Ελληνοτουρκικά: Όταν έχεις τέτοιους “φίλους”, τί τους θέλεις τους εχθρούς!-Τι κρύβουν τα «ήρεμα νερά» μετά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και τι μέλλει γενέσθαι με τα «αγκάθια» στις σχέσεις Αθήνας – Άγκυρας και τις συνεχιζόμενες τουρκικές προκλήσεις

Με την ολοκλήρωση της παρουσίας του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, το σκηνικό στις ελληνοτουρκικές σχέσεις μπορεί να παρέμεινε φαινομενικά ήρεμο, ωστόσο πίσω από τους χαμηλούς τόνους εξακολουθούν να συσσωρεύονται σύννεφα.

Ελληνοτουρκικά: Όταν έχεις τέτοιους “φίλους”, τί τους θέλεις τους εχθρούς!-Τι κρύβουν τα «ήρεμα νερά» μετά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και τι μέλλει γενέσθαι με τα «αγκάθια» στις σχέσεις Αθήνας – Άγκυρας και τις συνεχιζόμενες τουρκικές προκλήσεις

Τα περίφημα «ήρεμα νερά» δεν σημαίνουν, σε καμία περίπτωση, ότι οι διαφορές Αθήνας και Άγκυρας έχουν εξαφανιστεί. Αντιθέτως, μια σειρά από εξελίξεις που δρομολογούνται το επόμενο διάστημα αναμένεται να δοκιμάσουν εκ νέου τις αντοχές της εύθραυστης ισορροπίας.

Στην απέναντι πλευρά γνωρίζουν πολύ καλά ότι η Ελλάδα έχει εισέλθει σε προεκλογική περίοδο και, όπως είναι φυσικό, παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή τόσο τις πολιτικές εξελίξεις όσο και τις κινήσεις της ελληνικής κυβέρνησης. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, τρία μέτωπα αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο.

Πρώτο και ιδιαίτερα κρίσιμο είναι η πόντιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, η οποία προχωρά σε συνεννόηση με τη Γαλλία. Πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερο γεωπολιτικό βάρος, καθώς δεν αφορά μόνο την ενεργειακή σύνδεση Ελλάδας και Κύπρου, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα περιφερειακών συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δεύτερο «αγκάθι» αποτελεί το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», το οποίο, σύμφωνα με όσα μεταδίδονται στον τουρκικό Τύπο, αναμένεται να κυρωθεί από την τουρκική Βουλή. Η συγκεκριμένη εξέλιξη προσλαμβάνει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η «Γαλάζια Πατρίδα» δεν αποτελεί απλώς ένα σύνθημα της τουρκικής πολιτικής ρητορικής, αλλά έχει εξελιχθεί σε βασικό πυλώνα της αντίληψης της Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες και τα δικαιώματά της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Και τρίτο μέτωπο είναι η κατάθεση από την ελληνική πλευρά των προεδρικών διαταγμάτων που θα καθορίζουν τις χρήσεις των θαλάσσιων πάρκων, σε συνέχεια του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού. Πρόκειται για μια κίνηση που η Αθήνα θεωρεί ότι εντάσσεται στο πλαίσιο των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, την ώρα που η Άγκυρα έχει ήδη δείξει ότι αντιμετωπίζει με καχυποψία και έντονη αντίδραση κάθε ελληνική πρωτοβουλία που αφορά τον θαλάσσιο χώρο.

Το δικαίωμα των 12 ναυτικών μιλίων

Μέσα σε αυτή τη δύσκολη «εξίσωση» δεν μπορεί, φυσικά, να απουσιάζει το δικαίωμα της Ελλάδας για επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ιδίως στα νότια και δυτικά της Κρήτης.

Πρόκειται για ένα ζήτημα που, ανεξάρτητα από τους σημερινούς χαμηλούς τόνους, παραμένει βαθιά χαραγμένο στον πυρήνα της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης. Μάλιστα, το συγκεκριμένο δικαίωμα συμπεριλήφθηκε για πρώτη φορά στο ελληνικό διάβημα προς το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών στις αρχές Σεπτεμβρίου, με αφορμή τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα, τα οποία η Αθήνα θεωρεί ότι έχουν ανακηρυχθεί κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου.

Και μπορεί η εικόνα από τη Νέα Υόρκη να μην έδωσε αφορμή για νέες δημόσιες αντιπαραθέσεις, όμως στην Αθήνα γνωρίζουν καλά ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού.

Κανείς δεν έχει «παρασυρθεί» από τους χαμηλούς τόνους του Ταγίπ Ερντογάν στον ΟΗΕ αφού τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι κορυφαίοι αξιωματούχοι έχουν ξεχάσει εδώ και καιρό τη Διακήρυξη των Αθηνών και ανά τακτά χρονικά διαστήματα προκαλούν ειδικά με το αγαπημένο τους θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών.

Η συγκεκριμένη θεματολογία επανέρχεται διαρκώς στην τουρκική ρητορική, υπενθυμίζοντας ότι πίσω από την εικόνα της σχετικής αποκλιμάκωσης εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που μπορούν ανά πάσα στιγμή να επαναφέρουν την ένταση στην επιφάνεια.

Ελληνοτουρκικά: Όταν έχεις τέτοιους “φίλους”, τί τους θέλεις τους εχθρούς!-Τι κρύβουν τα «ήρεμα νερά» μετά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και τι μέλλει γενέσθαι με τα «αγκάθια» στις σχέσεις Αθήνας – Άγκυρας και τις συνεχιζόμενες τουρκικές προκλήσεις

Το βλέμμα της Άγκυρας σε Ισραήλ και ΗΠΑ

Την ίδια ώρα, στην Άγκυρα δεν περιορίζονται μόνο στην παρακολούθηση των ελληνοτουρκικών εξελίξεων. Δύο ακόμη σημαντικά πολιτικά γεγονότα αναμένεται να βρεθούν στο μικροσκόπιο της τουρκικής ηγεσίας.

Πρώτος σταθμός είναι οι εκλογές στο Ισραήλ στις 27 Οκτωβρίου, με την τουρκική πλευρά να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και να ευελπιστεί στην ήττα του Μπέντζαμιν Νετανιάχου, έχοντας στραμμένο το βλέμμα της και στους στενούς δεσμούς που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ.

Η στρατιωτική και αμυντική συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ αποτελεί εδώ και καιρό σημείο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την Άγκυρα. Θα μπορούσε, μάλιστα να χαρακτηριστεί εμμονική η επιμονή του Ταγίπ Ερντογάν σε σχέση με τη στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.

Απαρατήρητες δεν περνούν, ασφαλώς, ούτε οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν στις 3 Νοεμβρίου. Στην Άγκυρα υπάρχει έντονος προβληματισμός, καθώς μέχρι στιγμής «φως» δεν υπάρχει ούτε στο ζήτημα της προμήθειας των F-35, ένα θέμα που εξακολουθεί να «καίει» τον Τούρκο πρόεδρο.

Η αμερικανική πολιτική σκηνή αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία για την τουρκική ηγεσία. Αν, μάλιστα ο Ντόναλντ Τραμπ χάσει τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων τα πράγματα θα γίνουν ακόμα πιο περίπλοκα.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε και η χθεσινή τοποθέτηση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ο οποίος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο της μεταφοράς των τουρκικών S-400 σε άλλη χώρα. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει τη δύσκολη εξίσωση που έχει διαμορφωθεί εδώ και χρόνια στις σχέσεις Άγκυρας – Ουάσιγκτον.

Το μεγάλο ερώτημα: Πού θα σταματήσει η Άγκυρα;

Και κάπου εδώ βρίσκεται το βασικό ερώτημα που απασχολεί την Αθήνα: Πόσο θα κλιμακώσει τις αντιδράσεις της η Άγκυρα απέναντι σε εξελίξεις που θεωρούνται δεδομένες το επόμενο διάστημα;

Η απάντηση δεν είναι εύκολη, καθώς το περιβάλλον παραμένει εξαιρετικά σύνθετο και οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο ιδιαίτερα εύθραυστες.

Σε ένα άκρως δυστοπικό περιβάλλον η καχυποψία είναι μεγάλη, αφού η άλλη πλευρά δεν επιθυμεί να μπει σε ένα σαφές θεσμοθετημένο πλαίσιο διαλόγου.

Αυτό ακριβώς είναι ίσως και το μεγαλύτερο πρόβλημα. Διότι όσο οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί, αλλά χωρίς να συνοδεύονται από ένα σταθερό και σαφές πλαίσιο κανόνων, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις εξακολουθούν να ακροβατούν μεταξύ αποκλιμάκωσης και νέας έντασης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η σπουδή της Άγκυρας να προχωρήσει τον Αύγουστο στην ανακήρυξη δυο εθνικών θαλάσσιων πάρκων σε Μεσόγειο και Αιγαίο. Η συγκεκριμένη κίνηση ήρθε να προσθέσει ακόμη ένα κεφάλαιο στις ήδη υπάρχουσες διαφωνίες και να υπενθυμίσει ότι η Τουρκία είναι αποφασισμένη να συνεχίσει να προβάλλει τις δικές της διεκδικήσεις στον θαλάσσιο χώρο.

Το γεγονός πως σε διεθνή ύδατα δεν μπορεί μια χώρα να ασκήσει κυριαρχία είναι κάτι που δεν απασχολεί τον Τούρκο πρόεδρο.

Και έτσι, πίσω από τα «ήρεμα νερά» της Νέας Υόρκης, παραμένει ένα τοπίο γεμάτο υφάλους. Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να δείξουν αν η σημερινή σχετική ηρεμία μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική αποκλιμάκωση ή αν πρόκειται απλώς για μια προσωρινή παύση, μέχρι να επανέλθουν στην επιφάνεια τα γνωστά «αγκάθια» που εξακολουθούν να χωρίζουν Αθήνα και Άγκυρα.