Έρχονται μεγάλες ανατροπές! Ύπουλη επιχείρηση Ερντογάν για να διαλύσει τις συμμαχίες της Ελλάδος! Θα «προδώσει» η Τουρκία την Μουσουλμανική Αδελφότητα για να τα ξαναβρεί με την Αίγυπτο, τα ΗΑΕ και την Σ. Αραβία;

Την προσπάθεια της Τουρκίας να επιδιορθώσει τις σχέσεις της με την Αίγυπτο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, καθώς και τις υποχωρήσεις που θα χρειαστεί να κάνει για πετύχει τους στόχους αναλύει σε άρθρο της η Jerusalem Post. Σύμφωνα με την αρθρογράφο στόχος της Τουρκίας είναι ο τερματισμός της περιφερειακής της απομόνωσης, η προσέλκυση ξένων επενδύσεων στην οικονομία της, αλλά και το σαμποτάζ των στενών αμυντικών σχέσεων που έχουν αναπτύξει τα αραβικά αυτά κράτη με την Ελλάδα. Παράλληλα αναλύονται τα ανταλλάγματα που θέλουν οι χώρες αυτές για να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους με την Άγκυρα.

Αναλυτικά το άρθρο:

Μετά από οκτώ χρόνια εχθρότητας, η Τουρκία προσπαθεί μέσω εντατικών διπλωματικών ζυμώσεων να επιδιορθώσει την σχέση της με την Αίγυπτο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία. Μάλιστα η Άγκυρα έχει εκφράσει δημόσια το ενδιαφέρον της για να την επανεκκίνηση των σχέσεων της με αυτά τα επιδραστικά αραβικά κράτη.

Αντιπροσωπείες από τα Εμιράτα και την Αίγυπτο πραγματοποίησαν πρόσφατα επισκέψεις στην Άγκυρα, ενώ στα τέλη Αυγούστου ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε συναντηθεί με τον Πρόεδρο της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι καθώς και με τον Σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΑΕ Σεΐχη Ταχνούν μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχγιάν.

Στόχος της Τουρκίας είναι ο τερματισμός της περιφερειακής της απομόνωσης και η βελτίωση της οικονομίας της. Από την άλλη πλευρά τα τρία αραβικά κράτη η αραβική σουνιτική προσβλέπουν σε λύση των προβλημάτων στη Λιβύη και τη Συρία, καθώς και στον τερματισμό της τουρκικής υποκίνησης και υποστήριξης στην Μουσουλμανική Αδελφότητα. Είναι δυνατός αυτός ο συμβιβασμός και πώς θα επηρεάσει τις υπάρχουσες περιφερειακές συμμαχίες;

Οι σχέσεις μεταξύ της Τουρκίας και των αραβικών χωρών επιδεινώθηκαν κατά τη διάρκεια της αναταραχής της Αραβικής Άνοιξης όταν η Άγκυρα ευθυγραμμίστηκε με τα κινήματα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας σε όλη τη Μέση Ανατολή. Η Μουσουλμανική Αδελφότητα φαινόταν νικήτρια τότε, γιορτάζοντας την άνοδο στην εξουσία τόσο στην Τυνησία όσο και στην Αίγυπτο.

Μέχρι το 2013, όμως, όλα είχαν αλλάξει. Ένα άλλο επαναστατικό κύμα, καθώς και η εμπλοκή του στρατού, απομάκρυνε τον Αιγύπτιο πρόεδρο της Μουσουλμανικής Αδελφότητας Μοχάμεντ Μόρσι και σύντομα οι διπλωματικές σχέσεις μεταξύ Καΐρου και Άγκυρας σταμάτησαν.

Οι Αιγύπτιοι, καθώς και οι σύμμαχοί τους στα Εμιράτα και στη Σαουδική Αραβία, ήταν επιφυλακτικοί όσον αφορά την ανάμειξη της Τουρκίας και του Κατάρ στις εσωτερικές υποθέσεις της Αιγύπτου, ενώ η Άγκυρα αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη νομιμότητα του προέδρου αλ Σίσι και χρησιμοποίησε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για να τον προσβάλει και να τον υπονομεύσει.

Αυτή η ρήξη, ωστόσο, ήταν πολύ περισσότερο από μια προσωπική βεντέτα. ήταν μια μάχη ιδεολογιών. Η Τουρκία και το Κατάρ είχαν ευθυγραμμιστεί με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και τα παρακλάδια της, και η Άγκυρα μετατράπηκε σε ασφαλές καταφύγιο για χιλιάδες εξόριστα μέλη της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, ενώ η Αίγυπτος και τα κράτη του Κόλπου – Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και Μπαχρέιν – διεξήγαγαν αγώνα ενάντια στις μορφές του πολιτικού Ισλάμ και του θρησκευτικού εξτρεμισμού.

Η ρήξη ήταν βαθιά και φαινόταν αγεφύρωτη, καθώς η Αίγυπτος και τα ΗΑΕ πλησίασαν την Ελλάδα και την Κύπρο, σχηματίζοντας τη λεγόμενη ελληνική συμμαχία, πραγματοποιώντας κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και διευρύνοντας τη συνεργασία τους στον ενεργειακό τομέα. Το Ισραήλ καλλιέργησε επίσης τις σχέσεις του τόσο με την Ελλάδα και την Κύπρο όσο και με τις αραβικές χώρες.

«Η αυξανόμενη απομόνωση της Τουρκίας και η συρρίκνωση της οικονομίας την έφεραν σε επανεξέταση της περιφερειακής εξωτερικής πολιτικής της», δήλωσε ο Δρ Άσα Οφίρ, ειδικός στα τουρκικά θέματα.

«Η Άγκυρα ανησυχεί για την ελληνική συμμαχία, και για τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις των Ελλήνων με τα Εμιράτα και την Σαουδική Αραβία, καθώς πρέπει να αναβιώσει τις επενδύσεις στην τουρκική οικονομία από αυτές τις χώρες. Αυτό είναι το υπόβαθρο σε αυτό που συμβαίνει σήμερα. Βασικά, η Τουρκία θέλει να σαμποτάρει την ελληνική συμμαχία και να την εμποδίσει να αναπτυχθεί», είπε.

Ο Όφιρ βλέπει επίσης μια σύνδεση μεταξύ των αποτελεσμάτων των αμερικανικών εκλογών και της αλλαγής της περιφερειακής δυναμικής και υπογραμμίζει την τακτική φύση της νέας τουρκικής προσέγγισης: «Ο Ερντογάν φαίνεται να είναι επιφυλακτικός απέναντι στον Μπάιντεν και τις νέες πολιτικές του απέναντι στην Τουρκία. Αυτό είναι που τον ωθεί πιο κοντά στην Αίγυπτο και σε άλλες αραβικές χώρες», είπε.

Τον Δεκέμβριο του 2020, η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν και το Κατάρ υπέγραψαν τη συμφωνία AlUla που τερμάτισε τον αραβικό αποκλεισμό του Κατάρ. Αυτή η συμφιλίωση προφανώς άνοιξε το δρόμο για μια σταδιακή προσέγγιση μεταξύ των αραβικών κρατών και της Τουρκίας, καθώς το Κατάρ προσφέρθηκε να διευκολύνει τους δεσμούς μεταξύ των δύο πλευρών.

Και τι κρύβεται πίσω από τη συμφωνία της Αιγύπτου να ξεκινήσει διάλογο με την Άγκυρα; Ο Χαισάν Χασανέιν, πολιτικός αναλυτής και πρώην συνεργάτης στο «Washington Institute for Near East Policy», πιστεύει ότι το Κάιρο έχει δύο σημαντικούς στόχους: «Η Αίγυπτος επιδιώκει την αποχώρηση των τουρκικών δυνάμεων και των ξένων μισθοφόρων από τη Λιβύη. Αυτό θα επιτρέψει να προχωρήσει μια διεθνής πολιτική διαδικασία για να τερματιστεί ο μακροχρόνιος εμφύλιος πόλεμος της χώρας. Επίσης, η Αίγυπτος επιθυμεί την έκδοση 15 μελών της Μουσουλμανικής Αδελφότητας που αναζητούνται στην Αίγυπτο σε σχέση με τρομοκρατικές επιθέσεις μετά την απομάκρυνση του Μόρσι το 2013 », δήλωσε ο Χασανέιν.

Λίγο μετά την ολοκλήρωση του δεύτερου γύρου των αιγυπτιακο-τουρκικών συνομιλιών στην Άγκυρα στις 8 Σεπτεμβρίου, ο Αιγύπτιος πρωθυπουργός Μουσταφά Μαντμπούλι είπε ότι παρά την πρόοδο, «υπάρχουν ορισμένα εκκρεμή ζητήματα μεταξύ των δύο χωρών», σημειώνοντας ότι εάν επιλυθούν αυτά τα ζητήματα, οι χώρες θα μπορούσαν να αποκαταστήσουν τις διπλωματικές τους σχέσεις μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.

Σύμφωνα με τον Μαντμπουλί, η Λιβύη παραμένει το βασικό ζήτημα για την Αίγυπτο. «Καμία χώρα δεν πρέπει να παρεμβαίνει φυσικά στη Λιβύη», είπε στους δημοσιογράφους στο Κάιρο.

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, υπερασπίστηκε τον στρατιωτικό ρόλο της χώρας του στη Λιβύη στα τοπικά μέσα ενημέρωσης. «Η παρουσία της Τουρκίας στη Λιβύη, τη Συρία και το Αζερμπαϊτζάν έχει επαναπροσδιορίσει τις πολιτικές εξισώσεις και τα αποτελέσματα», είπε.

Την άνοιξη, ο Τσαβούσογλου ανέφερε ότι η χώρα του ήταν έτοιμη να υπογράψει συμφωνία με την Αίγυπτο σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο και έκτοτε οι δύο πλευρές αναζητούσαν προσεκτικά αποκλιμάκωση.

Είναι επίσης σχεδόν σίγουρο ότι η Τουρκία θα παραμείνει ένθερμος υποστηρικτής των πολιτικών ισλαμικών κινήσεων στην περιοχή, ακόμη και αν μειώσει για λόγους τακτικής τη συμμετοχή της σε αυτά, σημείωσε ο Όφιρ.

«Σίγασαν εν μέρει την αντιαιγυπτιακή προπαγάνδα στα τουρκικά κανάλια, ενώ έκλεισαν μερικά κέντρα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας. Ωστόσο, υπάρχουν χιλιάδες εξόριστοι της Μουσουλμανικής Αδελφότητας που διαμένουν στην Τουρκία και πραγματοποιούν τις δραστηριότητές τους από εκεί. Αυτή η υποστήριξη έχει ιδεολογικό χαρακτήρα », είπε.

Δέκα χρόνια μετά τη σπίθα της Αραβικής Άνοιξης, τα φιλικά προς την Τουρκία ισλαμικά κόμματα αποτυγχάνουν σε όλη την περιοχή, απομακρύνονται από την εξουσία στην Τυνησία, χάνουν εκλογές στο Μαρόκο και δεν μπορούν να ανακάμψουν στην Αίγυπτο.

Σύμφωνα με τον Χασανέιν, τα τελευταία δύο χρόνια, η Άγκυρα σιγά σιγά πείστηκε ότι η εξόριστη και κατακερματισμένη αντιπολίτευση των Μουσουλμανικών Αδελφών ήταν «ένα άλογο που χάνει και δεν μπορεί πλέον να χρησιμοποιηθεί για να εκφοβίσει τον Αιγύπτιο πρόεδρο». Αναμένει ότι η Τουρκία δεν θα επιτρέψει πλέον εμπρηστική ρητορική εναντίον της Αιγύπτου και οτι αυτό μπορεί να οδηγήσει στην αποχώρηση ορισμένων προσωπικοτήτων της Μουσουλμανικής Αδελφότητας για άλλους προορισμούς, όπως το Κατάρ.

Ενώ είναι ακόμα ασαφές μέχρι ποιο βαθμό θα μειώσει η Τουρκία την υποστήριξή της στην Μουσουλμανική Αδελφότητα, προφανώς ενδιαφέρεται να αυξήσει τις επενδύσεις της Σαουδικής Αραβίας και του Εμιράτου στην οικονομία της.

Όχι μόνο η τουρκική, αλλά και η οικονομία της Σαουδικής Αραβίας, του Εμιράτου και της Αιγύπτου συρρικνώθηκαν από την αρχή της πανδημίας και όλοι αναζητούν τρόπους για να επιταχύνουν την ανάκαμψη. Ο όμιλος International Abu Holding του Αμπού Ντάμπι ανακοίνωσε πρόσφατα ότι αναζητά επενδυτικές ευκαιρίες στην Τουρκία σε τομείς όπως η υγειονομική περίθαλψη, η βιομηχανική επεξεργασία και η επεξεργασία τροφίμων, ενώ ο Ερντογάν είπε ότι αναμένει σύντομα «σοβαρές επενδύσεις από τα Εμιράτα».

Προς το παρόν, φαίνεται ότι ενώ όλες οι πλευρές είναι έτοιμες για σταδιακή αποκλιμάκωση προκειμένου να επωφεληθούν οικονομικά, αλλά όπως και με την περίπτωση του Κατάρ, η επιφυλακτικότητα θα παραμείνει ακόμα και όταν επιδιορθωθούν οι σχέσεις τους. Τα κεντρικά ζητήματα των μεταξύ τους διαφορών, δηλαδή η υποστήριξη της Τουρκίας στην Μουσουλμανική Αδελφότητα καθώς και η στρατιωτική της παρουσία στη Λιβύη και τη Συρία, δύσκολα θα επιλυθούν.

Ταυτόχρονα, η προσέγγιση μπορεί επίσης να επηρεάσει το μέλλον της ελληνικής συμμαχίας και την αργή ανάπτυξη του φυσικού αγωγού East Med που έχει σχεδιαστεί για να μεταφέρει φυσικό αέριο στην Ευρώπη.

Τους τελευταίους μήνες, η Τουρκία έδειξε ότι ενδιαφέρεται επίσης για τη βελτίωση των σχέσεων με το Ισραήλ, ειδικά στον τομέα της ενέργειας. Οι διαφορές μεταξύ Άγκυρας και Ιερουσαλήμ εξακολουθούν να είναι σημαντικές και μένει να δούμε εάν οι τρέχουσες γεωπολιτικές εξελίξεις θα επηρεάσουν τις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ στο μέλλον.