Covid-19: Κορωνοϊός και γρίπη «ξυπνούν» καρκινικά κύτταρα – Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη

Μια πρόσφατη μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Αύγουστο του 2025 στο έγκριτο ιατρικό περιοδικό JAMA, αναδεικνύει νέες πτυχές των επιπτώσεων των αναπνευστικών λοιμώξεων στους επιζώντες καρκίνου, ανοίγοντας τον δρόμο για επανεκτίμηση της σχέσης μεταξύ ιογενών λοιμώξεων και μεταστατικής ανάπτυξης όγκων.

Covid-19: Κορωνοϊός και γρίπη «ξυπνούν» καρκινικά κύτταρα – Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη

Στην έρευνα συμμετείχαν η καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής και παθολόγος, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου, η δρ. Μαρία Καπαρέλου, παθολόγος-ογκολόγος, και ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος, τ. πρύτανης ΕΚΠΑ και διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ. Σύμφωνα με τον καθηγητή Εντατικής Θεραπείας στο University College London, Hugh Montgomery, κατά τον πρώτο χρόνο της πανδημίας άρχισαν να αναφέρονται ανησυχητικά περιστατικά ανθρώπων με ξαφνική εμφάνιση μεταστατικού καρκίνου, κυρίως του μαστού και του εντέρου.

Αρχικά, η αύξηση αυτή αποδίδονταν στις καθυστερήσεις των ιατρικών ελέγχων και των θεραπειών λόγω της πανδημίας. Ωστόσο, όπως σημείωσε ο Montgomery, «οι καρκίνοι δεν εξελίσσονται τόσο γρήγορα, δεν περνούν από ένα μικρό εξόγκωμα σε τερματικό στάδιο μέσα σε τρεις μήνες». Αυτό οδήγησε τους ερευνητές να εξετάσουν τη δυνατότητα οι αναπνευστικοί ιοί, όπως η γρίπη και η COVID-19, να «ξυπνούν» αδρανή καρκινικά κύτταρα, προάγοντας τη μετάσταση.

Η έρευνα ξεκίνησε με πειράματα σε ποντίκια που είχαν γενετικά προγραμματιστεί να φέρουν αδρανή καρκινικά κύτταρα από τον μαστό, τα οποία είχαν εγκατασταθεί σε πνεύμονες και άλλα όργανα. Κανονικά, τα κύτταρα αυτά παραμένουν αδρανή για περίπου ένα χρόνο πριν αρχίσουν να αναπτύσσονται. Όμως, μετά από έκθεση σε ήπια δόση ιού της γρίπης, παρατηρήθηκε ενεργοποίηση των κυττάρων μέσα σε λίγες ημέρες, με εξέλιξη σε μεταστατικούς όγκους μέσα σε δύο εβδομάδες. Παρόμοια αποτελέσματα καταγράφηκαν με τον SARS-CoV-2, όπου μέσα σε 28 ημέρες υπήρξε σημαντική αύξηση των καρκινικών κυττάρων.

Ο καθηγητής John Alcorn, από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ, δήλωσε ότι «η ιογενής λοίμωξη επιταχύνει σημαντικά την ανάπτυξη αυτών των κυττάρων». Για να διερευνηθεί η εφαρμογή των ευρημάτων στους ανθρώπους, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από δύο μεγάλες βάσεις. Στο UK Biobank, με περισσότερους από 4.800 επιζώντες καρκίνου, οι θετικοί στον COVID-19 είχαν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο σε σύγκριση με τους αρνητικούς. Στη Flatiron Health, με περίπου 37.000 γυναίκες σε ύφεση από καρκίνο του μαστού, παρατηρήθηκε αυξημένη πιθανότητα ανάπτυξης πνευμονικών μεταστάσεων σε όσες είχαν νοσήσει από COVID-19.

Covid-19: Κορωνοϊός και γρίπη «ξυπνούν» καρκινικά κύτταρα – Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη

Η μελέτη εστίασε στην πρωτεΐνη ιντερλευκίνη-6 (IL-6), η οποία αυξάνεται προσωρινά κατά τη διάρκεια των λοιμώξεων και φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στην αφύπνιση των αδρανών καρκινικών κυττάρων. Ακόμη και όταν τα επίπεδά της επανήλθαν στο φυσιολογικό, τα κύτταρα συνέχισαν να πολλαπλασιάζονται, υποδεικνύοντας την εμπλοκή δευτερογενών μηχανισμών, όπως η δράση των Τ-λεμφοκυττάρων που δημιουργεί ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη του καρκίνου.

Παρά την ισχυρή συσχέτιση, παραμένουν ερωτήματα για το αν άλλοι ιοί ή τύποι καρκίνου υπόκεινται σε ανάλογους μηχανισμούς, καθώς και για τη δράση σε όργανα όπως το ήπαρ, όπου συχνά παραμένουν λανθάνοντα κύτταρα.

Μέχρι να διευκρινιστούν αυτά τα θέματα, οι ειδικοί τονίζουν την αξία της πρόληψης: ο εμβολιασμός κατά της γρίπης και της COVID-19 μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες σοβαρής λοίμωξης και, πιθανώς, την ενεργοποίηση αδρανών καρκινικών κυττάρων. Ο καθηγητής Montgomery σημειώνει ότι η προσοχή δεν πρέπει να μετατραπεί σε φόβο που περιορίζει τη ζωή των επιζώντων από καρκίνο, καθώς η ισορροπία μεταξύ προστασίας και ποιότητας ζωής παραμένει προσωπική επιλογή.

Η μελέτη αυτή αποκαλύπτει έναν νέο μηχανισμό: οι αναπνευστικές λοιμώξεις δεν είναι απλώς παροδικές ενοχλήσεις, αλλά μπορούν να αφήσουν μακροχρόνιες επιπτώσεις, ειδικά σε άτομα με ιστορικό καρκίνου.