Έμπειρος Τούρκος διπλωμάτης βάζει “φωτιά” στην Άγκυρα και στο Τουρκο-Λιβυκό Μνημόνιο: «Η Κρήτη και η Ρόδος δεν μπορούν να αγνοηθούν» – Τα Ελληνικά νησιά, η Ανατολική Μεσόγειος και το ενδεχόμενο μεγάλης έντασης μετά τις 20 Νοεμβρίου

Μια τοποθέτηση από τον πρώην Τούρκο πρέσβη Σελίμ Κουνέραλπ φέρνει ξανά στο προσκήνιο το κρίσιμο ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς αναγνωρίζει ότι μεγάλα ελληνικά νησιά, όπως η Κρήτη και η Ρόδος, δεν είναι δυνατόν να παραμεριστούν σε μια διαδικασία οριοθέτησης. Η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς προέρχεται από έναν διπλωμάτη με πολυετή εμπειρία στην τουρκική εξωτερική πολιτική.

Την ίδια στιγμή, η τουρκική δημόσια συζήτηση κινείται σε διαφορετικό τόνο. Μέσα ενημέρωσης της γειτονικής χώρας ασκούν κριτική στις αμυντικές συνεργασίες της Ελλάδας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, παρουσιάζοντάς τες ως κινήσεις που προκαλούν ανησυχία στην Άγκυρα.

Η Κρήτη και η Ρόδος στο επίκεντρο της συζήτησης

Ο Κουνέραλπ επισημαίνει ότι μια λύση στις θαλάσσιες διαφορές δεν μπορεί να προκύψει χωρίς συμβιβασμούς, ενώ θεωρεί εξαιρετικά δύσκολη την επίτευξη συμφωνίας που θα ικανοποιεί πλήρως όλες τις πλευρές.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στο ενδεχόμενο περιορισμού των θαλάσσιων δικαιωμάτων μεγάλων νησιών. Όπως εκτιμά, μια ρύθμιση που θα περιόριζε τις θαλάσσιες ζώνες γύρω από την Κρήτη, τη Ρόδο ή ακόμη και την Κύπρο σε απόσταση μόλις έξι ναυτικών μιλίων θα συναντούσε σοβαρές δυσκολίες σε διεθνές επίπεδο.

Παράλληλα, σημειώνει ότι ακόμη και η επίκληση της αρχής της ευθυδικίας δεν μπορεί να οδηγήσει στην πλήρη παράβλεψη της Κρήτης, λόγω της έκτασης και της γεωγραφικής της θέσης στη Μεσόγειο.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση δεν συνιστά αποδοχή όλων των ελληνικών θέσεων ούτε προδικάζει το αποτέλεσμα μιας μελλοντικής οριοθέτησης. Αναδεικνύει, ωστόσο, τη δυσκολία να αγνοηθούν μεγάλα νησιά όταν αναζητείται μια διεθνώς αποδεκτή λύση.

Η τουρκική τηλεοπτική επίθεση στις ελληνικές αμυντικές συμφωνίες

Την ίδια ώρα, το τουρκικό δίκτυο A Haber έστρεψε τα πυρά του στις στρατηγικές σχέσεις της Αθήνας με την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ, θέτοντας το ερώτημα για τον σκοπό των ελληνικών εξοπλιστικών προγραμμάτων.

Στο επίκεντρο της τηλεοπτικής κάλυψης βρέθηκε το ελληνικό σχέδιο ενίσχυσης της αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας, για το οποίο ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει αναφερθεί σε επένδυση τουλάχιστον τριών δισεκατομμυρίων ευρώ και σε ορίζοντα ολοκλήρωσης περίπου 35 μηνών.

Αναφορά έγινε επίσης στο νέο μνημόνιο συνεργασίας Ελλάδας και ΗΠΑ, το οποίο παρουσιάστηκε από την τουρκική πλευρά ως ένδειξη ακόμη στενότερων στρατηγικών δεσμών της Αθήνας με την Ουάσιγκτον.

Το A Haber συνέδεσε τις ελληνικές αμυντικές επιλογές με τις ελληνοτουρκικές διαφορές στο Αιγαίο, προβάλλοντας τη δική του ερμηνεία για τις προθέσεις της ελληνικής κυβέρνησης. Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτελούν την επιχειρηματολογία του συγκεκριμένου τουρκικού μέσου και όχι τεκμηριωμένη απόδειξη ότι τα ελληνικά αμυντικά προγράμματα έχουν επιθετικό χαρακτήρα.

Η COP31 και το σενάριο νέας έντασης

Ο πρώην Τούρκος διπλωμάτης αναφέρθηκε και στις κινήσεις της Λιβύης γύρω από θαλάσσιες περιοχές στις οποίες η Τρίπολη προβάλλει διεκδικήσεις, επισημαίνοντας ότι η λιβυκή πλευρά έχει απευθυνθεί στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η Άγκυρα ενδέχεται να περιμένει την ολοκλήρωση της COP31, η οποία έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στην Αττάλεια από τις 9 έως τις 20 Νοεμβρίου, προτού επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση τις διαφωνίες της για τις θαλάσσιες ζώνες.

Πρόκειται για προσωπική εκτίμηση του Κουνέραλπ και όχι για επίσημη προειδοποίηση ή επιβεβαιωμένο σχέδιο της τουρκικής κυβέρνησης για κάποια κίνηση στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το διπλωματικό πεδίο παραμένει ανοιχτό

Οι δηλώσεις του πρώην πρέσβη αναδεικνύουν τις δυσκολίες που συνοδεύουν τις τουρκικές θέσεις για τα δικαιώματα των νησιών, την ώρα που η Άγκυρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με καχυποψία την ενίσχυση των ελληνικών στρατηγικών συνεργασιών.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται με ενδιαφέρον, καθώς οι επίσημες τοποθετήσεις των δύο πλευρών και οι διπλωματικές κινήσεις θα δείξουν αν υπάρχει περιθώριο προσέγγισης ή αν οι διαφωνίες θα οδηγήσουν σε νέα περίοδο έντασης.

Σε κάθε περίπτωση, η αναφορά στην Κρήτη και τη Ρόδο από έναν πρώην εκπρόσωπο της τουρκικής διπλωματίας επαναφέρει στο προσκήνιο ένα βασικό ζήτημα: καμία συζήτηση για τις θαλάσσιες ζώνες της Ανατολικής Μεσογείου δεν μπορεί να παρακάμψει τη γεωγραφία και τη θέση των μεγάλων νησιών.