Ελληνοτουρκικά: Πως η επίσκεψη Μητσοτάκη στην Άγκυρα ανοίγει την «κερκόπορτα» της διαιτησίας Τραμπ στο Αιγαίο;

Η επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Τουρκία πυροδοτεί έντονες συζητήσεις για το πότε και υπό ποιες συνθήκες έπρεπε να πραγματοποιηθεί.

Το ερώτημα που τίθεται είναι κρίσιμο: εξυπηρετεί η επίσκεψη την Ελλάδα ή, άθελά μας, δίνει πλεονέκτημα στην Τουρκία, ενόψει ενδεχόμενης αμερικανικής επιδιαιτησίας στο Αιγαίο;

Το γεωπολιτικό σκηνικό είναι έντονα τεταμένο. Η Τουρκία έχει κλιμακώσει την προκλητικότητα, εκδίδοντας δύο NAVTEX που διαχωρίζουν το Αιγαίο με βάση τον 25ο μεσημβρινό και αμφισβητούν δικαιώματα της Ελλάδας να διεξάγει στρατιωτικές ασκήσεις γύρω από τα νησιά της. Η «a la turka» ερμηνεία των διεθνών συνθηκών θέτει υπό αμφισβήτηση την αποστρατικοποίηση των νησιών και την ελληνική κυριαρχία σε κρίσιμες θαλάσσιες ζώνες, δημιουργώντας μια κατάσταση στην οποία η κάθε ελληνική κίνηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη γνώμη της Τουρκίας.

Η επίσκεψη Μητσοτάκη αυτή τη στιγμή φαίνεται να εξυπηρετεί κυρίως τα τουρκικά σχέδια. Στέλνει ένα διεθνές μήνυμα: παρά την αυξημένη τουρκική επιθετικότητα, η Ελλάδα συνεχίζει να προσέρχεται σε συνομιλίες χαμηλής πολιτικής – δηλαδή σε θέματα όπως εμπόριο, τουρισμός, πολιτισμός, φυσικές καταστροφές – χωρίς να αγγίζει την ουσία των αμφισβητήσεων κυριαρχίας. Η παρουσία εννέα υπουργών στην αντιπροσωπεία της Αθήνας υπογραμμίζει αυτή τη «χαμηλή πολιτική» προσέγγιση.

Διεθνώς, αυτό το πλαίσιο παρουσιάζει την Ελλάδα ως μια χώρα που αποδέχεται τον διάλογο με μια ισχυρή, επιθετική γείτονα, η οποία αψηφά το Διεθνές Δίκαιο και θέτει αξιώσεις σε βάρος κυριαρχικών δικαιωμάτων μας. Ουσιαστικά, το μήνυμα που περνά είναι ότι η Τουρκία μπορεί να επιβάλει τη δική της ατζέντα, ενώ η Ελλάδα επιλέγει να αποφεύγει τις αντιπαραθέσεις, με στόχο τα «ήρεμα νερά». Αλλά ποιο Αιγαίο είναι ήρεμο; Για την Τουρκία, το Αιγαίο ανατολικά του 25ου μεσημβρινού θεωρείται ήδη υπό την αρμοδιότητά της, περιορίζοντας ουσιαστικά τα ελληνικά δικαιώματα έρευνας και διάσωσης.

Αυτό δημιουργεί πρακτικά ζητήματα ασφάλειας. Φανταστείτε ένα επιβατικό πλοίο με Έλληνες τουρίστες μεταξύ Κω και Ρόδου να αντιμετωπίζει μηχανικό πρόβλημα. Σύμφωνα με τις πρόσφατες τουρκικές NAVTEX, η τουρκική ακτοφυλακή θα είχε την αρμοδιότητα να επέμβει πρώτη, θέτοντας το Ελληνικό Λιμενικό σε αγώνα δρόμου και δημιουργώντας ένα ακόμη τετελεσμένο στο Αιγαίο.

Η διεθνής συγκυρία ενισχύει αυτό το πλεονέκτημα για την Τουρκία. Με την αμερικανική στρατιωτική πίεση στο Ιράν και τη δυναμική των ΗΠΑ στην περιοχή, η Άγκυρα προβάλλει την εικόνα ότι κρατά την Ελλάδα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, χωρίς να υποχωρεί στις δικές της επιθετικές βλέψεις. Παράλληλα, η Τουρκία δείχνει στις ΗΠΑ και την ΕΕ ότι είναι διατεθειμένη για συνεργασία, ενώ η Ελλάδα εμφανίζεται ως «αδιάλλακτη», διατηρώντας την αίσθηση καθυστέρησης στην επίλυση των διεκδικήσεων. Αυτό της επιτρέπει να διεκδικήσει F-35 υπό πιο ευνοϊκούς όρους, κονδύλια για το μεταναστευτικό και να επανενταχθεί στο πρόγραμμα SHAFE με καλύτερες διαπραγματευτικές συνθήκες.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενεργειακό μέτωπο. Οι μεγάλες αμερικανικές εταιρείες EXXON MOBIL και CHEVRON προγραμματίζουν έρευνες υδρογονανθράκων σε περιοχές που αμφισβητούνται μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας ήδη από το 2026. Πώς θα διεξαχθούν οι έρευνες χωρίς προηγούμενη οριοθέτηση των ΑΟΖ; Τυχόν εκμετάλλευση αυτών των περιοχών μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, ανοίγοντας τον δρόμο για αμερικανική επιδιαιτησία στο Αιγαίο.

Συμπερασματικά, η επίσκεψη Μητσοτάκη αυτή τη χρονική στιγμή, παρά τις καλές προθέσεις, φαίνεται να πριμοδοτεί την Τουρκία. Επιτρέπει στην Άγκυρα να εμφανίζεται ως υπεύθυνος παίκτης σε διεθνές επίπεδο, ενώ η Ελλάδα εμφανίζεται διστακτική και περιορισμένη στην άσκηση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων. Η συνέπεια είναι ότι η Τουρκία διαμορφώνει τις συνθήκες για θερμό επεισόδιο και διαπραγματεύσεις με γνώμονα τα δικά της συμφέροντα, ενώ οι ελληνικές δυνατότητες περιορίζονται σε μια διαρκή αναμονή διεθνούς «επιδιαιτησίας».