Έρχεται ενεργειακό «έμφραγμα» σε Ελλάδα και Ευρώπη το Σεπτέμβριο: Φυσικό αέριο στα 100 ευρώ και βενζίνη πάνω από 2 ευρώ- «Γρίφος» τι θα συμβεί με το πετρέλαιο θέρμανσης

Στο «κόκκινο» βρίσκεται εκ νέου το ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη, με τις διεθνείς αναταράξεις στις αγορές να διαμορφώνουν ένα σκηνικό αυξημένης αβεβαιότητας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Έρχεται ενεργειακό «έμφραγμα» σε Ελλάδα και Ευρώπη το Σεπτέμβριο: Φυσικό αέριο στα 100 ευρώ και βενζίνη πάνω από 2 ευρώ- «Γρίφος» τι θα συμβεί με το πετρέλαιο θέρμανσης

Στην Ελλάδα, η πίεση έχει ήδη περάσει στην καθημερινότητα των πολιτών, καθώς η αμόλυβδη παραμένει πάνω από το όριο των 2 ευρώ το λίτρο, ενώ στο προσκήνιο επιστρέφει και η ανησυχία για το κόστος της θέρμανσης τους επόμενους μήνες.

Η εικόνα που διαμορφώνεται για την Ευρώπη είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι, εφόσον οι αναταράξεις στις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής συνεχιστούν, οι τιμές του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου ενδέχεται να χρειαστεί να εκτοξευθούν ακόμη και πάνω από τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον Δεκέμβριο, προκειμένου η Ευρώπη να εξασφαλίσει τα φορτία LNG που χρειάζεται και να ενισχύσει επαρκώς τα αποθέματά της ενόψει του χειμώνα.

Στο επίκεντρο της νέας ενεργειακής αναστάτωσης βρίσκεται η συνεχιζόμενη σύγκρουση ΗΠΑ – Ιράν, αλλά και οι σοβαρές διαταραχές στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη, με αποτέλεσμα κάθε περιορισμός στις ροές να προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στις διεθνείς αγορές.

Η μειωμένη διακίνηση φορτίων από την περιοχή έχει ήδη εντείνει τον ανταγωνισμό ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία για τις διαθέσιμες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου. Και ενώ η Ευρώπη επιχειρεί να γεμίσει τις αποθήκες της πριν από την έναρξη της περιόδου υψηλής ζήτησης, στην Ελλάδα το κόστος της ενέργειας έχει ήδη μετατραπεί σε καθημερινό πονοκέφαλο για τους καταναλωτές.

Πάνω από 100 ευρώ/MWh μπορεί να φτάσει το φυσικό αέριο

Οι προειδοποιήσεις της Goldman Sachs δείχνουν ότι η σημερινή άνοδος των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου μπορεί να μην είναι αρκετή για να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες ποσότητες LNG από την Ασία, εάν οι διαταραχές στις ενεργειακές εξαγωγές της Μέσης Ανατολής παραταθούν και μέσα στο 2027.

Τα συμβόλαια αναφοράς TTF στην Ολλανδία ξεπέρασαν την προηγούμενη εβδομάδα τα 65 ευρώ/MWh, καταγράφοντας υψηλό πέντε μηνών. Το επίπεδο αυτό, ωστόσο, σύμφωνα με τις αναλύτριες της Goldman Sachs Samantha Dart και Laura Cyr, δεν αρκεί για να διασφαλίσει ότι η Ευρώπη θα μπορέσει να περάσει τον χειμώνα χωρίς να βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρές ελλείψεις.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο αν ληφθεί υπόψη η κατάσταση των αποθηκών. Με τους σημερινούς ρυθμούς, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στη βορειοδυτική Ευρώπη αναμένεται να ολοκληρώσουν τον Αύγουστο με πληρότητα περίπου 51%, ποσοστό κατά 3,4 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από το βασικό σενάριο της αμερικανικής τράπεζας.

«Στα σημερινά επίπεδα, οι τιμές δεν θα είναι αρκετές ώστε η Ευρώπη να διαχειριστεί τα αποθέματά της κατά τη διάρκεια του χειμώνα», επισημαίνουν οι αναλύτριες.

Το πλέον δυσμενές σενάριο προβλέπει ότι οι ενεργειακές εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή θα αποκαθίστανται μόνο σταδιακά μέσα στο 2027. Σε αυτή την περίπτωση, η Goldman Sachs εκτιμά ότι το συμβόλαιο TTF για τον Δεκέμβριο του 2026 θα μπορούσε να χρειαστεί να κινηθεί πάνω από τα 100 ευρώ/MWh.

Πρόκειται για επίπεδο υπερδιπλάσιο σε σχέση με τα 50 ευρώ/MWh που προβλέπει το βασικό σενάριο της τράπεζας, γεγονός που αποτυπώνει το μέγεθος του κινδύνου που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας.

Η Ευρώπη απέναντι στην Ασία για τα φορτία LNG

Η δραματική υποχώρηση των μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ έρχεται σε μία ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία. Η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε διαδικασία αναπλήρωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου, την ώρα που οι ασιατικές αγορές διεκδικούν τις ίδιες διαθέσιμες ποσότητες LNG.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, οι θερινοί μήνες αποτελούν την περίοδο κατά την οποία οι αποθήκες γεμίζουν, καθώς η κατανάλωση είναι χαμηλότερη. Φέτος, όμως, η διαδικασία έχει καθυστερήσει, δημιουργώντας ένα πρόσθετο βάρος για την ευρωπαϊκή αγορά.

Για να προσελκύσει περισσότερα φορτία LNG και να τα απομακρύνει από την ασιατική αγορά, η Ευρώπη ενδέχεται να χρειαστεί να προσφέρει ακόμη υψηλότερες τιμές. Έτσι, δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: όσο εντείνεται ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία, τόσο αυξάνεται η πίεση στις τιμές και, κατ’ επέκταση, στο ενεργειακό κόστος.

Μία πιθανή «ανάσα» θα μπορούσε να προσφέρει ο καιρός. Το βασικό σενάριο της Goldman Sachs στηρίζεται στην υπόθεση ενός χειμώνα με μέσες θερμοκρασίες. Ωστόσο, έκθεση της Rystad Energy εκτιμά ότι ένα ιδιαίτερα ισχυρό φαινόμενο El Niño, το οποίο θα μπορούσε να ανεβάσει τη θερμοκρασία τουλάχιστον κατά 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο, θα περιόριζε αισθητά τη ζήτηση φυσικού αερίου.

Με άλλα λόγια, ένας ηπιότερος χειμώνας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «βαλβίδα εκτόνωσης» για την αγορά. Αντίθετα, ένα κύμα έντονου ψύχους θα έφερνε την Ευρώπη αντιμέτωπη με πολύ μεγαλύτερες ανάγκες κατανάλωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία τα αποθέματα παραμένουν υπό πίεση.

Έρχεται ενεργειακό «έμφραγμα» σε Ελλάδα και Ευρώπη το Σεπτέμβριο: Φυσικό αέριο στα 100 ευρώ και βενζίνη πάνω από 2 ευρώ- «Γρίφος» τι θα συμβεί με το πετρέλαιο θέρμανσης

Στην Ελλάδα η βενζίνη έχει ήδη περάσει τα 2 ευρώ

Την ίδια στιγμή, το διεθνές ενεργειακό κύμα έχει ήδη φτάσει στις ελληνικές αντλίες. Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έχει παγιωθεί πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, επιβαρύνοντας ολοένα περισσότερο τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Ανάπτυξης για την προηγούμενη εβδομάδα, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης διαμορφώθηκε περίπου στα 2,015 ευρώ ανά λίτρο. Η εικόνα, ωστόσο, γίνεται ακόμη πιο επιβαρυντική σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου το κόστος μεταφοράς και οι ιδιαίτερες συνθήκες της αγοράς οδηγούν τις τιμές αισθητά υψηλότερα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, η τιμή προσεγγίζει ακόμη και τα 2,50 ευρώ το λίτρο.

Ο πρώην πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πρατηριούχων Καυσίμων, Γιώργος Ασμάτογλου, απέδωσε, μιλώντας στην ΕΡΤ, τις ανατιμήσεις που βλέπουν σήμερα οι καταναλωτές στις αντλίες στο προηγούμενο ράλι των διεθνών τιμών του πετρελαίου.

Η τιμή του βαρελιού είχε κινηθεί από τα 88 δολάρια προς τα 92 και στη συνέχεια έως τα 94 δολάρια, μια άνοδος που χρειάζεται χρόνο για να ενσωματωθεί πλήρως στην ελληνική αγορά.

Η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι οι επιπτώσεις μιας διεθνούς ανατίμησης δεν περνούν απαραίτητα από τη μια ημέρα στην άλλη στην τελική τιμή που βλέπει ο καταναλωτής. Αντίθετα, υπάρχει χρονική υστέρηση, με αποτέλεσμα οι οδηγοί να εξακολουθούν να αισθάνονται στην τσέπη τους τις συνέπειες ενός προηγούμενου κύκλου ανόδου.

Οι οδηγοί περιορίζουν τις μετακινήσεις τους

Το ακριβό καύσιμο δεν επηρεάζει μόνο το κόστος κάθε διαδρομής. Αρχίζει πλέον να αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες μετακινούνται.

Όπως ανέφερε ο κ. Ασμάτογλου, αρκετοί οδηγοί έχουν ήδη περιορίσει τις μετακινήσεις τους, κάτι που αποτυπώνεται και στις πωλήσεις καυσίμων. Οι πολίτες εμφανίζονται πιο επιλεκτικοί στη χρήση του αυτοκινήτου, ενώ ολοένα περισσότεροι αναζητούν εναλλακτικές λύσεις προκειμένου να περιορίσουν το μηνιαίο κόστος.

Η στροφή προς τα μέσα μαζικής μεταφοράς, όπου αυτό είναι εφικτό, αλλά και ο περιορισμός των μη απολύτως απαραίτητων διαδρομών αποτελούν πλέον μέρος της προσπάθειας των νοικοκυριών να προσαρμοστούν στο αυξημένο κόστος ζωής.

Η μειωμένη κατανάλωση έχει, παράλληλα, αντίκτυπο και στα δημόσια έσοδα. Τα έσοδα από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης στα καύσιμα εμφανίζονται μειωμένα, καθώς πωλείται μικρότερη ποσότητα καυσίμων.

Στον αντίποδα, τα έσοδα από τον ΦΠΑ αυξάνονται, καθώς ο συγκεκριμένος φόρος υπολογίζεται πάνω στην υψηλότερη τελική τιμή. Έτσι, ακόμη και όταν μειώνεται η κατανάλωση, η αύξηση της τιμής δημιουργεί διαφορετικές επιπτώσεις στα φορολογικά έσοδα.

Ο επόμενος φόβος ακούει στο όνομα «πετρέλαιο θέρμανσης»

Και αν η βενζίνη αποτελεί ήδη ένα καθημερινό βάρος, το βλέμμα στρέφεται πλέον στους επόμενους μήνες και, κυρίως, στην έναρξη της διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης.

Το ερώτημα που απασχολεί όλο και περισσότερο τα ελληνικά νοικοκυριά είναι πόσο θα κοστίσει η θέρμανση όταν η θερμοκρασία αρχίσει να υποχωρεί. Το πετρέλαιο κίνησης παραμένει σε υψηλά επίπεδα, ενώ οι διεθνείς τιμές ενέργειας εξακολουθούν να επηρεάζονται έντονα από τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Για τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, το ενεργειακό βάρος κινδυνεύει έτσι να γίνει διπλό: από τη μία πλευρά το αυξημένο κόστος των μετακινήσεων και από την άλλη ο λογαριασμός της θέρμανσης, ο οποίος μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα βαρύς εάν οι διεθνείς τιμές συνεχίσουν την ανοδική τους πορεία.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εξίσωση είναι εξίσου δύσκολη. Εάν οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή δεν αποκατασταθούν γρήγορα, ο ανταγωνισμός Ευρώπης και Ασίας για τα διαθέσιμα φορτία αναμένεται να παραμείνει έντονος. Και εάν, την ίδια στιγμή, ο χειμώνας αποδειχθεί βαρύτερος από το αναμενόμενο, η ζήτηση θα αυξηθεί ακριβώς τη στιγμή που η αγορά θα προσπαθεί να καλύψει ήδη περιορισμένα αποθέματα.

Το ενδεχόμενο ενός νέου ενεργειακού ράλι δεν αποτελεί, επομένως, απλώς μια θεωρητική απειλή. Για την Ευρώπη μπορεί να εξελιχθεί σε μια δύσκολη δοκιμασία επάρκειας και τιμών, ενώ για την Ελλάδα το κόστος ενδέχεται να αποτυπωθεί πολύ πιο άμεσα στην καθημερινότητα: στην αντλία, στη θέρμανση και τελικά στον ίδιο τον οικογενειακό προϋπολογισμό.