Διατλαντικός εκβιασμός ή εμπορικός πόλεμος όπλων; “Βόμβα” από το Politico: Ο Τραμπ απαιτεί από την Ευρώπη να αγοράζει Αμερικανικά οπλικά συστήματα και προειδοποιεί με σκληρά αντίποινα αν προχωρήσει σε “Buy European”

Σοβαρούς τριγμούς στις διατλαντικές σχέσεις προκαλεί δημοσίευμα του Politico, σύμφωνα με το οποίο η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ απηύθυνε αυστηρή προειδοποίηση προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, απειλώντας με αντίποινα εάν οι Βρυξέλλες υιοθετήσουν πολιτικές που θα ευνοούν τους ευρωπαίους κατασκευαστές όπλων εις βάρος των αμερικανικών εταιρειών.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το μήνυμα εστάλη από το Υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια διαβουλεύσεων της Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αναθεώρηση του πλαισίου προμηθειών, στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας επανεξοπλισμού της Ευρώπης. Η Ουάσινγκτον ξεκαθάρισε ότι αντιτίθεται «έντονα» σε οποιαδήποτε τροποποίηση που θα περιορίζει τη συμμετοχή της αμερικανικής αμυντικής βιομηχανίας στις εθνικές προμήθειες των κρατών-μελών.

Η αμερικανική πλευρά φέρεται να προειδοποίησε ότι «προστατευτικές και αποκλειστικές πολιτικές» που αποκλείουν αμερικανικές εταιρείες από την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ οι ευρωπαϊκοί αμυντικοί κολοσσοί απολαμβάνουν πρόσβαση στις ΗΠΑ, συνιστούν λανθασμένη και εχθρική πρακτική.

Το παράδοξο της στρατηγικής Τραμπ

Το δημοσίευμα επισημαίνει μια εμφανή αντίφαση: ενώ η κυβέρνηση Τραμπ πιέζει διαχρονικά τους Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για τη συμβατική άμυνα της ηπείρου τους, ταυτόχρονα δεν επιθυμεί η ενίσχυση αυτή να γίνει εις βάρος των αμερικανικών εξαγωγών οπλικών συστημάτων.

Μάλιστα, τον περασμένο Δεκέμβριο, σύμφωνα με το Politico, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστοφερ Λάνταου, φέρεται να επέκρινε σε κλειστή σύσκεψη Ευρωπαίους συμμάχους επειδή προώθησαν τη δική τους αμυντική βιομηχανία αντί να επιλέξουν αμερικανικούς προμηθευτές.

Απειλή για αντίποινα και «πάγωμα» συμφωνιών

Η ένταση κορυφώνεται γύρω από την επικείμενη αναθεώρηση της οδηγίας του 2009 για τις δημόσιες συμβάσεις, την οποία η Κομισιόν αναμένεται να επικαιροποιήσει το 2026. Στο τραπέζι βρίσκεται η ενίσχυση ρήτρας τύπου «αγοράστε ευρωπαϊκά», χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί αν θα επιβληθούν δεσμευτικοί κανόνες υπέρ των ευρωπαϊκών εταιρειών.

Το Πεντάγωνο προειδοποίησε ότι αν τέτοιες ρήτρες ενσωματωθούν στις εθνικές νομοθεσίες των κρατών-μελών, οι ΗΠΑ θα επανεξετάσουν τις ισχύουσες εξαιρέσεις από τους νόμους “Buy American”. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό ή και αποκλεισμό ευρωπαϊκών εταιρειών από διαγωνισμούς του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας.

Σήμερα, περίπου 19 από τις 27 χώρες της ΕΕ έχουν συνάψει Αμοιβαίες Συμφωνίες Αμυντικών Προμηθειών με τις ΗΠΑ, που επιτρέπουν τη συμμετοχή ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σε ορισμένα προγράμματα του Πενταγώνου. Η Ουάσινγκτον διαμηνύει ότι μελλοντικές εξαιρέσεις θα εξετάζονται μόνο κατά περίπτωση και αποκλειστικά για λόγους διαλειτουργικότητας και τυποποίησης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.

Κυριαρχία, ανεξαρτησία και δοκιμασία σχέσεων

Κατά την αμερικανική επιχειρηματολογία, μια ισχυρή ρήτρα «Buy European» θα περιόριζε την ελευθερία επιλογών των κρατών-μελών, θα αποδυνάμωνε τη Συμμαχία και θα υπονόμευε τους στόχους στρατιωτικής ικανότητας που έχουν συμφωνηθεί. Επιπλέον, η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι μια τέτοια πολιτική θα παραβίαζε τις δεσμεύσεις της πρόσφατης εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ–ΕΕ, βάσει της οποίας η Ευρώπη δεσμεύθηκε να αυξήσει τις αγορές αμερικανικών οπλικών συστημάτων.

Η σύγκρουση αυτή αναδεικνύει ένα κρίσιμο ερώτημα για τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες: μέχρι ποιο σημείο είναι διατεθειμένες να προχωρήσουν στην ενίσχυση της στρατηγικής τους αυτονομίας, ρισκάροντας μια ευθεία αντιπαράθεση με έναν ολοένα πιο απρόβλεπτο διατλαντικό εταίρο;

Το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποκαλύψει αν η Ευρώπη θα επιλέξει τον δρόμο της βιομηχανικής αυτονόμησης ή αν ο φόβος ενός εμπορικού και γεωπολιτικού ρήγματος με τις ΗΠΑ θα λειτουργήσει αποτρεπτικά.