντιδρούσαν στις προσπάθειες Αμερικής και Ισραήλ να δημιουργηθούν δομές για ομοσπονδιοποίηση ή κατακερματισμό της χώρας.

Bloomberg: Όσο περνούν οι μέρες ο κίνδυνος το Ιράν και η Μέση Ανατολή να βυθιστούν εντελώς στο χάος μεγαλώνει!

Η σύγκριση με τη Συρία προσφέρει μια ενδιαφέρουσα αναλογία: μια αρχικά ειρηνική εξέγερση κατέληξε σε βίαιο εμφύλιο και τελικά στην ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ, παρά την εξωτερική υποστήριξη από Ιράν και Ρωσία. Στην περίπτωση του Ιράν, το «μαξιλάρι» υποστήριξης είναι πολύ πιο λεπτό, ενώ ακόμη και η Κίνα δύσκολα θα επέμβει στρατιωτικά για να διασώσει το καθεστώς.

Οποιοδήποτε σενάριο αλλαγής προϋποθέτει βαθιές μετατοπίσεις στην τρέχουσα ηγεσία: είτε μέσω μετασχηματισμού, είτε με αποδυνάμωση του καθεστώτος χωρίς πλήρη κατάρρευση. Υπάρχουν επίσης σενάρια όπου το καθεστώς επιβιώνει με περιορισμένη δύναμη ή όπου ο Ρεζά Παχλεβί θα μπορούσε να αναδειχθεί ως ενοποιητική προσωπικότητα. Παρόλα αυτά, κανένα από αυτά δεν εγγυάται θετικό αποτέλεσμα για τον μέσο Ιρανό.

Η γεωπολιτική διάσταση

Η Μέση Ανατολή παραμένει τεταμένη. Οι σχέσεις με τις χώρες του Κόλπου έχουν πληγεί, με τη Σαουδική Αραβία να παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις, έτοιμη να περιορίσει την ικανότητα του Ιράν να επαναλάβει επιθέσεις. Η Τουρκία, από την άλλη, αντιμετωπίζει άμεσο κίνδυνο κλιμάκωσης μετά την αναχαίτιση ιρανικού βαλλιστικού πυραύλου τον Μάρτιο, και ανησυχεί για τις επιπτώσεις στην ασφάλειά της και στη σταθερότητα της περιοχής.

Η αποκεντρωμένη δομή διοίκησης του Ιράν παρέχει κάποιο «μαξιλάρι» επιβίωσης, αλλά αυξάνει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτων αποφάσεων από αποσυνδεδεμένους διοικητές. Παράλληλα, διαφωνίες μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ σχετικά με την «επιτυχία» στρατιωτικών επιχειρήσεων μπορεί να προκύψουν, ειδικά αν οι ΗΠΑ ανακηρύξουν τη μετρημένη υποβάθμιση των ικανοτήτων του Ιράν ως νίκη.

Οι συγκρίσεις με τη Γάζα και τον Λίβανο έχουν όρια: το Ιράν είναι μεγαλύτερο, πιο περίπλοκο και κυριαρχεί ως κράτος, όχι ως μη κρατικός ένοπλος φορέας. Η περιοχή διαθέτει πληθυσμό με μεγάλες εθνοτικές μειονότητες – Κούρδους, Αζέρους, Άραβες, Μπαλούχους και Τουρκμένους – των οποίων η δυσαρέσκεια μπορεί να επιδεινωθεί από οικονομικές δυσκολίες και διακοπές υποδομών.

Συνολικά, ένα αποδυναμωμένο κέντρο στην Τεχεράνη θα μπορούσε να οδηγήσει σε βραχυπρόθεσμη ανακήρυξη νίκης, αλλά με σοβαρούς κινδύνους: το χάος στο Ιράν θα μπορούσε να γίνει πηγή διεθνούς τρομοκρατίας, αστάθειας στον Περσικό Κόλπο και ανεξέλεγκτων περιφερειακών δικτύων.