Ενεργειακός συναγερμός παγκόσμιας κλίμακας: Το Κατάρ κλείνει τη στρόφιγγα του LNG μετά τις επιθέσεις στις εγκαταστάσεις του και οι αγορές φυσικού αερίου τρέμουν για ένα νέο σοκ τιμών που θα ξεπεράσει ακόμη και την κρίση του 2022

Σοβαρούς κραδασμούς στις διεθνείς ενεργειακές αγορές προκαλεί η απόφαση της κρατικής εταιρείας του Κατάρ, QatarEnergy, να κηρύξει κατάσταση ανωτέρας βίας στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Η απόφαση αυτή ελήφθη μετά τις επιθέσεις που σημειώθηκαν στις εγκαταστάσεις της στη βιομηχανική πόλη Ras Laffan, στο πλαίσιο της κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Με τη νομική αυτή κίνηση, η εταιρεία ουσιαστικά απαλλάσσεται προσωρινά από τις συμβατικές της υποχρεώσεις για παράδοση φορτίων LNG, καθώς πρόκειται για γεγονός που θεωρείται εκτός του ελέγχου της.

Η Ras Laffan αποτελεί την «καρδιά» της βιομηχανίας LNG του Κατάρ και φιλοξενεί το μεγαλύτερο συγκρότημα εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο. Το τεράστιο αυτό ενεργειακό κέντρο διαθέτει 14 γραμμές παραγωγής με συνολική δυναμικότητα περίπου 77 εκατομμύρια τόνους LNG τον χρόνο.

Το λιμάνι της περιοχής είναι σχεδιασμένο ώστε να εξυπηρετεί μερικά από τα μεγαλύτερα πλοία μεταφοράς LNG παγκοσμίως, όπως τα QMax και QFlex, ενώ διαθέτει έξι ειδικές θέσεις φόρτωσης. Παράλληλα, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης έχουν συνολική χωρητικότητα περίπου 1,88 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, με επιπλέον έργα επέκτασης που στόχο έχουν να αυξήσουν τη συνολική δυνατότητα εξαγωγών έως και στα 126 εκατομμύρια τόνους ετησίως μέχρι το 2027.

Ωστόσο, η διαδικασία διακοπής και επανεκκίνησης τέτοιων γιγαντιαίων εγκαταστάσεων είναι εξαιρετικά πολύπλοκη. Όταν η παραγωγή λειτουργεί στο μέγιστο επίπεδο, οι δεξαμενές αποθήκευσης μπορούν να γεμίσουν μέσα σε μόλις τέσσερις ημέρες. Αν τα πλοία δεν μπορούν να αποπλεύσουν για εξαγωγές, η παραγωγή αναγκάζεται να σταματήσει γρήγορα.

Ακόμη και όταν οι συνθήκες επιτρέψουν την επανεκκίνηση, απαιτούνται περίπου δύο εβδομάδες για να επιστρέψουν οι μονάδες σε πλήρη λειτουργία. Η διαδικασία γίνεται σταδιακά και με μεγάλη προσοχή, ώστε να αποφεύγεται το λεγόμενο «θερμικό σοκ» στον εξοπλισμό που λειτουργεί σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες, περίπου -160 βαθμούς Κελσίου. Αν το αέριο εισαχθεί απότομα σε παγωμένες εγκαταστάσεις, μπορεί να προκληθούν σοβαρές ζημιές σε κρίσιμα και εξαιρετικά ακριβά συστήματα.

Επιπλέον, οι γραμμές παραγωγής δεν μπορούν να τεθούν ξανά σε λειτουργία όλες μαζί, αλλά ενεργοποιούνται διαδοχικά για λόγους τεχνικής ασφάλειας και σταθερότητας.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να δημιουργήσει σημαντικά κενά στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου για αρκετές εβδομάδες. Η διακοπή της παραγωγής από το Κατάρ, σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες ανησυχίες για την ασφάλεια στο Στενό του Ορμούζ, έχει ήδη προκαλέσει έντονο ανταγωνισμό μεταξύ των αγορών του Ατλαντικού και του Ειρηνικού.

Οι τιμές φυσικού αερίου τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 50%. Αναλυτές της αγοράς προειδοποιούν ότι, αν η διακοπή παραταθεί, η αγορά μπορεί να βιώσει ένα ενεργειακό σοκ μεγαλύτερο ακόμη και από εκείνο του 2022, όταν η Ρωσία περιόρισε δραστικά τις προμήθειες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.

Παρά το γεγονός ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν σήμερα τον μεγαλύτερο παραγωγό LNG στον κόσμο, η δυνατότητά τους να καλύψουν άμεσα ένα τόσο μεγάλο κενό είναι περιορισμένη. Τα περισσότερα αμερικανικά εργοστάσια λειτουργούν ήδη κοντά στη μέγιστη δυναμικότητα και μεγάλο μέρος της παραγωγής τους έχει δεσμευτεί μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων.

Αν και νέα μεγάλα έργα LNG βρίσκονται υπό κατασκευή στον Κόλπο του Μεξικού, οι σημαντικές αυξήσεις στην παραγωγική ικανότητα αναμένονται κυρίως προς το τέλος της δεκαετίας. Μέχρι τότε, η παγκόσμια αγορά ενέργειας ενδέχεται να παραμείνει ιδιαίτερα ευάλωτη σε οποιαδήποτε νέα αναταραχή.