Στις 30 Οκτωβρίου πιάνει λιμάνι η δεύτερη Belharra, ενώ από τα μέσα Δεκεμβρίου η γαλανόλευκη θα κυματίζει και στην τρίτη φρεγάτα, σηματοδοτώντας την είσοδο του Πολεμικού Ναυτικού σε μια νέα εποχή.

Δυναμώνει το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό: Καταφθάνει ο «Νέαρχος» τον Νοέμβριο, υψώνει σημαία και ο «Φορμίων», στη Θεσσαλονίκη ο «Κίμων»

Μια εποχή που δεν περιορίζεται στις FDI, αλλά διευρύνεται με την προσθήκη των δύο ιταλικών πολεμικών πλοίων FREMM κλάσης Bergamini, την αναβάθμιση των MEKO, τα νέα όπλα, τα μη επανδρωμένα συστήματα και τις τεχνολογίες που αλλάζουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η ναυτική μάχη.

Στις εορταστικές εκδηλώσεις για την εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη αναμένεται να συμμετάσχει η φρεγάτα FDI «Κίμων», προσφέροντας στο κοινό μια πρώτη, άμεση εικόνα από το Πολεμικό Ναυτικό της επόμενης ημέρας. Η παρουσία του νέου πλοίου στη συμπρωτεύουσα δεν έχει μόνο συμβολικό χαρακτήρα. Είναι μια ευκαιρία να γίνει ορατή η αλλαγή που συντελείται στον Στόλο, καθώς οι φρεγάτες FDI, οι Bergamini, τα drones και τα νέα οπλικά συστήματα μετατοπίζουν αισθητά το επιχειρησιακό αποτύπωμα της χώρας στη θάλασσα.

Ο «Κίμων» λειτουργεί, με άλλα λόγια, ως προπομπός μιας αλλαγής που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Και πίσω του ακολουθούν δύο ακόμη υπερσύγχρονες μονάδες, οι οποίες μέσα στους επόμενους μήνες θα ενταχθούν στον ελληνικό Στόλο, επιταχύνοντας τη μετάβαση από τη σημερινή στη νέα γενιά ναυτικών δυνατοτήτων.

Στόχος της συμμετοχής του «Κίμωνα» στις εορταστικές εκδηλώσεις δεν είναι άλλος από τη γνωριμία για το ευρύ κοινό με το «διαμάντι του στέμματος» για τον ελληνικό στόλο, όπως και η προσέλκυση της νέας γενιάς, προκειμένου να πληροφορηθεί από κοντά τις δυνατότητες που ανοίγονται υπηρετώντας στο Πολεμικό Ναυτικό.

Άλλωστε, η σημερινή εικόνα του πολεμικού στόλου απέχει παρασάγγας από εκείνη που παρουσίαζε μόλις έναν χρόνο πριν. Σημείο τομής υπήρξε η 18η Δεκεμβρίου 2025, όταν υψώθηκε η ελληνική σημαία στη φρεγάτα «Κίμων» στη Λοριάν της Γαλλίας.

Δεν επρόκειτο απλώς για την παραλαβή ενός ακόμη πολεμικού πλοίου. Ήταν μια εικόνα από το μέλλον, ένα στιγμιότυπο από τον Στόλο που διαμορφώνεται σταδιακά και αποκτά πλέον υλική υπόσταση. Το Πολεμικό Ναυτικό της επόμενης εποχής είχε αρχίσει να γίνεται ορατό και θα καταστεί ακόμη περισσότερο αμέσως μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής παρέλασης στη συμπρωτεύουσα για την 28η Οκτωβρίου.

Ο «Νέαρχος» και ο «Φορμίων» παίρνουν θέση στον Στόλο

Το χρονοδιάγραμμα είναι πλέον συγκεκριμένο. Στις 30 Οκτωβρίου 2026 έχει προγραμματιστεί η παραλαβή της δεύτερης FDI, της φρεγάτας «Νέαρχος», ενώ στα μέσα Δεκεμβρίου αναμένεται να υψωθεί η ελληνική σημαία και στον «Φορμίωνα». Μέσα σε διάστημα μόλις ενός έτους, το Πολεμικό Ναυτικό αποκτά έτσι τρεις φρεγάτες νέας γενιάς, δημιουργώντας έναν νέο πυρήνα ισχύος για τον Στόλο επιφανείας.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν ιδωθεί όχι μεμονωμένα, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης αναδιάρθρωσης. Η πρόσκτηση των FDI δεν εξαντλείται στην αντικατάσταση παλαιότερων μονάδων. Αντίθετα, σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο το Πολεμικό Ναυτικό σχεδιάζει να επιχειρεί τις επόμενες δεκαετίες.

Ισχυρότερες μονάδες κρούσης, προηγμένοι αισθητήρες, σύγχρονα όπλα, αυξημένη δικτύωση και δυνατότητα ταχύτερης ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών αποτελούν τους βασικούς άξονες αυτής της μετάβασης. Και πρόκειται μόνο για την αρχή, καθώς το νέο ναυτικό «δόγμα» φτάνει πλέον μέχρι το… ΑΙ.

Συμφωνία με την Ιταλία

Στον νέο κορμό των μονάδων επιφανείας έρχονται να προστεθούν και οι δύο φρεγάτες FREMM κλάσης Bergamini, ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της ανανέωσης του ελληνικού Στόλου, που προστέθηκε στη μεγάλη εικόνα μόλις τον περασμένο μήνα.

Στις 8 Σεπτεμβρίου στη Ρώμη, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια και του Ιταλού ομολόγου του Γκουίντο Κροσέτο, υπεγράφη η Εφαρμοστική Ρύθμιση που ενεργοποίησε το πρόγραμμα απόκτησης των «Carlo Bergamini» και «Virginio Fasan». Οι σχετικές προετοιμασίες έχουν ήδη ξεκινήσει, με τα δύο πλοία να προβλέπεται να περάσουν στην ελληνική υπηρεσία το πρώτο εξάμηνο του 2028 και του 2029 αντίστοιχα.

Για το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού, ωστόσο, οι Bergamini δεν αποτελούν ένα απομονωμένο εξοπλιστικό πρόγραμμα. Εντάσσονται στον συνολικό σχεδιασμό για την αναδιάταξη του Στόλου επιφανείας, δίπλα στις FDI και στον εκσυγχρονισμό των τεσσάρων MEKO 200HN κλάσης «ΥΔΡΑ».

Η λογική είναι σαφής: η ανανέωση του Στόλου δεν σημαίνει ότι οι παλαιότερες μονάδες παύουν αυτομάτως να έχουν αξία. Αντίθετα, οι φρεγάτες ΜΕΚΟ καλούνται να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στη σημερινή και την επόμενη γενιά, παραμένοντας αξιόμαχες και επιχειρησιακά επίκαιρες στο πλευρό των νεότερων πλοίων.

Έτσι, σταδιακά διαμορφώνεται μια νέα σύνθεση δυνάμεων επιφανείας, στην οποία συνυπάρχουν πλοία διαφορετικών γενεών, αλλά με σαφώς αναβαθμισμένες δυνατότητες στους αισθητήρες, στη μάχη, στην αντιαεροπορική άμυνα και στη δικτυοκεντρική λειτουργία. Το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο ποιο πλοίο διαθέτει ισχυρότερα όπλα, αλλά ποιο πλοίο μπορεί να βλέπει νωρίτερα, να μεταδίδει ταχύτερα και να επιχειρεί ως μέρος ενός ενιαίου δικτύου.

Η μάχη μεταφέρεται και κάτω από την επιφάνεια

Εξελίξεις, ωστόσο, καταγράφονται και… κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Τα τέσσερα Type 214, τα «αθόρυβα» υποβρύχια του Πολεμικού Ναυτικού, μαζί με το εκσυγχρονισμένο Type 209 «ΩΚΕΑΝΟΣ», εισέρχονται σε νέο κύκλο συντήρησης και υποστήριξης.

Παράλληλα, η παραλαβή και ενσωμάτωση των σύγχρονων βαρέων τορπιλών SeaHake προσθέτει στα ελληνικά υποβρύχια ένα όπλο αντίστοιχο των προηγμένων δυνατοτήτων τους, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τον ρόλο τους στο υποθαλάσσιο επιχειρησιακό περιβάλλον.

Η εικόνα συμπληρώνεται από την εγκατάσταση των SPIKE NLOS στις κανονιοφόρους και των SPIKE ER στα Mark V της Διοίκησης Υποβρυχίων Καταστροφών. Πρόκειται για συστήματα που προσθέτουν δυνατότητες ακριβούς προσβολής σε πλατφόρμες με διαφορετικούς επιχειρησιακούς ρόλους, διευρύνοντας το αποτύπωμα πυρός του Στόλου πέρα από τις μεγάλες μονάδες επιφανείας.

Δυναμώνει το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό: Καταφθάνει ο «Νέαρχος» τον Νοέμβριο, υψώνει σημαία και ο «Φορμίων», στη Θεσσαλονίκη ο «Κίμων»

Drones και ρομποτική: Το επόμενο βήμα

Η πιο καθαρή εικόνα για το Πολεμικό Ναυτικό του μέλλοντος, ωστόσο, αποτυπώνεται στα μη επανδρωμένα και αυτόνομα συστήματα. Μέρος των Camcopter S-100 έχει ήδη παραληφθεί, ανοίγοντας νέες δυνατότητες στην επιτήρηση, την αναγνώριση και τη συλλογή πληροφοριών. Την ίδια στιγμή, η δημιουργία οργανωμένης δομής για τα μη επανδρωμένα συστήματα στο Αρχηγείο Στόλου δείχνει ότι τα συγκεκριμένα μέσα αποκτούν πλέον μόνιμη θέση στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.

Τα drones παύουν σταδιακά να αντιμετωπίζονται ως απλές συμπληρωματικές δυνατότητες και μετατρέπονται σε οργανικό κομμάτι της επιχειρησιακής δράσης. Η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο την απόκτηση πλατφορμών, αλλά και τη δημιουργία της γνώσης και των ανθρώπων που θα είναι σε θέση να τις αξιοποιήσουν.

Τη νέα αυτή προσέγγιση σηματοδότησε, άλλωστε, η επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στις εγκαταστάσεις του Πολεμικού Ναυτικού, με αφορμή τη συνεργασία με το Massachusetts Institute of Technology στον τομέα της θαλάσσιας ρομποτικής και των αυτόνομων συστημάτων.

Για την ελληνική πλευρά, το ζητούμενο δεν είναι απλά η απόκτηση νέων μέσων. Είναι η μεταφορά τεχνογνωσίας, η δημιουργία δομών και, κυρίως, η ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού ικανού να κατανοήσει, να ενσωματώσει και τελικά να αξιοποιήσει επιχειρησιακά τις νέες τεχνολογίες.

Αυτό το ανθρώπινο δυναμικό αναζητά πλέον το Πολεμικό Ναυτικό, την ώρα που ο «Κίμων» θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη, δίνοντας στο κοινό τη δυνατότητα να δει από κοντά ένα πλοίο που μέχρι πρόσφατα θα έμοιαζε να έρχεται από το μέλλον.

Συναγερμός στην Ε.Ε. για «μαύρο χειμώνα», Ρωσία και Χούθι

Προειδοποιητικά μηνύματα προς τις χώρες-μέλη για το επίπεδο της αμυντικής τους προετοιμασίας εκπέμπουν πλέον με ολοένα μεγαλύτερη ένταση οι Βρυξέλλες, την ώρα που τα γκρίζα σύννεφα πυκνώνουν πάνω από τη Γηραιά Ήπειρο.

Η «παγωμένη» σύγκρουση στην Ουκρανία και οι επιχειρήσεις στο Ιράν δεν αποτελούν τους μοναδικούς πονοκεφάλους για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κλιμάκωση της επιθετικότητας των Χούθι διευρύνει το μέτωπο ανησυχίας και στρέφει εκ νέου το βλέμμα των ευρωπαϊκών πρωτευουσών προς την Ερυθρά Θάλασσα, όπου η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο ζήτημα για την ευρωπαϊκή οικονομία και την ασφάλεια.

Σε αυτή την κατεύθυνση κινήθηκε στις αρχές της εβδομάδας -για πρώτη φορά τόσο επικακτικά- η επικεφαλής της Εξωτερικής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κάγια Κάλλας, απευθύνοντας ταυτόχρονη προειδοποίηση τόσο για την επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα όσο και για τις νέες απόπειρες δολιοφθοράς από τη ρωσική πλευρά.

Προσερχόμενη στην τελευταία σύνοδο των υπουργών Άμυνας της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες, η κυρία Κάλλας δήλωσε ότι τα κράτη-μέλη πρέπει να συνεισφέρουν περισσότερο στην αποστολή, δηλαδή στις «Ασπίδες».

Η ανάγκη αντιμετώπισης της κατάστασης στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου εξελίσσεται η ευρωπαϊκή επιχείρηση, αναδεικνύεται πλέον μετ’ επιτάσεως από σειρά Ευρωπαίων αξιωματούχων. Μεταξύ αυτών, ο Βέλγος υπουργός Άμυνας Τέο Φράνκεν έκανε λόγο για «μαύρο χειμώνα στην Ευρώπη», συνδέοντας την ανησυχία με την κλιμάκωση των ρωσικών παρεμβάσεων στις χώρες-μέλη της Ε.Ε. και τη μορφή που λαμβάνει πλέον η υβριδική απειλή.

Ελληνική πρωτοκαθεδρία

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Αθήνα επιχειρεί να διατηρήσει πρωταγωνιστικό ρόλο. Θέμα διεύρυνσης της ευρωπαϊκής συμμετοχής στην επιχείρηση «Ασπίδες» έθεσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, επισημαίνοντας ότι οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει η Ε.Ε. δεν περιορίζονται στον ευρωπαϊκό Βορρά.

«Είναι, λοιπόν, η στιγμή η Ε.Ε. να αντιληφθεί πλήρως ότι οι προκλήσεις δεν προέρχονται μόνο από τον Βορρά, αλλά επίσης και από τον Νότο και να προσφέρει τους απαραίτητους πόρους που χρειάζονται ώστε να πραγματοποιηθεί η πολιτική των 360 μοιρών που επαγγελλόμαστε εδώ και πολλά χρόνια», τόνισε, κατά τη Σύνοδο των Υπουργών Άμυνας, βρίσκοντας ευήκοα ώτα στην ιταλική πλευρά.

Η ευρωπαϊκή επιχείρηση EUNAVFOR Aspides («Ασπίδες») ξεκίνησε επίσημα στις 19 Φεβρουαρίου 2024, με την Αθήνα να αντιλαμβάνεται από νωρίς και σε όλη της την έκταση την επιχειρησιακή και γεωπολιτική σημασία της αποστολής.

Οι κινήσεις υπήρξαν άμεσες. Η φρεγάτα «Ύδρα» (F-452) απέπλευσε από τον Ναύσταθμο Σαλαμίνας στις 26 Φεβρουαρίου 2024, σηματοδοτώντας την ενεργό συμμετοχή της Ελλάδας σε μια αποστολή που εξελίχθηκε σε σημαντικό πεδίο προβολής της ελληνικής ναυτικής ισχύος.

Τρία χρόνια μετά, η διεθνής παρουσία της χώρας έχει δημιουργήσει ένα σημαντικό στρατηγικό πλεονέκτημα για το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό. Από την Ερυθρά Θάλασσα και την επιχείρηση «Ασπίδες» μέχρι την ευρωπαϊκή επιχείρηση «Irini» για τη Λιβύη, την Ανατολική Μεσόγειο και την περιοχή της Κύπρου, αλλά και τις Μόνιμες Ναυτικές Δυνάμεις του ΝΑΤΟ, τα ελληνικά πλοία έχουν αποκτήσει επιχειρησιακή εμπειρία σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό περιβάλλον.

Το πλεονέκτημα αυτό έγινε ιδιαίτερα σαφές τον περασμένο Ιούνιο, όταν η Ελλάδα ανέλαβε τη διοίκηση της Standing NATO Maritime Group 2, επιβεβαιώνοντας τον αυξημένο ρόλο που καλείται να διαδραματίσει το Πολεμικό Ναυτικό σε περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τα πέντε πρώτα βήματα της Ευρώπης

Την ίδια στιγμή, η αύξηση των επιπέδων συναγερμού στις Βρυξέλλες αρχίζει να κινητοποιεί τις ευρωπαϊκές δυνάμεις και στο επίπεδο της αμυντικής βιομηχανίας. Το Συμβούλιο της Ε.Ε. ενέκρινε στις 28 Σεπτεμβρίου τα πρώτα «πέντε Ευρωπαϊκά Εργα Κοινού Ενδιαφέροντος στον τομέα της Αμυνας (EDPCIs) για την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας και της βιομηχανικής ικανότητας της Ευρώπης».

Οι νέες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες επικεντρώνονται σε κρίσιμους τομείς: από την ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών και συστημάτων αντιμετώπισης drones έως τη θαλάσσια άμυνα και την άμυνα του βυθού, αλλά και τη διαστημική, αεροπορική και πυραυλική άμυνα, καθώς και την προστασία της ανατολικής πλευράς της Ευρώπης.

Συγκεκριμένα:

• Drone και Counter-Drone European Resolve (DECODER)
• Ολοκληρωμένη Ναυτική Άμυνα και Άμυνα Βυθού (IMSD)
• Το SPACE
• Ομοσπονδιακή Ολοκληρωμένη Αεροπορική και Πυραυλική Άμυνα της Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένης της Έγκαιρης Προειδοποίησης (EU-FIAMD)
• Η Επιτήρηση Ανατολικής Πλευράς (EFW)

Για την ελληνική πλευρά, ωστόσο, το ενδιαφέρον εστιάζεται, πέρα από την ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες», στο τέταρτο από τα εγκεκριμένα έργα: την ομοσπονδιακή ολοκληρωμένη Αεροπορική και Πυραυλική Άμυνα της Ε.Ε., μια παράμετρο που αποκτά για πρώτη φορά θεσμική διάσταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο βάρος για την Αθήνα, καθώς έχει ήδη υπογράψει τη σύμβαση για την υλοποίηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα», ύψους 3,1 δισ. ευρώ. Υπό αυτό το πρίσμα, η πιθανότητα ένταξης μέρους του ελληνικού σχεδιασμού σε μια μελλοντική ευρωπαϊκή ασπίδα αποτελεί ένα ενδεχόμενο που απασχολεί σοβαρά το ελληνικό Πεντάγωνο.