Δυναμίτης στις Ελληνο-τουρκικές σχέσεις: Η παγίδα του Ερντογάν, τα αντανακλαστικά του Έλληνα Πρωθυπουργού, το διπλωματικό επεισόδιο και τα νέα δεδομένα

Για μία ακόμη φορά ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τη ρητορική του επέλεξε να δυναμιτίσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, κάνοντας μάλιστα εμπρηστικές δηλώσεις για δύο σοβαρά ζητήματα, γεγονός που προκάλεσε συντονισμένη αντίδραση από την Αθήνα.
Η πρώτη συνέπεια της νέας προκλητικής τοποθέτησης του Ερντογάν ήταν το διπλωματικό επεισόδιο, αφού στο άκουσμα των όσων έλεγε ο Τούρκος πρόεδρος ενώπιόν του- σε εκδήλωση εγκαινίων αγωγού φυσικού αερίου στα Υψαλα- ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Δημήτρης Οικονόμου, αλλά και η υπόλοιπη ελληνική αντιπροσωπεία, αποχώρησαν αμέσως.
Ακολούθησε ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών, που καταδίκαζε τη ρητορική του Ερντογάν και τις τουρκικές ενέργειες, ενώ και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Προκόπης Παυλόπουλος, επέκρινε σφοδρά την Αγκυρα και κάλεσε την ΕΕ να αντιδράσει. Γιατί πέρα από την πάγια τακτική της πρόκλησης που ακολουθεί η Τουρκία στο ζήτημα των γεωτρήσεων που πραγματοποιεί ανοιχτά της Κύπρου, τώρα στο κάδρο της έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις έχει μπει και η συμφωνία που υπέγραψε η γειτονική χώρα με τη Λιβύη για τα θαλάσσια σύνορα.
Ο Ερντογάν κλιμάκωσε την ένταση με τη δημόσια τοποθέτησή του μία ημέρα μετά το προειδοποιητικό μήνυμα που έστειλε προς την Αγκυρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα του συνεδρίου της ΝΔ. «Όσοι βιάζονται να αμφισβητούν, με τρόπο θεσμικά σαθρό, τα κυριαρχικά μας δικαιώματα να γνωρίζουν ότι θα βρουν απέναντί τους όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά και τους Ευρωπαίους συμμάχους μας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός, που ήδη έχει θέσει το θέμα της τουρκικής προκλητικότητας στον Ιταλό ομόλογό του, Τζουζέπε Κόντε, στη συνάντηση που είχαν αυτή την εβδομάδα, ενώ είχε επικοινωνία και με τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Επειτα από αυτές τις εξελίξεις, αναμένεται με ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον το τετ α τετ του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ντόναλντ Τραμπ στο Λονδίνο. Στις 4 Δεκεμβρίου, θα έχουν γεύμα εργασίας στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ και εκεί ο πρωθυπουργός αναμένεται να θέσει και το ζήτημα της στάσης της Τουρκίας.
Τι είπε ο Ερντογάν για Λιβύη και γεωτρήσεις
Μιλώντας στην τελετή εγκαινίων του αγωγού φυσικού αερίου TANAP, στα Υψαλα της Τουρκίας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναφέρθηκε τόσο στη συμφωνία της Τουρκίας με τη Λιβύη, για τα θαλάσσια σύνορα, όσο και στις τουρκικές γεωτρήσεις στην ανατολική Μεσόγειο.
«Οι πυλώνες αυτής της συμφωνίας θα εφαρμοστούν με ακρίβεια. Τώρα απειλούν τη Λιβύη. Η συμφωνία θα πάει στη Βουλή και θα προχωρήσουμε. Οι ενέργειές μας θα φέρουν ειρήνη και ευημερία, όχι σύγκρουση και αίμα», είπε ο Ερντογάν αναφερόμενος στο πρώτο ζήτημα. «Καλώ όλες τις πλευρές στην ανατολική Μεσόγειο. Αν μετατρέψουμε την ενέργεια σε εργαλείο συνεργασίας και όχι σύγκρουσης. Εξαιτίας της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού και της ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας, η ενέργεια έχει σοβαρή παγκόσμια σημασία. Ο ενεργειακός χάρτης του κόσμου άλλαξε. Νέοι παράγοντες είναι εδώ σήμερα», συμπλήρωσε.
«Κάποιος προσπαθεί να τροφοδοτήσει την ένταση, αντί απλά να μοιραστεί τις πηγές υδρογονανθράκων στην ανατολική Μεσόγειο. Οι πολιτικές της απειλητικής ρητορικής και των εκβιασμών χρησιμοποιούνται όπου υπάρχει η πιθανότητα δίκαιης μοιρασιάς. Ομως, καμία χώρα δεν είναι υπεράνω του διεθνούς δικαίου. Κάναμε το επόμενο βήμα. Ούτε θα παραιτηθούμε των δικαιωμάτων μας, ούτε των Τουρκοκυπρίων, ούτε θα ζητήσουμε για κάτι που δεν έχουμε. Δεν αποσύρουμε τα πλοία μας από εκεί με τις φωνές και τις προκλήσεις τους», δήλωσε ο Ερντογάν αναφερόμενος στις γεωτρήσεις ανοιχτά της Κύπρου.
Αποχώρησε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Δ. Οικονόμου
Εξαιτίας των εμπρηστικών δηλώσεων που έκανε ο Ερντογάν, ο υφυπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος Δημήτρης Οικονόμου και η υπόλοιπη ελληνική αντιπροσωπεία αποχώρησαν από την τελετή εγκαινίων.
«Δεν μπορώ να πω ότι το ανέμενα. Το θεωρούσα ως ένα πιθανό ενδεχόμενο. Προετοιμασμένος ήμουν», είπε ο κ. Οικονόμου στον ΣΚΑΪ. «Εγώ είχα πάει ως εκπρόσωπος της ελληνικής κυβέρνησης για ένα πολύ συγκεκριμένο θέμα: τα εγκαίνια του αγωγού TANAP, ο οποίος θα συνδεθεί με τον αγωγό TAP. Άρα, είχαμε λόγο να είμαστε παρόντες στα εγκαίνια. Αφ’ης στιγμής ο κ. Ερντογάν άρχισε να αναφέρεται σε θέματα άσχετα με τα εγκαίνια του αγωγού- και με προκλητικό τρόπο κιόλας για την Ελλάδα- θεώρησα αυτονόητο ότι έπρεπε να αποχωρήσω», δήλωσε ακόμη.
Οταν ρωτήθηκε αν επικοινώνησε με την Αθήνα προτού φύγει, ο κ. Οικονόμου απάντησε: «Εκείνη τη στιγμή δεν επικοινώνησα. Είχαμε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο αλλά δεν το θεωρούσαμε δεδομένο. Αν το θεωρούσαμε δεδομένο δεν θα πηγαίναμε».
Η «παγίδα» του Ερντογάν
Η τουρκική προεδρία, σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες, είχε προσκαλέσει και τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στη σημερινή τελετή που διοργανώθηκε στα Ύψαλα για τα εγκαίνια του αγωγού TANAP. Στην εκδήλωση αυτή, εκτός του Ταγίπ Ερντογάν έδωσαν το παρών ηγέτες μιας σειράς χωρών της περιοχής όπως ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Μπόικο Μπορίσοφ.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στις αρχές της εβδομάδας συζήτησε με στενούς του συνεργάτες το ενδεχόμενο να ταξιδέψει στα Ύψαλα και τελικώς έλαβε την απόφαση να μην παραστεί στα εγκαίνια του αγωγού TANAP. Το βασικό επιχείρημα του πρωθυπουργού -σύμφωνα με τις ίδιες αξιόπιστες πληροφορίες- ήταν ότι η Αθήνα έπρεπε να στείλει στην Άγκυρα ένα σαφές μήνυμα δυσαρέσκειας, κυρίως για την ακολουθούμενη τουρκική πολιτική ανοιχτών θυρών στο μεταναστευτικό. Συνομιλητές του κ. Μητσοτάκη εξηγούν ότι η ελληνική πλευρά θέλει να καταστήσει σαφές στην ηγεσία της γειτονικής χώρας ότι με τις ακολουθούμενες τακτικές δεν έχει νόημα να συζητείται το ενδεχόμενο για «business as usual». Επιπλέον, ο Έλληνας πρωθυπουργός -αφού στάθμισε όλα τα δεδομένα- θεώρησε ότι σε καμία περίπτωση δεν θα έπρεπε να επισημοποιήσει με την παρουσία του μια τελετή στην οποία οι Τούρκοι ήθελαν να χρησιμοποιήσουν περίπου σαν… ντεκόρ τους ηγέτες των χωρών της περιοχής.
Η απόφαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη να μην παραστεί στα εγκαίνια του αγωγού TANAP είχε μεταφερθεί στην τουρκική πλευρά προτού γίνει γνωστή η υπογραφή της, απειλητικής για την ελληνική κυριαρχία στη θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, συμφωνίας του Ταγίπ Ερντογάν με την κυβέρνηση της Τρίπολης. Μάλιστα, η Αθήνα ενημέρωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση θα εκπροσωπηθεί από τον υφυπουργό Περιβάλλοντος Δημήτρη Οικονόμου, στέλνοντας ακόμη ένα μήνυμα το οποίο είναι βέβαιον ότι έλαβαν οι Τούρκοι.
Η ορθότητα της απόφασης του πρωθυπουργού επιβεβαιώθηκε την Πέμπτη, όταν έγινε γνωστή η σοβαρή πρόκληση της Άγκυρας που υπέγραψε μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες με την κυβέρνηση της Τρίπολης.
Ακόμη περισσότερο η προνοητικότητα του Κυριάκου Μητσοτάκη επαληθεύτηκε από τις σημερινές δηλώσεις του προέδρου της Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν, που εξώθησαν την επίσημη ελληνική αποστολή υπό τον υφυπουργό Περιβάλλοντος να αποχωρήσει από την τελετή στα Ύψαλα για τον αγωγό TANAP. Είναι προφανές ότι σε περίπτωση που ο Έλληνας πρωθυπουργός ήταν παρών σε μια τελετή όπου ο Ταγίπ Ερντογάν είχε αποφασίσει να αναπτύξει την επιχειρηματολογία του για την προσπάθεια υφαρπαγής ελληνικής κυριαρχίας σε τμήματα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, τα πράγματα θα οδηγούνταν στα άκρα με μια διπλωματική κρίση κορυφής.
Η απόφαση του κ. Μητσοτάκη να μην παραστεί στο σόου του κ. Ερντογάν στα Ύψαλα, θα πρέπει να θεωρηθεί προάγγελος για την σκλήρυνση της ελληνικής στάσης. «Η Αθήνα δεν θα προκαλέσει αλλά είναι βέβαιον ότι δεν μπορεί να υποχωρήσει από τη δεδομένη εθνική κόκκινη γραμμή» εξηγούσε νωρίτερα το Σάββατο κυβερνητικό στέλεχος που γνωρίζει τις κινήσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Με τα τελευταία δεδομένα, μια συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ταγίπ Ερντογάν στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στο Λονδίνο, το διήμερο 3 και 4 Δεκεμβρίου, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ένα απίθανο ενδεχόμενο.
ΥΠΕΞ: Λυπηρή η στάση Ερντογάν
Με ανακοίνωσή του, το υπουργείο Εξωτερικών καταδίκασε τις δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
«Ο κατεξοχήν παραβάτης του διεθνούς δικαίου στην περιοχή επιμένει να μην αντιλαμβάνεται ότι η παρανομία δεν παράγει δίκαιο. Η συνεχιζόμενη παραβατικότητα της Τουρκίας, άλλοτε με τη μορφή απειλών άλλοτε με έμπρακτες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, δυστυχώς δεν επιβεβαιώνει απλώς αυτή την ιδιότητα αλλά και υπονομεύει τη σταθερότητα και τα συμφέροντα όλων των λαών της ευρύτερης περιοχής», ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών.
«Καταδεικνύει την απόλυτη περιφρόνηση προς τις αρχές καλής γειτονίας, ακρογωνιαίο λίθο της ειρηνικής συνύπαρξης των κρατών και θεμελιώδη προϋπόθεση της ευρωπαϊκής προοπτικής της», ανέφερε ακόμη η ανακοίνωση και συνέχιζε: «Είναι λυπηρό που ο Τούρκος Πρόεδρος επέλεξε να μετατρέψει ένα έργο ειρηνικής συνεργασίας σε παράσταση πολεμικής ρητορικής και περιφρόνησης της διεθνούς νομιμότητας».
Σε ό,τι αφορά την αποχώρηση του κ. Οικονόμου, το ΥΠΕΞ ανέφερε ότι ήταν φυσική συνέπεια και έμπρακτη καταδίκη των δηλώσεων του Ερντογάν και η ανακοίνωση κατέληγε: «Ευχόμαστε η τουρκική ηγεσία να αντιληφθεί ότι ο σεβασμός της διεθνούς νομιμότητας δεν είναι η διακριτική της ευχέρεια αλλά συνιστά απόλυτη υποχρέωσή της».
Παυλόπουλος: Στα όρια της φαιδρότητας η συμφωνία Τουρκίας- Λιβύης
Αλλά και ο Προκόπης Παυλόπουλος κατακεραύνωσε την Τουρκία, για τη συμφωνία της με τη Λιβύη για τα θαλάσσια σύνορα, κατά τη διάρκεια της συνάντησής του με τον Αντόνιο Ταγιάνι, πρόεδρο της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σχολίασε ότι η θεσμική σαθρότητα της συμφωνίας Τουρκίας- Λιβύης αγγίζει τα όρια της φαιδρότητας και υπογράμμισε ότι θα πρέπει να την καταγγείλει η ΕΕ, ως παντελώς ανυπόστατη. «Η κυβέρνηση της Λιβύης πρέπει να προειδοποιηθεί, αμέσως, για τις βαρύτατες επιπτώσεις εις βάρος της, όσο ακολουθεί την ανεύθυνη πολιτική του πειθήνιου υπηρέτη της τουρκικής αυθαιρεσίας και προκλητικότητας», είπε ακόμη ο κ. Παυλόπουλος, ενώ κάλεσε την ΕΕ να αντιδράσει άμεσα και να επιβάλει κυρώσει στην Τουρκία, για προσβολή των αρχών του ανθρωπισμού στο πεδίο του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος, υπερασπιζόμενη το Διεθνές και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο.
Ο κ. Παυλόπουλος αναφέρθηκε και στο ζήτημα της ΑΟΖ, υπογραμμίζοντας ότι οι τουρκικές ενέργειες σε αυτό το θέμα αποτελούν επιδεικτική περιφρόνηση του Δικαίου της Θάλασσας κατά την Συνθήκη του Montego Bay του 1982.
Ο Δένδιας στο Κάιρο
Η επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια, σήμερα στο Κάιρο και η συνάντησή του με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Sameh Shoukry στέλνει το μήνυμα σε όλους ότι η Αθήνα δεν θα καθίσει με σταυρωμένα τα χέρια να παρακολουθεί τους τουρκικούς παλλικαρισμούς αλλά θα επιδιώξει ισχυρές συμφωνίες και συμμαχίες με τις χώρες της περιοχής που πλήττονται από τους τσαμπουκάδες της Άγκυρας και την προσπάθεια του Ταγίπ Ερντογάν να επαναχαράξει τα σύνορα της περιοχής, όχι με γνώμονα το διεθνές δίκαιο, αλλά με βάση το νόμο του ισχυρού.