Deutsche Welle: Ο αιμοσταγής τζιχαντής Αχμέντ αλ Τζολάνι που «έγινε» αλ Σάρα ,παραμένει υπηρέτης πολλών «αφεντάδων» για τη «νέα Συρία»

Η ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ στις 9 Δεκεμβρίου 2024 και η κατάληψη της εξουσίας από την σουνιτική τζιχαντιστική οργάνωση Ταχρίρ Αλ-Σαμ, υπό τον Άχμαντ Αλ-Τζολάνι, σηματοδότησαν όχι την «απελευθέρωση» της Συρίας, αλλά τη βίαιη μετάβασή της σε μια νέα φάση πολιτικού κυνισμού και γεωπολιτικής ομηρίας.

Deutsche Welle: Ο αιμοσταγής τζιχαντής Αχμέντ αλ Τζολάνι που «έγινε» αλ Σάρα ,παραμένει υπηρέτης πολλών «αφεντάδων» για τη «νέα Συρία»

Λίγες ημέρες μετά την επικράτησή του, ο νέος ισχυρός άνδρας της Δαμασκού έσπευσε να αποτινάξει το προσωνύμιο «Αλ-Τζολάνι» που πρόδιδε τη ρίζα του στα Υψίπεδα του Γκολάν – μια συμβολική παραδοχή υποτέλειας, με προφανή στόχο να διευκολύνει μελλοντική προσέγγιση με το Ισραήλ. Το νέο του «επίσημο» όνομα, Αλ-Σάρα, ήταν η αρχή ενός πολιτικού καμουφλάζ που αποσκοπεί στο να πείσει φίλους και αντιπάλους πως το καθεστώς του είναι ικανό να παίξει το παιχνίδι όλων.

Η πρώτη μεγάλη στρατηγική στροφή καταγράφηκε στην ταχεία σύμπλευση με την Τουρκία. Η Άγκυρα, η πρώτη χώρα που αναγνώρισε το νέο καθεστώς, απέκτησε de facto προνομιακή σχέση με τη Δαμασκό, σφραγισμένη με την επαναλειτουργία της τουρκικής πρεσβείας και την τοποθέτηση του άπειρου 37χρονου Ασάντ Αλ-Σαϊμπάνι – με σπουδές σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης – ως Υπουργού Εξωτερικών.

Η νέα κυβέρνηση της Συρίας εμφανίζεται ανεκτική στη διαρκή τουρκική στρατιωτική παρουσία στις βόρειες επαρχίες. Στην πραγματικότητα, ο χαρακτηρισμός «τουρκικό προτεκτοράτο» παύει να είναι σχήμα λόγου και μετατρέπεται σε περιγραφή μιας οδυνηρής πραγματικότητας.

Παράλληλα, το Ιράν, άλλοτε θεμέλιο στήριγμα της Δαμασκού, εξαναγκάστηκε σε απόσυρση των δυνάμεων των Φρουρών της Επανάστασης. Οι «στρατηγικές σχέσεις» που σφυρηλατήθηκαν επί Άσαντ κατέρρευσαν σχεδόν εν μία νυκτί, προκαλώντας τη λυσσαλέα καταγγελία των ιρανικών ΜΜΕ περί σουνιτικής τζιχαντιστικής κυριαρχίας στη Συρία. Πρόκειται για μια δραματική μεταστροφή που αποδεικνύει πως το νέο καθεστώς είναι έτοιμο να αποκοπεί από παλιές συμμαχίες, αρκεί να εξασφαλίσει ανοχή και στήριξη ισχυρότερων παικτών.

Deutsche Welle: Ο αιμοσταγής τζιχαντής Αχμέντ αλ Τζολάνι που «έγινε» αλ Σάρα ,παραμένει υπηρέτης πολλών «αφεντάδων» για τη «νέα Συρία»

Η πιο κυνική διάσταση της νέας εξωτερικής πολιτικής της Συρίας αποκαλύφθηκε στη διαχείριση του ζητήματος Ισραήλ. Ενώ οι Ισραηλινοί στρατιώτες προήλαυναν στις νότιες επαρχίες, ο Αλ-Σάρα επέλεξε έναν ασυνήθιστα μειλίχιο τόνο. Δήλωνε πως «το Ισραήλ δεν έχει λόγο ανησυχίας», υπογραμμίζοντας την αποχώρηση του Ιράν – μια ρητορική παραχώρηση που άφηνε ανοιχτό το πεδίο συνεννόησης. Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η αποσιώπηση του ζητήματος των Υψιπέδων του Γκολάν, της γενέτειρας του ίδιου του Αλ-Σάρα, τα οποία παραμένουν υπό ισραηλινή κατοχή από το 1967.

Το νέο καθεστώς φρόντισε να διατηρήσει άθικτη και την ρωσική στρατιωτική παρουσία στη Λαττάκεια και στην Ταρτούς, επιδεικνύοντας αξιοσημείωτη ευκαμψία έναντι της Μόσχας – μιας δύναμης που στήριζε επί χρόνια τον Άσαντ. Ομοίως, οι ΗΠΑ συνεχίζουν να διατηρούν τις βάσεις τους στην ανατολική Συρία, χωρίς καμία ουσιαστική αμφισβήτηση από την κυβέρνηση της Δαμασκού.

Η κορύφωση αυτής της πολιτικής ρευστότητας σημειώθηκε με την κατ’ ιδίαν συνάντηση Αλ-Σάρα – Τραμπ στο Ριάντ, παρουσία του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμαντ Μπιν Σαλμάν και του Ερντογάν μέσω τηλεδιάσκεψης. Ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε ότι τότε δρομολογήθηκε επίσημα η διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων Συρίας-Ισραήλ, προοικονομώντας την υπογραφή Συμφωνίας Αβραάμ ως το τέλος της προεδρικής θητείας Τραμπ.

Η στάση της Δαμασκού κατά τη διάρκεια του «Πολέμου των 12 Ημερών» ανάμεσα σε Ιράν και Ισραήλ επιβεβαίωσε αυτή την κατεύθυνση. Η Συρία ούτε καταδίκασε την ισραηλινή επιδρομή εναντίον του Ιράν, ούτε διαμαρτυρήθηκε για τις επιχειρήσεις της ισραηλινής αεράμυνας στον συριακό εναέριο χώρο. Αντιθέτως, έσπευσε να καταδικάσει την ιρανική πυραυλική επίθεση εναντίον αμερικανικής βάσης στο Κατάρ. Ταυτόχρονα, Ισραηλινοί και Σύροι αξιωματούχοι πραγματοποιούσαν καθημερινές διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των νέων συνόρων και της ισραηλινής στρατιωτικής παρουσίας στον Νότο.

Deutsche Welle: Ο αιμοσταγής τζιχαντής Αχμέντ αλ Τζολάνι που «έγινε» αλ Σάρα ,παραμένει υπηρέτης πολλών «αφεντάδων» για τη «νέα Συρία»

Σε αυτό το τοπίο, η Άγκυρα παρακολουθεί με εμφανή ικανοποίηση. Έχοντας εξασφαλίσει την πολιτική υποταγή της Δαμασκού, συμμετέχει έμμεσα στις συνεννοήσεις με το Ισραήλ, αξιοποιώντας ακόμη και το Αζερμπαϊτζάν ως διαμεσολαβητή – με προφανή ανοχή και πιθανή ενθάρρυνση από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.

Έξι μήνες μετά την ανατροπή Άσαντ, η Συρία είναι ένα κομμένο και ραμμένο πεδίο επιρροής για τις μεγάλες και περιφερειακές δυνάμεις. Τουρκία, Ισραήλ, Ρωσία και ΗΠΑ δρουν ανενόχλητες στην επικράτειά της, καθιστώντας την ένα παράδειγμα αποικιοκρατικής πολιτικής με σύγχρονα μέσα.

Ο Άχμαντ Αλ-Σάρα, ο «πρόεδρος» με το καινούργιο όνομα αλλά την ίδια ιδεολογία, έχει αποδεχθεί να γίνει ο ταπεινός εκτελεστής των επιθυμιών πολλών και ισχυρών «αφεντάδων». Η πραγματική ερώτηση όμως παραμένει: Πόσο καιρό θα μπορέσει να κρατήσει αυτήν την εύθραυστη ισορροπία; Και ποιο θα είναι τελικά το τίμημα που θα πληρώσει η χώρα και ο λαός της για την επίπλαστη σταθερότητα που χτίζεται πάνω σε ξένα συμφέροντα;