Ενωτικό μήνυμα Τραμπ προς τους Αμερικανού πολίτες μετά την εφαρμογή των νέων δασμών: «Κρατήστε γερά, το αποτέλεσμα θα είναι ιστορικό»

«Κρατήστε γερά», δήλωσε σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ στους Αμερικανούς πολίτες, μετά την εφαρμογή των νέων δασμών 10% που επέβαλε σε μεγάλο μέρος των εισαγόμενων προϊόντων στις ΗΠΑ από σχεδόν όλο τον κόσμο. Ο Αμερικανός πρόεδρος παραδέχθηκε ότι αυτή η διαδικασία «δεν θα είναι εύκολη», εν μέσω των κινδύνων που συνδέονται με τον πληθωρισμό.

Αυτοί οι καθολικοί δασμοί 10%, οι οποίοι προστίθενται στους ήδη υφιστάμενους τελωνειακούς δασμούς, προκαλούν σοκ στο παγκόσμιο εμπόριο, με τις εντάσεις να αναμένονται να αυξηθούν τις επόμενες ημέρες. «Αυτή είναι μια οικονομική επανάσταση και θα κερδίσουμε», έγραψε ο Τραμπ με κεφαλαία στην πλατφόρμα Truth Social, απευθυνόμενος στους Αμερικανούς, τονίζοντας: «Κρατήστε γερά, αυτό δεν θα είναι εύκολο», αλλά υποσχόμενος ότι «το τελικό αποτέλεσμα θα είναι ιστορικό».

Αυτή είναι η αλήθεια για τους δασμούς Τραμπ: Τι πραγματικά σημαίνουν και τι στόχο έχουν

Οι δασμοί που ανακοίνωσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ για δεκάδες εμπορικούς εταίρους την Τετάρτη χαρακτηρίστηκαν ως «ανταποδοτικοί», με στόχο απλώς να αντιστοιχούν στους δασμούς που χρεώνουν άλλες χώρες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αλλά η μεθοδολογία πίσω από την προσπάθεια του Τραμπ να εξισορροπήσει το εμπόριο δεν έχει καμία σχέση με το ποσοστό δασμών που επιβάλλουν οι ξένες χώρες στις ΗΠΑ.

Η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποίησε αντ’ αυτού έναν εξαιρετικά υπεραπλουστευμένο υπολογισμό που, όπως είπε, συνυπολογίζει ένα ευρύ σύνολο θεμάτων, όπως οι κινεζικές επενδύσεις, η φερόμενη χειραγώγηση του νομίσματος και οι κανονισμοί άλλων χωρών. Ο υπολογισμός της κυβέρνησης διαιρούσε το εμπορικό έλλειμμα μιας χώρας με τις ΗΠΑ με τις εξαγωγές της στη χώρα επί 1/2.

Αυτό είναι όλο.

Ο πρόεδρος Τραμπ παίρνει ουσιαστικά μια «βαριοπούλα» για να αντιμετωπίσει μια λιτανεία παραπόνων, χρησιμοποιώντας το εμπορικό έλλειμμα που έχουν άλλες χώρες με τις ΗΠΑ ως αποδιοπομπαίο τράγο. Και ο ασαφής υπολογισμός θα μπορούσε να έχει ευρείες επιπτώσεις για τις χώρες από τις οποίες εξαρτάται η Αμερική για αγαθά – και τις ξένες εταιρείες που τις προμηθεύουν.

«Δεν φαίνεται να έχουν χρησιμοποιηθεί δασμοί στον υπολογισμό του ποσοστού», δήλωσε ο Mike O’Rourke, επικεφαλής στρατηγικός σύμβουλος μάρκετινγκ της Jones Trading, σε σημείωμα προς τους επενδυτές την Τετάρτη. «Η διοίκηση Τραμπ στοχεύει συγκεκριμένα σε έθνη με μεγάλα εμπορικά πλεονάσματα με τις ΗΠΑ σε σχέση με τις εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ».

Οι πραγματικοί αριθμοί είναι πιθανώς πιο κοντά στο «μέσο συντελεστή δασμών που εφαρμόζεται στο κράτος με τη μεγαλύτερη ευνοϊκή μεταχείριση (MFN)», ο οποίος είναι ουσιαστικά ένα ανώτατο όριο εισαγωγικών φόρων που έχουν συμφωνήσει να χρεώνουν μεταξύ τους περισσότερα από 160 έθνη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, αν και μπορεί να διαφέρουν ανά τομέα. Και για τις χώρες με εμπορικές συμφωνίες σε ισχύ, μπορεί να υπάρχουν χαμηλότεροι ή και καθόλου δασμοί.

Ο Τραμπ έχει πει συχνά ότι η εμπορική του πολιτική έχει τις ρίζες της σε ένα απλό σύνθημα: «Μας χρεώνουν, τους χρεώνουμε». Αποδεικνύεται ότι δεν είναι τόσο απλό.

«Πολλά από τα ζητήματα που ανέδειξε η κυβέρνηση, για τα οποία ανησυχεί, δεν αφορούν πραγματικά τους δασμούς», δήλωσε την Πέμπτη η Sarah Bianchi, επικεφαλής στρατηγικής διεθνών πολιτικών υποθέσεων και δημόσιας πολιτικής στην Evercore ISI, κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Brookings.

Η λεγόμενη απάντηση του Τραμπ στα μη εμπορικά εμπόδια

Οι δασμολογικοί συντελεστές ΜΕΚ γεννήθηκαν από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ των μελών του ΠΟΕ τη δεκαετία του 1990, όταν ιδρύθηκε για πρώτη φορά ο οργανισμός.

Ο δασμολογικός συντελεστής ΜΕΚ της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι 5%, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ δήλωσε ότι είναι μάλλον 20%, επειδή «οι εξαγωγές των ΗΠΑ υποφέρουν από τους άνισους και ασυνεπείς» τελωνειακούς κανόνες σε όλη τη νομισματική ζώνη και επειδή «τα θεσμικά όργανα σε επίπεδο ΕΕ δεν παρέχουν διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων», ανέφερε το γραφείο του εμπορικού αντιπροσώπου των ΗΠΑ.

Εν τω μεταξύ, ο δασμολογικός συντελεστής MFN του Βιετνάμ είναι 9,4%, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του 2023, αλλά η διοίκηση Τραμπ τον ανέβασε στο 46% λόγω μη εμπορικών φραγμών, σύμφωνα με έκθεση του γραφείου του USTR που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα. Τα μη εμπορικά εμπόδια μπορεί να περιλαμβάνουν ποσοστώσεις εισαγωγών και νόμους αντιντάμπινγκ που αποσκοπούν στην προστασία των εγχώριων βιομηχανιών.

Ο κορυφαίος εμπορικός αξιωματούχος του Βιετνάμ χαρακτήρισε την Πέμπτη τον νέο δασμό του Τραμπ στη χώρα «άδικο», επισημαίνοντας τον συντελεστή MFN.

Η Ινδία και η Κίνα έχουν επίσης κάποια μη εμπορικά εμπόδια, σημείωσε ο Sung Won Sohn, καθηγητής χρηματοοικονομικών και οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Loyola Marymount και επικεφαλής οικονομολόγος της SS Economics. Για παράδειγμα, η Ινδία έχει υγειονομικά μέτρα για τις εισαγωγές γεωργικών προϊόντων και η Κίνα έχει κρατικές επιδοτήσεις που ευνοούν τις εγχώριες εταιρείες, έγραψε σε σχόλιο που εκδόθηκε νωρίτερα φέτος.

Αλλά η «Ημέρα Απελευθέρωσης» εξακολουθεί να μην είναι η σωστή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των μη δασμολογικών μέτρων από άλλες χώρες, δήλωσε στο CNN σε συνέντευξή του ο Joe Brusuelas, επικεφαλής οικονομολόγος της εταιρείας RSM που δραστηριοποιείται στην κατανόηση των αγορών.

«Αν κοιτάξετε τη φόρμουλα που πρότεινε ο Λευκός Οίκος για το πώς καθόρισε τα νέα επίπεδα δασμών, δεν είχαν καμία σχέση με τα μη δασμολογικά εμπόδια», είπε, προσθέτοντας: «Μου φάνηκε σαν να επρόκειτο για μια ad hoc προσπάθεια τιμωρίας χωρών επειδή είχαν μεγάλα εμπορικά ισοζύγια με τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Αυτό το διμερές εμπορικό ισοζύγιο που διατηρούν οι ΗΠΑ με άλλες χώρες, είπε, είναι «απλώς μια συνάρτηση της αποταμίευσης και των δαπανών στις Ηνωμένες Πολιτείες».

Τα εμπορικά ελλείμματα δεν αποτελούν κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Σε τηλεφωνική επικοινωνία με δημοσιογράφους την Τετάρτη, ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου αναφέρθηκε στα ελλείμματα ως εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης που πρέπει να αντιμετωπιστεί για να διατηρηθούν τα εργοστάσια και οι θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ.

Είναι όμως τρομερό το γεγονός ότι οι χώρες έχουν τέτοια ελλείμματα με τις ΗΠΑ; Όχι απαραίτητα.

Πολλές χώρες έχουν εμπορικό έλλειμμα με τις ΗΠΑ, σύμφωνα με τα εμπορικά στοιχεία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποιούν εισαγωγές ύψους 230 δισεκατομμυρίων δολαρίων περισσότερο από ό,τι εξαγωγές προς την ΕΕ και σχεδόν 300 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερο προς την Κίνα.

«Όταν πηγαίνω στο κατάστημα και αγοράζω ψώνια με μετρητά, έχω εμπορικό έλλειμμα με το παντοπωλείο μου, αλλά αυτό σημαίνει ότι είμαι σε χειρότερη θέση; Προφανώς όχι», δήλωσε στο CNN ο John Dove, καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Troy. «Αυτά είναι αγαθά που θέλω και δεν χρειάζεται να παρέχω ένα ανταποδοτικό αγαθό ή υπηρεσία σε αντάλλαγμα. Αυτό δεν είναι απαραίτητα καλό ή κακό. Απλά είναι έτσι».

Παρόλα αυτά, η κυβέρνηση Τραμπ έχει επισημάνει τους δασμούς που αποσκοπούν στη διόρθωση των εμπορικών ελλειμμάτων ως πιθανή πηγή κρατικών εσόδων για την αποπληρωμή του εθνικού χρέους και τη χρηματοδότηση φορολογικών περικοπών. Αλλά αυτό είναι ένα ριψοκίνδυνο στοίχημα που θα μπορούσε να αποδειχθεί καταστροφικό αν οι χώρες συνασπιστούν για να προβούν σε αντίποινα.

«Το πιο ανησυχητικό ζήτημα είναι ότι αυτοί οι μεγάλοι οριζόντιοι δασμοί δίνουν κίνητρο στους εμπορικούς μας εταίρους να προβούν σε αντίποινα εναντίον μας», δήλωσε ο Dove.

Εάν άλλες χώρες επαναδιαπραγματευτούν τις δικές τους εμπορικές πολιτικές, οι ΗΠΑ «θα μπορούσαν πολύ γρήγορα να καταλήξουν σε μια κατάσταση όπου θα έχετε το 25% της παγκόσμιας οικονομίας απέναντι στο υπόλοιπο 75%», είπε, «και μπορώ να σας πω ποιος θα βγει κερδισμένος από αυτό».