Εγνατία Οδός: Ο αυτοκινητόδρομος-«καρμανιόλα» της Βόρειας Ελλάδας

Από τον φόβο της ομίχλης μέχρι την απειλή των ανεξέλεγκτων φορτηγών και των παράνομων καταδιώξεων, η Εγνατία Οδός έχει εξελιχθεί σε έναν εφιαλτικό διάδρομο με διαρκώς αυξανόμενα θύματα. Ποιος φταίει και τι (δεν) γίνεται για να αλλάξει αυτή η αιματοβαμμένη πραγματικότητα;

Η Εγνατία Οδός – κάποτε σύμβολο σύνδεσης και ανάπτυξης – έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε μια μακάβρια λωρίδα θανάτου που διασχίζει τη Βόρεια Ελλάδα από την Ηγουμενίτσα έως τον Έβρο. Οι πρόσφατες εικόνες από τα διόδια του Πολυμύλου τη Μεγάλη Τρίτη, με φλεγόμενα οχήματα και κατεστραμμένα κουβούκλια, δεν ήταν μεμονωμένες. Ήταν απλώς άλλο ένα επεισόδιο σε μια μακριά σειρά φονικών ατυχημάτων που στοιχειώνουν τον σύγχρονο ελληνικό οδικό χάρτη.

Το συγκεκριμένο δυστύχημα, που κόστισε τη ζωή σε ένα ηλικιωμένο ζευγάρι Ελλήνων της διασποράς, προκλήθηκε όταν φορτηγό με οδηγό έναν 38χρονο Ουκρανό μπήκε με ιλιγγιώδη ταχύτητα στη λωρίδα e-pass, παρασύροντας δύο Ι.Χ. και βυθίζοντας τις οικογένειες των θυμάτων σε ανείπωτο πένθος. Η αλυσίδα των λαθών – υπερβολική ταχύτητα, μηδενική απόσταση ασφαλείας, χαμηλή ορατότητα – ήταν για άλλη μία φορά μοιραία.

Εγνατία Οδός: Ο «χάρτης» των ανείπωτων τραγωδιών

Από τη φονική καραμπόλα του 2014 στη Βέροια μέχρι τις καταδιώξεις παράνομων διακινητών στις στροφές του Έβρου, το οδικό δίκτυο έχει γίνει θέατρο τρόμου. Ο δρόμος, που κατασκευάστηκε με σύγχρονες προδιαγραφές, αποδεικνύεται ανεπαρκής όταν συνδυάζεται με ανθρώπινη αμέλεια, κακή σήμανση και ελλιπή τεχνολογική υποστήριξη.

Μηχανικοί και εμπειρογνώμονες προειδοποιούν: Δεν αρκούν τα σήματα και οι πινακίδες. Χρειάζονται τεχνολογικές λύσεις: αισθητήρες, κάμερες, «έξυπνοι» σηματοδότες που προσαρμόζονται στις συνθήκες. Η ομίχλη και οι μεγάλες υψομετρικές διαφορές δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για δυστυχήματα.

Από το 2019, η ελληνική νομοθεσία έγινε αυστηρότερη: η «επικίνδυνη οδήγηση» τιμωρείται ακόμη και με ισόβια. Όμως, το πρόβλημα δεν είναι μόνο νομικό. Είναι βαθιά πολιτισμικό. Από την κουλτούρα «ό,τι προλάβουμε» στο τιμόνι, μέχρι την ατιμωρησία του παρελθόντος, η οδική ασφάλεια στην Ελλάδα παραμένει μια ανοιχτή πληγή.

Ο ποινικολόγος Θεόδωρος Καραγιάννης τονίζει ότι η αυστηρότερη νομοθεσία είναι απαραίτητη αλλά όχι αρκετή. «Η πρόληψη είναι ο βασικός κρίκος που λείπει. Χωρίς έλεγχο, εκπαίδευση και τεχνολογική υποστήριξη, η Εγνατία θα συνεχίσει να σκοτώνει.»

Μπορεί να αλλάξει κάτι; Το ερώτημα μένει μετέωρο, όπως και η αγωνία των χιλιάδων οδηγών που χρησιμοποιούν καθημερινά την Εγνατία Οδό. Αν η Πολιτεία δεν αναλάβει δράση, αν οι οδηγοί δεν αλλάξουν νοοτροπία, τότε ο δρόμος που χτίστηκε για να ενώνει θα συνεχίσει να χωρίζει ζωές – με το πιο βίαιο και οδυνηρό τρόπο.