Ελληνοτουρκικά: Έρχεται επώδυνος συμβιβασμός σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο με τη «σφραγίδα» Τραμπ;-Οι αινιγματικές δηλώσεις του Τομ Μπάρακ και το παράδειγμα της Ουκρανίας

Προοίμιο σημαντικών εξελίξεων φαίνεται να αποτελούν οι δηλώσεις του Αμερικανού διπλωμάτη Τομ Μπάρακ, ο οποίος άνοιξε την ατζέντα για τη δημιουργία ενός νέου Φόρουμ Ελλάδας–Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, προωθώντας ένα ευρύτερο «πλέγμα συνεργασίας» ανάμεσα στις δύο χώρες.

Ελληνοτουρκικά: Έρχεται επώδυνος συμβιβασμός σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο με τη «σφραγίδα» Τραμπ;-Οι αινιγματικές δηλώσεις του Τομ Μπάρακ και το παράδειγμα της Ουκρανίας

Η παρέμβασή του, αν και διατυπωμένη με προσεκτική γλώσσα, μαρτυρά σαφώς τις νέες προτεραιότητες της Ουάσιγκτον στην περιοχή. Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις βρίσκονται, πράγματι, σε μια από τις καλύτερες φάσεις τους.

Η επιλογή των ΗΠΑ επί προεδρίας Τραμπ να αξιοποιήσουν την Ελλάδα ως κεντρική πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, αποτελεί στρατηγική απόφαση με βαθύ γεωπολιτικό αποτύπωμα. Η Αθήνα έχει αναβαθμιστεί σε κόμβο ενέργειας και σταθερότητας, γεγονός που επηρεάζει άμεσα όλες τις εξελίξεις στην περιοχή.

Παράλληλα, μια προσεκτική ανάγνωση της σχέσης Τραμπ–Ερντογάν αποκαλύπτει μια ισορροπία γεμάτη αντιφάσεις: οι ΗΠΑ αφήνουν χώρο στην τουρκική επιρροή σε Συρία και Γάζα, χωρίς όμως να επιτρέπουν την παραμικρή απειλή στα στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ. Αναγνωρίζουν την Τουρκία ως δύναμη-κλειδί για τη Μέση Ανατολή και τον Υπερκαύκασο, αλλά ταυτόχρονα την κρατούν –μέχρι στιγμής– εκτός του ενεργειακού σχεδιασμού σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Ενδεικτική είναι και η ασυνήθιστη «σιωπή» του Ερντογάν απέναντι σε αυτή την απομάκρυνση, γεγονός που προκαλεί ερωτήματα.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, έχει παράλληλα και τον ρόλο του συντονιστή για Συρία και Μέση Ανατολή. Μια διπλή αποστολή που δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία.

Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ απέδειξαν –για ακόμη μία φορά– την απόλυτη προσήλωσή τους στην ασφάλεια του Ισραήλ απέναντι σε Ιράν, Χαμάς και Χεζμπολάχ. Η ανοιχτή αντιπαλότητα Τουρκίας–Ισραήλ τόσο στη Συρία όσο και στην Αν. Μεσόγειο καθιστά την αμερικανική διπλωματία αναγκασμένη να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο πολύτιμους αλλά αντικρουόμενους συμμάχους. Το ίδιο μοτίβο αναμένεται να εφαρμοστεί και στο τρίγωνο ΗΠΑ–Ελλάδα–Τουρκία, ειδικά στο Αιγαίο και τη ΝΑ Μεσόγειο.

Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να εμπλακεί άμεσα σε νέους περιφερειακούς πολέμους, ιδιαίτερα μεταξύ συμμάχων της στο ΝΑΤΟ. Θέλει να λειτουργήσει ως «γεφυροποιός», περιορίζοντας τις εντάσεις που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν το ΝΑΤΟικό οικοδόμημα. Ο λόγος είναι προφανής: στη στρατηγική σκέψη των ΗΠΑ, η Κίνα αναδεικνύεται ως η κυριότερη απειλή σε Ειρηνικό και παγκόσμιο επίπεδο. Όσο η αμερικανική προσοχή στρέφεται προς την Ασία, τόσο λιγότερο χώρο θα αφήνεται για εσωτερικές αντιπαραθέσεις μεταξύ των Δυτικών συμμάχων.

Ελληνοτουρκικά: Έρχεται επώδυνος συμβιβασμός σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο με τη «σφραγίδα» Τραμπ;-Οι αινιγματικές δηλώσεις του Τομ Μπάρακ και το παράδειγμα της Ουκρανίας

Η πίεση του Τραμπ για επίσπευση του τέλους του πολέμου στην Ουκρανία –σε μεγάλο βαθμό με όρους Πούτιν– δείχνει ξεκάθαρα την πρόθεσή του να κλείσει γρήγορα «μέτωπα» προκειμένου να επικεντρωθεί στη μεγάλη σύγκρουση ισχύος με το Πεκίνο.

Σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι διόλου τυχαίες οι αναφορές Μπάρακ στην ανάγκη δημιουργίας Ελληνοτουρκικού Φόρουμ στην Ανατολική Μεσόγειο. Ένα σχήμα που θα λειτουργεί ως πλατφόρμα συνεργασίας από τον Εύξεινο Πόντο και την Κασπία –με τα τεράστια αποθέματα υδρογονανθράκων– έως τη Συρία και την ΕΕ. Ελλάδα και Τουρκία εμφανίζονται έτσι, στα αμερικανικά σχέδια, όχι ως ανταγωνιστές αλλά ως συμπληρωματικοί παίκτες στη νέα ενεργειακή αρχιτεκτονική.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτό το πλέγμα συνεργασίας κατέχει και η Κύπρος, ειδικά λόγω των ενεργειακών της κοιτασμάτων και του υποθαλάσσιου καλωδίου Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας, που αναμένεται να μεταφέρει ηλεκτρική ενέργεια στην Ευρώπη.

Πίσω από τα «δώρα συνεργασίας» που προσφέρει η Ουάσιγκτον, κρύβεται μια διαχρονική πραγματικότητα, που οι πρόγονοί μας θα απέδιδαν εύστοχα με το «φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας». Μόνο που, στη σύγχρονη εκδοχή, οι «Δαναοί» είναι οι Αμερικανοί διπλωμάτες.

Μετά τον επικείμενο τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ο Τραμπ αναμένεται να στρέψει την προσοχή του στη «διευθέτηση» των ελληνοτουρκικών διαφορών. Εάν κρίνουμε από το 28-σημείων σχέδιό του για την Ουκρανία, μια αμερικανική πρωτοβουλία για το Αιγαίο θα περιλάμβανε μάλλον έναν σκληρό και επώδυνο συμβιβασμό, ο οποίος θα κάλυπτε σειρά τουρκικών διεκδικήσεων.

Ήδη στο εσωτερικό της χώρας μας υπάρχουν κύκλοι που προωθούν την ιδέα ότι «ο συμβιβασμός είναι αναπόφευκτος» και ότι ένα συναινετικό μοντέλο τώρα είναι προτιμότερο από μια πιθανή μελλοντική κρίση.

Σε κάθε περίπτωση, όλα δείχνουν πως το 2026 θα αποτελέσει κομβικό έτος για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό. Ο Τραμπ φαίνεται έτοιμος να προωθήσει λύσεις που θα «κλειδώσουν» τη νέα αμερικανική αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο – ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται επώδυνα τετελεσμένα για την Ελλάδα.