Δημογραφικός σεισμός στην Ελλάδα: Οι γεννήσεις καταρρέουν ενώ οι θάνατοι εκτοξεύονται – 184 θάνατοι για κάθε 100 γεννήσεις και ο πληθυσμός οδεύει προς τον αφανισμό

Ένα εξαιρετικά ανησυχητικό δημογραφικό τοπίο αποτυπώνουν τα τελευταία στοιχεία για την Ελλάδα, καθώς η απόσταση ανάμεσα στις γεννήσεις και τους θανάτους έχει πλέον ανοίξει δραματικά.

Μέσα σε μόλις 15 χρόνια, οι γεννήσεις στη χώρα μειώθηκαν από 117.440 το 2009 σε 68.310 το 2024, καταγράφοντας πτώση περίπου 42%. Την ίδια στιγμή, η αναλογία γεννήσεων και θανάτων έχει ανατραπεί σε τέτοιο βαθμό ώστε το 2024 να καταγράφονται 184 θάνατοι για κάθε 100 γεννήσεις.

Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΟΥ ΓΕΡΝΑΕΙ ΚΑΙ ΜΙΚΡΑΙΝΕΙ

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στον αριθμό των παιδιών που γεννιούνται κάθε χρόνο.

Καθοριστικό ρόλο παίζει και η συρρίκνωση του αριθμού των γυναικών ηλικίας 25 έως 44 ετών, δηλαδή της βασικής ηλικιακής ομάδας για την τεκνοποίηση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, σχεδόν 480.000 λιγότερες γυναίκες βρίσκονται πλέον σε αυτή την ηλικιακή κατηγορία σε σχέση με το παρελθόν.

Παράλληλα, η μέση ηλικία στην οποία οι γυναίκες αποκτούν παιδιά έχει αυξηθεί σημαντικά. Σύμφωνα με την έρευνα του δημογράφου Βύρωνα Κοτζαμάνη, από περίπου 26,2 έτη το 1979-1980 έχει φτάσει στα 32,2 έτη το 2024-2025.

ΑΠΟ ΤΙΣ 148.000 ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ 67.000

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη αν η σύγκριση γίνει σε μεγαλύτερο χρονικό βάθος.

Οι ετήσιες γεννήσεις που βρίσκονταν περίπου στις 148.000 κατά μέσο όρο το 1979-1980 έχουν περιοριστεί σε περίπου 67.000 την περίοδο 2024-2025. Πρόκειται για μια τεράστια μεταβολή μέσα σε λίγες δεκαετίες.

Το δημογραφικό πρόβλημα, επομένως, δεν αποτελεί πλέον μια μακρινή προειδοποίηση. Αποτυπώνεται ήδη στους αριθμούς.

ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΥ ΑΔΕΙΑΖΟΥΝ

Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη σε αρκετές περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Σε έξι νομούς — Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα — η μείωση των γεννήσεων από το 2009 έως το 2024 ξεπέρασε το 50%.

Σε άλλες περιοχές, η αναλογία θανάτων προς γεννήσεις είναι ακόμη πιο ακραία, γεγονός που αποτυπώνει τη διαφορετική ένταση του δημογραφικού προβλήματος ανά νομό.

ΤΟ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΦΗΝΕΙ ΒΑΘΥ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ

Η δημογραφική συρρίκνωση δεν αφορά μόνο το μέλλον του πληθυσμού.

Επηρεάζει ήδη τη λειτουργία της κοινωνίας, την αναλογία εργαζομένων και συνταξιούχων, τη βιωσιμότητα ασφαλιστικών συστημάτων, τα σχολεία, την οικονομία αλλά και την προοπτική πολλών περιφερειακών περιοχών.

Και όσο μειώνεται ο αριθμός των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας, τόσο δυσκολότερη γίνεται η γρήγορη αντιστροφή της τάσης.

Η ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΕΣ

Οι δημογραφικές εξελίξεις έχουν μεγάλη χρονική αδράνεια. Ακόμη και μια άμεση βελτίωση της γεννητικότητας δεν θα μπορούσε να αλλάξει από τη μία ημέρα στην άλλη τη δομή του πληθυσμού.

Η έρευνα που παρουσιάζεται προειδοποιεί μάλιστα για νέα έντονη συρρίκνωση των γεννήσεων στις επόμενες δεκαετίες, με ιδιαίτερη πίεση να αναμένεται την περίοδο 2045-2060.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει δημογραφικό πρόβλημα στην Ελλάδα. Οι αριθμοί δείχνουν ότι υπάρχει και είναι ήδη βαθύ.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν μπορούν να εφαρμοστούν πολιτικές που θα ανακόψουν την πορεία πριν η δημογραφική συρρίκνωση μετατραπεί σε μια μόνιμη πραγματικότητα για τη χώρα.