Εμανουέλ Μακρόν: Πρώτα “τσέπωσε” τα δισεκατομμύρια από την Ελλάδα και τώρα υπερεξοπλίζει τους Τούρκους με ό,τι πιο σύγχρονο διαθέτει η Γαλλία σε πυραύλους και αντιαεροπορικά συστήματα – Έντονος προβληματισμός στο Ελληνικό Πεντάγωνο από τους πυραύλους Meteor που παίρνει η Τουρκία, μετά την Ελλάδα και από τα αντιαεροπορικά συστήματα SAMP/T που τους αναχαιτίζουν

Γκάφα της Ελληνικής Κυβέρνησης ή πισώπλατη μαχαιριά των Γάλλων στην Ελλάδα; Το καταλυτικό αυτό ερώτημα προκύπτει εκ των πραγμάτων, μετά τις ανακοινώσεις, που έγιναν ταυτόχρονα στην Άγκυρα και στο Παρίσι για τον υπερεξοπλισμό της Τουρκίας  με τα πλέον σύγχρονα Γαλλικά όπλα, ένα μέρος  των οποίων έχει αγοραστεί ήδη από την Ελλάδα.

Πιο συγκεκριμένα, μια νέα σελίδα στις αμυντικές σχέσεις Γαλλίας και Τουρκίας ανοίγει μετά την υπογραφή οδικού χάρτη συνεργασίας, σε μια εξέλιξη που αναμένεται να παρακολουθήσουν στενά Αθήνα και Λευκωσία. Το Παρίσι και η Άγκυρα επιχειρούν να ενισχύσουν τις επαφές τους στον τομέα της άμυνας, παρά τις σημαντικές διαφωνίες που έχουν καταγραφεί κατά το παρελθόν σε ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτή η προσέγγιση. Στο επίκεντρο των σεναρίων βρίσκονται το ευρωπαϊκό αντιαεροπορικό σύστημα SAMP/T και οι προηγμένοι πύραυλοι αέρος-αέρος Meteor. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη συμφωνία για την πώληση των συγκεκριμένων οπλικών συστημάτων στην Τουρκία.

Η Άγκυρα αναζητά νέα στηρίγματα για την αεράμυνά της

Η Τουρκία επιδιώκει να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο δίκτυο αεράμυνας μέσω του προγράμματος «Ατσάλινος Θόλος» (Steel Dome). Στόχος της είναι να συνδυάσει εγχώρια συστήματα με τεχνολογίες που θα ενισχύσουν την αντιμετώπιση αεροπορικών και πυραυλικών απειλών.

Σε αυτό το πλαίσιο, το SAMP/T NG, που αναπτύσσεται από τη γαλλοϊταλική αμυντική συνεργασία, αποτελεί μία από τις επιλογές που ενδιαφέρουν την Άγκυρα. Ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να ενισχύσει τις δυνατότητες αεράμυνας της χώρας, εφόσον προχωρούσε κάποια συμφωνία και καθορίζονταν οι όροι προμήθειας και επιχειρησιακής αξιοποίησής του.

Η υπογραφή του νέου οδικού χάρτη, πάντως, δεν σημαίνει ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν καταλήξει σε οριστικό αποτέλεσμα. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συγκεκριμένες παραγγελίες, χρονοδιάγραμμα παράδοσης ή όροι μεταφοράς τεχνολογίας.

Το αγκάθι των S-400 και η προσπάθεια επαναπροσέγγισης με τη Δύση

Η υπόθεση της τουρκικής αεράμυνας συνδέεται άμεσα με το προηγούμενο της αγοράς των ρωσικών S-400. Η επιλογή αυτή προκάλεσε σοβαρή κρίση στις σχέσεις της Άγκυρας με την Ουάσιγκτον και οδήγησε στην απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα των μαχητικών F-35.

Έκτοτε, η τουρκική πλευρά αναζητά τρόπους να ενισχύσει τις αμυντικές της δυνατότητες, διατηρώντας παράλληλα περιθώρια συνεργασίας με δυτικούς εταίρους. Η συζήτηση για ενδεχόμενη αξιοποίηση ευρωπαϊκών συστημάτων εντάσσεται σε αυτή την ευρύτερη προσπάθεια.

Για την Άγκυρα, ιδιαίτερη σημασία θα είχε όχι μόνο η απόκτηση έτοιμου εξοπλισμού, αλλά και η συμμετοχή της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας, η πρόσβαση σε τεχνογνωσία και η δυνατότητα ενσωμάτωσης νέων συστημάτων στις εγχώριες υποδομές της.

Στο προσκήνιο και οι πύραυλοι Meteor

Οι πύραυλοι Meteor αποτελούν ένα ακόμη σημείο ενδιαφέροντος, καθώς πρόκειται για προηγμένα όπλα αέρος-αέρος που συνδέονται με ευρωπαϊκά προγράμματα μαχητικών αεροσκαφών.

Η αναφορά τους στη συζήτηση για τις γαλλοτουρκικές σχέσεις δεν σημαίνει ότι έχει εγκριθεί η διάθεσή τους στην Τουρκία. Αντίθετα, αποτυπώνει το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο εξετάζονται οι δυνατότητες αμυντικής συνεργασίας και οι πολιτικοί όροι που θα μπορούσαν να τη συνοδεύσουν.

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή, καθώς κάθε μελλοντική συμφωνία για προηγμένα οπλικά συστήματα θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση τις πραγματικές δυνατότητες που θα προσφέρει, τους όρους χρήσης και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής της.

Τι σημαίνει η νέα κίνηση για Ελλάδα και Κύπρο

Η ενίσχυση των αμυντικών επαφών ανάμεσα στο Παρίσι και την Άγκυρα δημιουργεί νέα δεδομένα που Αθήνα και Λευκωσία έχουν λόγο να παρακολουθούν. Η Γαλλία διατηρεί στρατηγικές σχέσεις με την Ελλάδα και έχει αναπτύξει αμυντική συνεργασία μαζί της, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει να διατηρεί διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία.

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ανατροπή των υφιστάμενων ισορροπιών. Δείχνει, όμως, ότι οι ευρωπαϊκές αμυντικές σχέσεις διαμορφώνονται μέσα από σύνθετες διαπραγματεύσεις, όπου τα εθνικά συμφέροντα και οι βιομηχανικές επιδιώξεις δεν ταυτίζονται πάντοτε.

Το πραγματικό τεστ θα είναι το περιεχόμενο των επόμενων συμφωνιών: αν θα υπάρξουν συγκεκριμένα εξοπλιστικά προγράμματα, ποια συστήματα θα αφορούν και αν θα συνοδευτούν από μεταφορά τεχνολογίας ή συμμετοχή της τουρκικής βιομηχανίας.

Προς το παρόν, η Γαλλία και η Τουρκία έχουν θεσμοθετήσει έναν νέο δρόμο συνεργασίας. Το αν αυτός θα οδηγήσει σε ουσιαστικές εξοπλιστικές συμφωνίες παραμένει ανοιχτό — και είναι ακριβώς αυτό που θα καθορίσει τη στρατηγική του σημασία για την Ανατολική Μεσόγειο.