Έρχεται πολιτικός “σεισμός” μεγατόνων στην Ελλάδα: Η Μαρία Καρυστιανού και η Λάουρα Κοβέσι υπόσχονται “πόλεμο” μέχρι τέλους κατά της διαφθοράς και απειλούν να γκρεμίσουν το σαθρό σύστημα εξουσίας και να τινάξουν στον αέρα την ατιμωρησία που κυριαρχεί επί δεκαετίες στους μηχανισμούς του Κράτους

Ένα νέο, εκρηκτικό πολιτικό και θεσμικό μέτωπο φαίνεται να σχηματίζεται στην Ελλάδα, με δύο πρόσωπα να μετατρέπονται σε σύμβολα της σύγκρουσης απέναντι στη διαφθορά, την ατιμωρησία και την κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα: τη Μαρία Καρυστιανού και την Ευρωπαία Εισαγγελέα Λάουρα Κοβέσι.

Η πρώτη, μέσα από τη δημόσια παρουσία της μετά την τραγωδία των Τεμπών και τη δημιουργία του πολιτικού φορέα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία», επιχειρεί να εκφράσει ένα βαθύ κοινωνικό αίτημα για δικαιοσύνη, λογοδοσία και θεσμική κάθαρση σε μια χώρα όπου μεγάλο μέρος της κοινωνίας θεωρεί ότι οι μηχανισμοί εξουσίας λειτουργούν χωρίς πραγματικό έλεγχο.

Η δεύτερη, επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, εμφανίζεται αποφασισμένη να συγκρουστεί με πρακτικές και μηχανισμούς που, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές ανησυχίες, δυσκολεύουν τις έρευνες γύρω από τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, τις υποθέσεις διαφθοράς και τα οικονομικά εγκλήματα μεγάλης κλίμακας.

Το πολιτικό κλίμα γίνεται ολοένα πιο βαρύ, καθώς οι υποθέσεις των Τεμπών, των υποκλοπών και του ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό υπόστρωμα κοινωνικής δυσπιστίας. Η αίσθηση ότι οι ισχυροί απολαμβάνουν προνομιακή μεταχείριση και ότι η Δικαιοσύνη λειτουργεί με διαφορετικά μέτρα και σταθμά έχει ριζώσει βαθιά στην κοινή γνώμη.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσαν τα στοιχεία δημοσκόπησης της Metron Analysis που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών του Ευάγγελος Βενιζέλος, όπου περίπου οκτώ στους δέκα πολίτες δήλωσαν ότι δεν πιστεύουν πως θα υπάρξει πλήρης διαλεύκανση σε μεγάλες υποθέσεις που έχουν συγκλονίσει τη χώρα. Η εικόνα που περιγράφηκε ήταν αυτή μιας κοινωνίας φοβισμένης, δύσπιστης και απογοητευμένης απέναντι στους θεσμούς και τη λειτουργία του κράτους δικαίου.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παρέμβαση της Laura Kövesi αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό βάρος. Η επιστολή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρήθηκε από πολλούς ένα σαφές μήνυμα ότι οι Βρυξέλλες παρακολουθούν πλέον με αυξημένη ανησυχία τις εξελίξεις γύρω από την ανεξαρτησία των ερευνών στην Ελλάδα.

Στην παρέμβασή της, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εκφράζει επιφυλάξεις για πρόσφατες αλλαγές στον ελληνικό Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, αλλά και για αποφάσεις που σχετίζονται με τη θητεία Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων. Κατά την εκτίμηση της EPPO, αυτές οι κινήσεις μπορεί να δημιουργούν εμπόδια στην αποτελεσματική διερεύνηση υποθέσεων που σχετίζονται με ευρωπαϊκά κονδύλια, διαφθορά και οικονομικά εγκλήματα.

Η ουσία της σύγκρουσης δεν περιορίζεται πλέον στην εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση. Το θέμα αποκτά ευρωπαϊκή διάσταση, καθώς η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν λειτουργεί ως ένας απλός συμβουλευτικός θεσμός, αλλά ως μηχανισμός που ελέγχει άμεσα τη διαχείριση των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Την ίδια στιγμή, η Μαρία Καρυστιανού συνεχίζει να τοποθετεί στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου την ανάγκη για πραγματική λογοδοσία, ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και εξάλειψη των πελατειακών μηχανισμών που – όπως υποστηρίζει – διέβρωσαν τη λειτουργία του κράτους επί δεκαετίες.

Στην ιδρυτική διακήρυξη του πολιτικού της φορέα γίνεται λόγος για ένα «σύστημα χωρίς ευθύνη και χωρίς έλεγχο», ενώ προβάλλεται η ανάγκη δημιουργίας ενός αυθεντικού κράτους δικαίου, χωρίς προνόμια, ακαταδίωκτα και πολιτικές ασπίδες προστασίας.

Η ίδια συνδέει άμεσα την τραγωδία των Τεμπών με μια συνολικότερη κρίση θεσμών, θεωρώντας ότι η διαφθορά, η ατιμωρησία και η διαπλοκή δεν αποτελούν μεμονωμένες παθογένειες αλλά δομικά χαρακτηριστικά του πολιτικού συστήματος.

Για την κυβέρνηση, η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο δύσκολη, καθώς η πολιτική πίεση δεν προέρχεται πλέον μόνο από την αντιπολίτευση ή την κοινωνική δυσαρέσκεια, αλλά και από ευρωπαϊκούς θεσμούς που ζητούν απαντήσεις για τη διαχείριση εξουσίας, δημόσιου χρήματος και θεσμικής διαφάνειας.

Το κεντρικό ερώτημα που πλανάται πλέον πάνω από το πολιτικό σκηνικό είναι αν η Ελλάδα εισέρχεται σε μια περίοδο βαθιάς αναδιάταξης, όπου η απαίτηση για δικαιοσύνη, διαφάνεια και λογοδοσία θα συγκρουστεί ανοιχτα με ένα σύστημα που για χρόνια κατηγορείται ότι έμαθε να επιβιώνει μέσα από εσωτερικούς συμβιβασμούς, πολιτικές ισορροπίες και μηχανισμούς προστασίας εξουσίας.

Για πολλούς, αυτό που γεννιέται δεν είναι απλώς μια ακόμη πολιτική αντιπαράθεση, αλλά μια συνολική κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο μοντέλο διακυβέρνησης της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.