Ελληνοτουρκικά: «Χωρίς εμάς δεν περνά το GSI – Η Ελλάδα παίζει με τη φωτιά» – Κλιμακώνει τις προκλήσεις η Άγκυρα και διαμηνύει ότι το καλώδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς την έγκρισή της- Στο πλευρό του Ερντογάν η τουρκική Αντιπολίτευση χαρακτηρίζει το καλώδιο «εθνικό ζήτημα» 

Η τουρκική αντιπολίτευση ευθυγραμμίζεται με τη βασική γραμμή της Άγκυρας για το Great Sea Interconnector, ενώ ο εθνικιστικός Τύπος ανεβάζει τους τόνους, προειδοποιώντας ότι «η Ελλάδα παίζει με τη φωτιά».

Ελληνοτουρκικά: «Χωρίς εμάς δεν περνά το GSI – Η Ελλάδα παίζει με τη φωτιά» – Κλιμακώνει τις προκλήσεις η Άγκυρα και διαμηνύει ότι το καλώδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς την έγκρισή της- Στο πλευρό του Ερντογάν η τουρκική Αντιπολίτευση χαρακτηρίζει το καλώδιο «εθνικό ζήτημα»

Το μέτωπο της αντιπαράθεσης γύρω από το Great Sea Interconnector (GSI), το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, αποκτά ολοένα και πιο έντονα πολιτικά και γεωπολιτικά χαρακτηριστικά. Αυτή τη φορά, ωστόσο, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στις θέσεις της κυβέρνησης Ερντογάν και στις πάγιες διεκδικήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Η νέα διάσταση προκύπτει από τη στάση που υιοθετεί και η τουρκική αντιπολίτευση, διευρύνοντας το πολιτικό μέτωπο γύρω από το κρίσιμο ενεργειακό έργο.

Όπως μεταδίδει η Μαρία Ζαχαράκη, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), η βασική δύναμη της τουρκικής αντιπολίτευσης, συντάσσεται με την κεντρική θέση της Άγκυρας ότι κάθε δραστηριότητα σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η Τουρκία θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της θα πρέπει να πραγματοποιείται κατόπιν συνεννόησης με την τουρκική πλευρά.

Η τοποθέτηση αυτή προσδίδει νέα πολιτική διάσταση στην υπόθεση, καθώς καταδεικνύει ότι το GSI δεν αντιμετωπίζεται πλέον αποκλειστικά ως πεδίο αντιπαράθεσης της κυβέρνησης Ερντογάν με την Αθήνα. Αντιθέτως, η συζήτηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο εθνικών διεκδικήσεων, με αναφορές στα κυριαρχικά δικαιώματα που επικαλείται η Άγκυρα, στη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας» και στον συνολικό σχεδιασμό της Τουρκίας για την Ανατολική Μεσόγειο.

Το CHP χαρακτηρίζει το GSI «εθνικό ζήτημα»

Η θέση της τουρκικής αντιπολίτευσης αποτυπώνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής Εξωτερικής Πολιτικής του CHP, η οποία αντιμετωπίζει το έργο όχι απλώς ως μια ενεργειακή υποδομή, αλλά ως ζήτημα που, κατά την άποψή της, συνδέεται άμεσα με τις θαλάσσιες ζώνες δικαιοδοσίας που διεκδικεί η Τουρκία.

Το κόμμα χαρακτηρίζει το GSI «εθνικό ζήτημα», αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στις δραστηριότητες που σχεδιάζονται στον βυθό και στις θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η τουρκική πλευρά θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα.

Παράλληλα, στηρίζει τη διπλωματική γραμμή της Άγκυρας, ζητώντας να προηγείται συνεννόηση με την Τουρκία για τις σχετικές εργασίες στις επίμαχες περιοχές. Πρόκειται για μια θέση που βρίσκεται στον πυρήνα της τουρκικής επιχειρηματολογίας εδώ και καιρό, αποκτά όμως διαφορετικό πολιτικό βάρος όταν υιοθετείται και από την κύρια αντιπολιτευτική δύναμη της χώρας.

Με αυτόν τον τρόπο, η διαφωνία για το καλώδιο ξεπερνά τα όρια μιας αντιπαράθεσης μεταξύ δύο κυβερνήσεων και συνδέεται ολοένα περισσότερο με μια ευρύτερη τουρκική πολιτική αντίληψη για τις θαλάσσιες διεκδικήσεις στην περιοχή.

Η «Γαλάζια Πατρίδα» ως κοινός παρονομαστής κυβέρνησης και αντιπολίτευσης

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή αναφορά του CHP στη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», το δόγμα που συνδέεται με τη διεύρυνση των τουρκικών διεκδικήσεων σε θαλάσσιες περιοχές του Αιγαίου, της Ανατολικής Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας.

Η επίκλησή της από την αντιπολίτευση καταδεικνύει ότι, τουλάχιστον στο συγκεκριμένο ζήτημα, η προστασία των συμφερόντων που η Τουρκία θεωρεί ότι διαθέτει στην Ανατολική Μεσόγειο αποτελεί σημείο πολιτικής σύγκλισης. Η στάση αυτή ενισχύει το μήνυμα της Άγκυρας ότι δεν προτίθεται να αποδεχθεί την προώθηση του GSI με όρους που θεωρεί ότι παρακάμπτουν τις δικές της διεκδικήσεις.

Η ελληνική θέση βρίσκεται στον αντίποδα αυτής της προσέγγισης. Η Αθήνα δεν αναγνωρίζει τις τουρκικές αξιώσεις ως νόμιμη βάση για την απαίτηση προηγούμενης έγκρισης από την Άγκυρα προκειμένου να προχωρήσουν οι εργασίες του έργου. Επιμένει, αντίθετα, ότι οι έρευνες και οι σχετικές διαδικασίες θα πρέπει να πραγματοποιούνται στη βάση του διεθνούς δικαίου και του νομικού πλαισίου που η ίδια θεωρεί εφαρμοστέο.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται, επομένως, ένα θεμελιώδες ζήτημα: αν οι εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση μπορούν να προχωρήσουν χωρίς να αναγνωριστεί στην Τουρκία ρόλος έγκρισης, όπως αυτή επιδιώκει, ή αν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να συνδέσει την υλοποίηση του έργου με την αποδοχή των δικών της θέσεων.

«Η Ελλάδα παίζει με τη φωτιά»

Την ίδια ώρα, η ρητορική κλιμάκωση συνεχίζεται και στον τουρκικό εθνικιστικό Τύπο. Η εφημερίδα Τουρκγκιούν, που βρίσκεται κοντά στο Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP), στρέφεται κατά της Αθήνας, παρουσιάζοντας τις σχεδιαζόμενες έρευνες ως κίνηση που ενδέχεται να πυροδοτήσει νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι η Ελλάδα προετοιμάζεται να προχωρήσει σε έρευνες χωρίς την τουρκική άδεια και προειδοποιεί χαρακτηριστικά ότι «η Ελλάδα παίζει με τη φωτιά».

Με αυτή τη διατύπωση, η εφημερίδα επιχειρεί να προσδώσει στις ελληνικές κινήσεις χαρακτήρα άμεσης πρόκλησης, υιοθετώντας την επιχειρηματολογία σύμφωνα με την οποία οι εργασίες δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με την Άγκυρα.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση εντάσσεται στο ευρύτερο κλίμα που διαμορφώνεται στην Τουρκία γύρω από το GSI, όπου η ενεργειακή διασύνδεση παρουσιάζεται ολοένα συχνότερα ως ζήτημα που αγγίζει τον πυρήνα των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου έχει μετατραπεί σε ένα από τα πλέον ευαίσθητα γεωπολιτικά ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου. Ένα έργο με σαφή ενεργειακή διάσταση βρίσκεται πλέον στο σημείο τομής διαφορετικών στρατηγικών επιδιώξεων, καθώς η Αθήνα επιμένει στην προώθησή του, ενώ η Άγκυρα αμφισβητεί τη δυνατότητα πραγματοποίησης συγκεκριμένων εργασιών χωρίς προηγούμενη συνεννόηση μαζί της.

Ελληνοτουρκικά: «Χωρίς εμάς δεν περνά το GSI – Η Ελλάδα παίζει με τη φωτιά» – Κλιμακώνει τις προκλήσεις η Άγκυρα και διαμηνύει ότι το καλώδιο δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς την έγκρισή της- Στο πλευρό του Ερντογάν η τουρκική Αντιπολίτευση χαρακτηρίζει το καλώδιο «εθνικό ζήτημα»

Η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι τμήματα των σχεδιαζόμενων δραστηριοτήτων αφορούν θαλάσσιες περιοχές που θεωρεί ότι εμπίπτουν στη δική της υφαλοκρηπίδα. Η ελληνική πλευρά, από την άλλη, απορρίπτει την παραδοχή ότι οι συγκεκριμένες διεκδικήσεις μπορούν να θεμελιώσουν δικαίωμα τουρκικής έγκρισης για την εξέλιξη του έργου.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η διαφορά ανάμεσα στην ενημέρωση και την άδεια έχει αναδειχθεί σε ένα από τα βασικότερα σημεία τριβής. Η πρώτη αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών και την πρακτική διαχείριση των δραστηριοτήτων, ενώ η δεύτερη παραπέμπει σε αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης, το οποίο η Αθήνα δεν αποδέχεται ότι διαθέτει η Άγκυρα στις συγκεκριμένες περιοχές.

Η ελληνική και η γαλλική πλευρά εξετάζουν, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, τρόπους ώστε οι έρευνες να προχωρήσουν χωρίς να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αναγνώριση τουρκικού δικαιώματος έγκρισης. Η Άγκυρα, αντιθέτως, επιδιώκει να εντάξει οποιαδήποτε διαδικασία συνεννόησης στο δικό της πλαίσιο επιχειρηματολογίας για τις θαλάσσιες ζώνες.

Έτσι, ακόμη και οι τεχνικές και διπλωματικές διαδικασίες που συνδέονται με την πρόοδο του έργου αποκτούν ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς κάθε κίνηση μπορεί να ερμηνευθεί ως ένδειξη αποδοχής ή απόρριψης των εκατέρωθεν θέσεων.

Η Ουάσιγκτον στηρίζει το έργο και επιδιώκει αποκλιμάκωση

Στο διπλωματικό πεδίο, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επαναβεβαιώσει τη στήριξή τους στο Great Sea Interconnector, αναγνωρίζοντας τη σημασία του για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Ο Μάρκο Ρούμπιο έχει δηλώσει ότι η Ουάσιγκτον παραμένει προσηλωμένη στο GSI, ενώ έχει επισημανθεί η πρόθεση αξιοποίησης των διπλωματικών διαύλων προκειμένου να περιοριστούν οι εντάσεις που συνοδεύουν την προώθησή του.

Η αμερικανική στάση προσθέτει μια ακόμη παράμετρο στην υπόθεση, καθώς η ενεργειακή διασύνδεση δεν αφορά μόνο τις σχέσεις Αθήνας και Λευκωσίας, αλλά εντάσσεται και στην ευρύτερη συζήτηση για την ενεργειακή ασφάλεια και τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή.

Την ίδια στιγμή, η Nexans έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν είχε και δεν σχεδιάζει να έχει επαφές με τις τουρκικές αρχές για τις επερχόμενες έρευνες βυθού. Η εταιρεία υπογραμμίζει ότι συνεργάζεται αποκλειστικά με τον φορέα του έργου και τις ελληνικές και κυπριακές αρχές, τοποθετώντας με αυτόν τον τρόπο τη δική της δραστηριότητα στο πλαίσιο των συνεργασιών που έχουν διαμορφωθεί για την υλοποίηση της διασύνδεσης.

Η εξέλιξη αυτή διατηρεί ανοιχτό το ερώτημα για τον τρόπο με τον οποίο θα προχωρήσουν οι επόμενες εργασίες, σε ένα περιβάλλον όπου οι τεχνικές απαιτήσεις του έργου συναντούν τις πολιτικές και διπλωματικές επιδιώξεις των εμπλεκόμενων πλευρών.

Η πολιτική σύγκλιση στην Τουρκία γύρω από το καλώδιο

Μέχρι πρότινος, οι πιο αυστηρές προειδοποιήσεις για το GSI προέρχονταν κυρίως από την κυβέρνηση Ερντογάν, εθνικιστικούς πολιτικούς κύκλους και μέσα ενημέρωσης που κινούνται κοντά στην κυβερνητική παράταξη. Η δημόσια τοποθέτηση του CHP προσθέτει πλέον μια νέα διάσταση, καθώς δείχνει ότι η συγκεκριμένη αντιπαράθεση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Η σύγκλιση αυτή δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι πολιτικές διαφορές στο εσωτερικό της Τουρκίας. Δείχνει, ωστόσο, ότι στο ζήτημα των θαλάσσιων διεκδικήσεων και της σύνδεσής τους με το GSI διαμορφώνεται ένα ευρύτερο πεδίο συμφωνίας, με αναφορά στην προστασία των τουρκικών συμφερόντων και στη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Για την Αθήνα, το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η διαχείριση της αντιπαράθεσης δεν αφορά πλέον μόνο τις επιλογές της σημερινής τουρκικής κυβέρνησης. Η δημόσια συζήτηση γύρω από το καλώδιο εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο, στο οποίο σημαντικές δυνάμεις της Τουρκίας συνδέουν το ενεργειακό έργο με το Κυπριακό και τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Άγκυρας.