Έρχεται νέα “θύελλα” στη Μέση Ανατολή; Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν και το ξαφνικό ρήγμα στις σχέσεις Τραμπ–Νετανιάχου

Μετά και τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ- Ιράν, εκεί που όλος ο πλανήτης ελπίζει ότι οι εχθροπραξίες έλαβαν τέλος, αυτό που αναδεικνύεται τις τελευταίες ώρες, είναι το ρήγμα στις σχέσεις μεταξύ Λευκού Οίκου και Τελ Αβίβ.

Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου μπορεί να στοιχημάτιζε ότι η στενή του σύμπλευση με τον Ντόναλντ Τραμπ στη διαχείριση της ιρανικής απειλής θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια στρατηγική αναδιάταξη στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας παράλληλα τη θέση του στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό του Ισραήλ.

Ωστόσο, η εξέλιξη των γεγονότων φαίνεται να κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση, καθώς η ενδιάμεση συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν για αποκλιμάκωση του πολέμου δημιουργεί νέα δεδομένα που αιφνιδιάζουν το Τελ Αβίβ.

Αντί για μια ενιαία γραμμή πίεσης προς την Τεχεράνη – έτσι τουλάχιστον όπως την ήθελε το Τελ Αβίβ – η Ουάσινγκτον επέλεξε μια στρατηγική σταδιακής αποκλιμάκωσης, επιχειρώντας να παγώσει τα πολλαπλά μέτωπα σύγκρουσης.

Η επιλογή αυτή φέρνει την αμερικανική κυβέρνηση σε τροχιά διαφοροποίησης από τις ισραηλινές προτεραιότητες, οι οποίες παραμένουν επικεντρωμένες στον περιορισμό της ιρανικής επιρροής στην περιοχή και στην πλήρη ανατροπή του Ιρανικού καθεστώτος.

Το ρήγμα και η Ουάσινγκτον που αλλάζει γραμμή

Η συμφωνία, η οποία προβλέπει αρχική εκεχειρία 60 ημερών με προοπτική περαιτέρω διαπραγματεύσεων, ανοίγει τον δρόμο για μια νέα φάση στις σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν.

Στο επίκεντρο βρίσκονται το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και η αποκλιμάκωση των περιφερειακών συγκρούσεων, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου στον Λίβανο.

Για το Ισραήλ, όμως, η εξέλιξη αυτή αντιμετωπίζεται με έντονο σκεπτικισμό. Ισραηλινοί αξιωματούχοι, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας, κάνουν λόγο για συμφωνία που περιορίζει την επιχειρησιακή ευελιξία της χώρας και αφήνει ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας.

Η βασική ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο παράτασης της διαπραγματευτικής περιόδου, κάτι που θα μπορούσε να «παγώσει» τις στρατιωτικές επιλογές του Ισραήλ σε καίρια μέτωπα.

Το μέτωπο του Λιβάνου και η Χεζμπολάχ

Κομβικό σημείο τριβής παραμένει ο Λίβανος και η παρουσία της Χεζμπολάχ, με το Ισραήλ να διατηρεί την στρατιωτική του παρουσία και να επιμένει στο δικαίωμα «ελευθερίας δράσης» απέναντι στην Χεζμπολάχ.

Παρά τις διεθνείς πιέσεις για αποκλιμάκωση, η ισραηλινή πλευρά συνεχίζει να θεωρεί ότι η ιρανική επιρροή μέσω της Λιβανικής σιιτικής ένοπλης οργάνωσης συνιστά υπαρξιακή απειλή.

Η Ουάσινγκτον, από την άλλη, επιχειρεί να εντάξει το λιβανικό μέτωπο σε ένα ευρύτερο πλαίσιο περιφερειακής σταθεροποίησης, προωθώντας μια πιο περιορισμένη στρατιωτική δράση.

Προσωπικές εντάσεις και πολιτικά μηνύματα

Η διαφωνία των δύο συμμάχων, φαίνεται να έχει πλέον και προσωπικές διαστάσεις.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, οι τηλεφωνικές συνομιλίες μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου υπήρξαν ιδιαίτερα τεταμένες, με τον Αμερικανό πρόεδρο να εκφράζει έντονη δυσαρέσκεια για τις ισραηλινές επιχειρήσεις την ώρα που βρίσκονταν σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν.

Αν και δημόσια οι δύο πλευρές αποφεύγουν την πλήρη ρήξη, στο παρασκήνιο καταγράφεται σαφής απόκλιση στρατηγικής.

Ο Νετανιάχου επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη διατήρησης της αμερικανικής στήριξης και στην εσωτερική πολιτική πίεση για σκληρή στάση απέναντι στην Τεχεράνη, ιδιαίτερα ενόψει μίας δύσκολης εκλογικής περιόδου για τον ίδιο.

Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ έχει αναδειχθεί «ισχυρό και σταθερό», με μια ηγεσία που στέκεται «σταθερή και σοφή».

Σε συνέντευξη Τύπου στην Ιερουσαλήμ αργά τη Δευτέρα 15/6, παραδέχτηκε ότι αυτός και ο Τραμπ είχαν μερικές φορές τις διαφορές τους.

«Αυτός είναι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, εγώ είμαι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ. Πολλές φορές βλέπουμε τα πράγματα άψογα και υπάρχουν φορές που τα βλέπουμε λιγότερο άψογα. Είμαι υπεύθυνος για τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ», δήλωσε ο Νετανιάχου.

Ο Νετανιάχου δήλωσε κατηγορηματικά ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει τις δυνάμεις του στο νότιο Λίβανο και θα διατηρήσει την «ελευθερία δράσης ενάντια στις επιθέσεις της Χεζμπολάχ».

«Το Ιράν ήθελε να αποσυρθούμε από αυτό, αλλά εγώ έμεινα σταθερός», δήλωσε στους δημοσιογράφους. «Διατηρούμε την ελευθερία δράσης μας και διατηρούμε τη ζώνη ασφαλείας για να προστατεύσουμε τους πολίτες του βόρειου Ισραήλ»

«Ο Νετανιάχου δεν μπορεί να παρουσιάσει εύκολα τη συμφωνία στο Ισραήλ»

Ο Τζόναθαν Ρίνχολντ, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Μπαρ-Ιλάν του Τελ Αβίβ, ερωτώμενος σχολίασε τις εξελίξεις:

«Ο Νετανιάχου δεν θα μπορέσει να προωθήσει αυτή τη συμφωνία στο ισραηλινό κοινό», είπε ο Ρίνχολντ.

«Το καλύτερο που μπορεί να ελπίζει είναι να μην καταφέρουν να καταλήξουν σε συμφωνία και ο πόλεμος να ξαναρχίσει προς όφελος του Ισραήλ σε 60 ημέρες».

Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή από το Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, μόνο το 41% ​​των Εβραίων Ισραηλινών πιστεύουν ότι η ασφάλειά τους αποτελεί κεντρική προτεραιότητα για τον Τραμπ, από 64% τον Μάρτιο.

Ο Έλι Κόεν, υπουργός Ενέργειας του Νετανιάχου, δήλωσε ότι το Ισραήλ θα ήταν έτοιμο να δράσει μόνο του εάν το Ιράν ανασυγκροτήσει τις πυρηνικές και πυραυλικές του δυνατότητες, αν και είπε ότι οι πιθανότητες η Τεχεράνη να κάνει αυτό το βήμα κατά τη διάρκεια της θητείας Τραμπ ήταν χαμηλές.

«Εάν το Ιράν προσπαθήσει να ανανεώσει τα πυρηνικά και βαλλιστικά πυραυλικά του προγράμματα, θα είμαστε εκεί και θα δράσουμε», δήλωσε ο Κόεν στον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα του Ισραήλ, Καν.