Έρχεται ο υπερ-Τειρεσίας: Ο Μεγάλος Αδελφός” πάνω από κάθε πολίτη με φακέλωμα χωρίς προηγούμενο – Από τα δάνεια και την εφορία μέχρι τον λογαριασμό της ΔΕΗ και το κινητό – Κράτος και τράπεζες αποκτούν πλήρη εικόνα της οικονομικής ζωής εκατομμυρίων Ελλήνων, προκαλώντας φόβους και ανησυχία για ασφυκτικό έλεγχο, αποκλεισμούς και κοινωνική επιτήρηση

Έντονες αντιδράσεις προκαλεί το νέο σύστημα της Ανεξάρτητης Αρχής Πιστοληπτικής Αξιολόγησης, που ήδη χαρακτηρίζεται από πολλούς ως «υπερ-Τειρεσίας», καθώς θα συγκεντρώνει και θα επεξεργάζεται μαζικά οικονομικά δεδομένα πολιτών και επιχειρήσεων. Το νέο ψηφιακό εργαλείο δεν θα περιορίζεται μόνο σε τραπεζικά δάνεια και ληξιπρόθεσμες οφειλές, αλλά θα καταγράφει σχεδόν κάθε οικονομική υποχρέωση, από χρέη στην Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία μέχρι απλήρωτους λογαριασμούς ρεύματος, νερού, τηλεφώνου ή άλλων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.

Η ανησυχία πολιτών και επαγγελματικών φορέων μεγαλώνει, καθώς εκφράζονται φόβοι ότι δημιουργείται ένα μόνιμο ψηφιακό προφίλ οικονομικής συμπεριφοράς για κάθε φυσικό και νομικό πρόσωπο. Οι επικριτές του μέτρου κάνουν λόγο για γενικευμένη επιτήρηση, επισημαίνοντας ότι ακόμη και μικρές οφειλές μπορεί να επηρεάζουν καθοριστικά την πιστοληπτική εικόνα ενός πολίτη, οδηγώντας τον σε αποκλεισμό από τραπεζικό δανεισμό ή άλλες οικονομικές συναλλαγές.

Σε αντίθεση με τον παραδοσιακό Τειρεσία, που επικεντρωνόταν κυρίως σε τραπεζικές παραβάσεις όπως ακάλυπτες επιταγές ή «κόκκινα» δάνεια, το νέο σύστημα θα συνδέεται απευθείας με πληροφοριακές βάσεις του Δημοσίου. Αυτό σημαίνει πως κράτος και χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί θα έχουν πρόσβαση σε ένα τεράστιο εύρος στοιχείων που αφορούν την οικονομική συνέπεια κάθε πολίτη.

Παράλληλα, νομικοί και ειδικοί στην προστασία προσωπικών δεδομένων εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για τον τρόπο επεξεργασίας και ανταλλαγής αυτών των ευαίσθητων πληροφοριών μέσω αυτοματοποιημένων συστημάτων και αλγορίθμων. Η συμμόρφωση με τον GDPR και οι εγγυήσεις προστασίας ιδιωτικότητας βρίσκονται ήδη στο μικροσκόπιο της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Οι μεγαλύτερες αντιδράσεις προέρχονται από καταναλωτές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που φοβούνται ότι μια προσωρινή οικονομική δυσκολία ή ένας ανεξόφλητος λογαριασμός μπορεί να στιγματίζει για χρόνια έναν πολίτη ή μια επιχείρηση. Όπως υποστηρίζουν, το νέο πλαίσιο κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν μόνιμο μηχανισμό οικονομικού ελέγχου, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα «δεύτερης ευκαιρίας».

Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση υπερασπίζεται το μέτρο, υποστηρίζοντας ότι συμβάλλει στη μείωση των «κόκκινων» δανείων, ενισχύει τη διαφάνεια στην αγορά και επιτρέπει στις τράπεζες να αξιολογούν με μεγαλύτερη ακρίβεια την πιστοληπτική ικανότητα των δανειοληπτών, προσφέροντας καλύτερους όρους στους συνεπείς πολίτες.

Ωστόσο, οι φόβοι για μελλοντική επέκταση της χρήσης αυτών των δεδομένων παραμένουν έντονοι. Πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι τέτοιου τύπου μηχανισμοί θα μπορούσαν σταδιακά να οδηγήσουν σε μοντέλα κοινωνικού ελέγχου και βαθμολόγησης πολιτών, παρόμοια με εκείνα που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες, δημιουργώντας ένα ασφυκτικό πλαίσιο επιτήρησης που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της απλής οικονομικής αξιολόγησης.