Ερντογάν: Μέχρι και Τούρκους στρατηγούς τοποθετεί ως Διοικητές Μεραρχιών στον Στρατό της Συρίας για να καταστήσει τη χώρα Τουρκικό Προτεκτοράτο- Η Άγκυρα αποκτά σταδιακά τον πλήρη έλεγχο και την εποπτεία όλων των κρίσιμων τομέων του Συριακού Κράτους

*του Ηλία Γραφάκου

Ο Ερντογάν συνεχίζει με τρόπο μεθοδικό την εφαρμογή ενός πλήρους σχεδίου για τον πλήρη έλεγχο όλων των κρίσιμων τομέων του νέου Συριακού Κράτους, όπως προέκυψε μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ.

Ερντογάν: Μέχρι και Τούρκους στρατηγούς τοποθετεί ως Διοικητές Μεραρχιών στον Στρατό της Συρίας για να καταστήσει τη χώρα Τουρκικό Προτεκτοράτο- Η Άγκυρα αποκτά σταδιακά τον πλήρη έλεγχο και την εποπτεία όλων των κρίσιμων τομέων του Συριακού Κράτους

Αυτή τη φορά ο Τούρκος Πρόεδρος έφτασε στο σημείο να δίνει εντολές στον Σύρο ομόλογό του Αχμάντ αλ-Σάραα για το ποιους θα τοποθετήσει στις κρίσιμες διοικητικές θέσεις του υπό ανασυγκρότηση νέου Συριακού Στρατού.

Μάλιστα, χωρίς να τηρεί ούτε τα προσχήματα, ζήτησε και επέτυχε την τοποθέτηση ως διοικητού Μεραρχίας των Συριακών Ενόπλων Δυνάμεων Τούρκου υπηκόου, ο οποίος στο παρελθόν είχε διατελέσει και στέλεχος της Ισλαμιστικής τρομοκρατικής οργάνωσης “Αλ Νούσρα“, δηλαδή του τοπικού παραρτήματος της Αλ Κάιντα.

Βεβαίως, ο ιστός της αράχνης για την πλήρη μετατροπή της Συρίας σε Τουρκικό Προτεκτοράτο δεν καλύπτει μόνο τις Ένοπλες Δυνάμεις της Δαμασκού, αλλά επεκτείνεται και σε όλους ζωτικούς τομείς για την ανασυγκρότηση και καθημερινή λειτουργία των κρατικών δομών της Συρίας.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι, οι Τουρκικές Μυστικές Υπηρεσίες (ΜΙΤ) είναι εκείνες που συγκροτούν και εκπαιδεύουν τις μυστικές υπηρεσίες του καθεστώτος Αλ Σάαρα. Το ίδιο συμβαίνει και με την αστυνομία της Συρίας, τη διπλωματική υπηρεσία και το Υπουργείο Εσωτερικών, στο οποίο υπάγονται οι διοικητές των νομών και των περιφερειών της χώρας.

Υπό τουρκικό έλεγχο, βρίσκεται ακόμη και η οικονομία της Συρίας, μετά την υπογραφή κοινής συμφωνίας μεταξύ των διοικητών των Κεντρικών Τραπεζών Τουρκίας και Συρίας.

Άλλωστε, η Συρία έχει γεμίσει από Τούρκους επιχειρηματίες και τουρκικές τράπεζες, που επιδοτούνται με δισεκατομμύρια από το καθεστώς Αλ Σάραα για να ξαναχτίσουν τη χώρα μετά τον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο, που διέλυσε σχεδόν όλες τις πολιτικές υποδομές.

Τα περισσότερα από τα κεφάλαια αυτά, προέρχονται από άλλες αραβικές χώρες όπως πχ. η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Εμιράτα αλλά και τα ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως ανακοίνωσε η Ούρσουλα Φον Ντερ Λάινεν μετά την επίσκεψή της στη Δαμασκό.

Πιο αναλυτικά τώρα, οι εξελίξεις που αφορούν τις αλλαγές στις Συριακές Ένοπλες Δυνάμεις συνοψίζονται ως εξής:

Η μεταβατική κυβέρνηση της Συρίας προχώρησε στον διορισμό του Τούρκου υπηκόου Ομάρ Τζαφατέσι, γνωστού και ως Μουχτάρ αλ-Τούρκι, στη θέση του νέου διοικητή της 62ης Μεραρχίας του Συριακού Στρατού, σε μια κίνηση που προκαλεί ήδη έντονο προβληματισμό για τις πραγματικές επιδιώξεις της Δαμασκού και, κυρίως, για τον ολοένα στενότερο εναγκαλισμό της με την Άγκυρα.

Ο Ομάρ Τζαφατέσι έχει αναφερθεί κατά το παρελθόν από διεθνή μέσα ενημέρωσης και αναλυτές ως υψηλόβαθμο στέλεχος ισλαμιστικών οργανώσεων, μεταξύ αυτών και της Αλ Κάιντα, πριν περάσει στις νέες δομές διοίκησης που δημιουργούνται στη Συρία.

Παράλληλα, του αποδίδεται στενή σχέση με την τουρκική ηγεσία, καθώς παρουσιάζεται ως ένα από τα πρόσωπα που λειτουργούν ως “δεξί χέρι” του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην περιοχή.

Ο διορισμός του δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται στη γενικότερη στρατιωτική αναδιάρθρωση που επιχειρεί η κεντρική διοίκηση της Δαμασκού υπό τον Πρόεδρο Αχμάντ αλ-Σάραα. Μια αναδιάρθρωση η οποία, πίσω από το επίσημο αφήγημα περί ενοποίησης των ενόπλων δυνάμεων και ενίσχυσης της κεντρικής εξουσίας, φαίνεται να φέρνει τη Συρία ακόμη πιο κοντά στην Τουρκία και να την τοποθετεί σε ολοένα πιο ανταγωνιστική τροχιά απέναντι στο Ισραήλ.

Επισήμως, η κίνηση παρουσιάζεται ως προσπάθεια αποδυνάμωσης των τοπικών συμμαχιών, περιορισμού της επιρροής των επιμέρους ένοπλων σχηματισμών και ενίσχυσης της αφοσίωσης των στρατευμάτων στην κεντρική κυβέρνηση.

Ερντογάν: Μέχρι και Τούρκους στρατηγούς τοποθετεί ως Διοικητές Μεραρχιών στον Στρατό της Συρίας για να καταστήσει τη χώρα Τουρκικό Προτεκτοράτο- Η Άγκυρα αποκτά σταδιακά τον πλήρη έλεγχο και την εποπτεία όλων των κρίσιμων τομέων του Συριακού Κράτους

Ανεπισήμως, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική, καθώς η περαιτέρω εξάρτηση από την Άγκυρα, τον “Σουλτάνο” Ερντογάν και την τουρκική στρατιωτική υποστήριξη, σε όπλα, εξοπλισμό και προσωπικό, φαίνεται να αποτελεί ένα από τα βασικά ζητούμενα της νέας πραγματικότητας στη Συρία.

Ο Ομάρ Τζαφατέσι αντικαθιστά τον Μοχάμαντ αλ-Τζάσεμ, ευρύτερα γνωστό ως Αμπού Άμσα. Ο τελευταίος είχε αποκτήσει ισχυρό προσωπικό έρεισμα στους άνδρες της 62ης Μεραρχίας, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με Σύριους αξιωματούχους και πηγές, σημαντικό τμήμα των στρατιωτών να επιδεικνύει μεγαλύτερη αφοσίωση στον ίδιο τον πρώην διοικητή παρά στον επίσημο συριακό στρατό.

Και εδώ προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα: εάν στόχος της Δαμασκού είναι πράγματι η ενοποίηση και η ενίσχυση του εθνικού χαρακτήρα των ενόπλων δυνάμεων, γιατί δεν επιλέχθηκε ένας Σύριος αξιωματικός για να αναλάβει μια τόσο κρίσιμη μονάδα, αλλά ένας Τούρκος υπήκοος με το συγκεκριμένο παρελθόν και τις συγκεκριμένες διασυνδέσεις;

Ο πρώην διοικητής Αμπού Άμσα μετακινήθηκε στη διοίκηση του Σώματος της Κεντρικής Περιοχής, στις επαρχίες Χομς και Χάμα, δηλαδή μακριά από την κύρια βάση ισχύος που είχε δημιουργήσει τα προηγούμενα χρόνια.

Ποια είναι η 62η συριακή Μεραρχία Πεζικού;

Η 62η Μεραρχία δεν αποτελεί έναν τυχαίο σχηματισμό του νέου συριακού στρατού. Σε μεγάλο βαθμό στελεχώνεται από πρώην μαχητές της Μεραρχίας «Σουλτάν Σουλεϊμάν Σαχ» του Συριακού Εθνικού Στρατού, μιας ένοπλης πολιτοφυλακής που επί χρόνια βρισκόταν υπό την ισχυρή υποστήριξη και επιρροή της Τουρκίας.

Με άλλα λόγια, πρόκειται για έναν σχηματισμό του οποίου σημαντικό μέρος του έμψυχου δυναμικού έχει ήδη περάσει μέσα από τις δομές των φιλοτουρκικών ένοπλων οργανώσεων της Συρίας. Η τοποθέτηση, επομένως, ενός Τούρκου διοικητή στην κορυφή της μονάδας δεν μπορεί παρά να δημιουργεί ερωτήματα για το πόσο πραγματικά ανεξάρτητη είναι η νέα στρατιωτική δομή της Δαμασκού από την Άγκυρα.

Η 62η Μεραρχία σταθμεύει και έχει την ευθύνη της ασφάλειας στην επαρχία της Χάμα, μια περιοχή ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας για ολόκληρη τη Συρία. Από εκεί περνά ένας από τους σημαντικότερους οδικούς άξονες που συνδέουν τη Χομς με τη Δαμασκό, ενώ η ευρύτερη περιοχή βρίσκεται πολύ κοντά στον πυρήνα της πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας της νέας συριακής κυβέρνησης.

Η αλλαγή ηγεσίας έχει ήδη προκαλέσει κατάσταση αυξημένου συναγερμού στις συριακές δυνάμεις ασφαλείας στις περιοχές της Χάμα και του Ιντλίμπ, καθώς υπάρχουν φόβοι ότι η απομάκρυνση του Αμπού Άμσα μπορεί να προκαλέσει αντιδράσεις, ακόμη και εξέγερση ή ανταρσία από τμήματα των στρατιωτών που εξακολουθούν να του παραμένουν πιστά.

Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει η Δαμασκός: η δημιουργία ενός ενιαίου στρατού από ένοπλες ομάδες που μέχρι χθες πολεμούσαν υπό διαφορετικές σημαίες, είχαν διαφορετικούς διοικητές, διαφορετικές εξωτερικές στηρίξεις και, κυρίως, διαφορετικές αντιλήψεις για το ποιος πρέπει να ελέγχει τη Συρία.

Ο ντε φάκτο ηγέτης της Συρίας, Αχμάντ αλ-Σάραα, έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική στο Ισραήλ, κατηγορώντας το ότι επιχειρεί να επεκτείνει την αστάθεια και να εξάγει τις συγκρούσεις στο εσωτερικό της Συρίας. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η επίσημη πολιτική γραμμή της νέας συριακής ηγεσίας περιλαμβάνει διπλωματικές επαφές και διαπραγματεύσεις για ζητήματα ασφαλείας.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί ένα ιδιόμορφο σκηνικό: από τη μία η Δαμασκός εμφανίζεται να επιδιώκει διάλογο και να αποφεύγει μια άμεση σύγκρουση με το Ισραήλ και από την άλλη οικοδομεί σταδιακά έναν στρατιωτικό μηχανισμό στον οποίο η τουρκική επιρροή γίνεται όλο και πιο εμφανής.

Είναι προφανές ότι η συριακή ηγεσία γνωρίζει πως μια άμεση πολεμική αναμέτρηση με το Ισραήλ, στην παρούσα φάση, θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη. Γι’ αυτό και η επιλογή της σταδιακής ανασυγκρότησης του στρατού, της συγκέντρωσης των ένοπλων ομάδων κάτω από μία κεντρική διοίκηση και της εξασφάλισης τουρκικής στρατιωτικής υποστήριξης μπορεί να αποτελεί μια προσπάθεια δημιουργίας των προϋποθέσεων για μια μελλοντική αντιπαράθεση.

Με απλά λόγια, η Δαμασκός φαίνεται να επιδιώκει να κερδίσει χρόνο, να εξοπλιστεί και να οργανωθεί, προτού αποφασίσει εάν και πότε θα επιχειρήσει να αντιμετωπίσει στρατιωτικά την ισραηλινή παρουσία στο νότιο τμήμα της χώρας.

Και εδώ βρίσκεται ο πραγματικός κίνδυνος.

Η Τουρκία και η σημερινή συριακή ηγεσία έχουν επαναλάβει με κάθε τρόπο ότι η Συρία θα πρέπει να επανενωθεί ως ανεξάρτητο κράτος και ότι οι “ξένες δυνάμεις” θα πρέπει να αποχωρήσουν από το έδαφός της. Στην πράξη, στις αναφορές αυτές περιλαμβάνεται και η ισραηλινή στρατιωτική παρουσία στα νότια της χώρας.

Το ζήτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος θα ελέγχει τη Δαμασκό, τη Χάμα ή το Ιντλίμπ, αλλά ποιος θα έχει τελικά τη δυνατότητα να επιβάλει τον έλεγχό του σε ολόκληρη τη συριακή επικράτεια.

Άγκυρα και Δαμασκός δύσκολα πρόκειται να θεωρήσουν ότι η σημερινή κατάσταση αποτελεί την τελική λύση. Η τουρκική επιρροή αυξάνεται, ο νέος συριακός στρατός επιχειρεί να συγκροτηθεί από τις παλιές ένοπλες οργανώσεις και οι πρώην τζιχαντιστές μετατρέπονται σταδιακά από αντάρτες σε στελέχη ενός επίσημου κρατικού μηχανισμού.

Το μεγάλο ερώτημα, όμως, είναι τι θα συμβεί όταν αυτός ο μηχανισμός αποκτήσει επαρκή οπλισμό, οργάνωση και αυτοπεποίθηση ώστε να επιχειρήσει να εκδιώξει τους Ισραηλινούς από τα εδάφη που θεωρεί ότι πρέπει να επιστρέψουν στον έλεγχο της Συρίας.

Γιατί τότε η κατάσταση μπορεί να ξεφύγει πολύ γρήγορα από τον έλεγχο.

Και εάν η Δαμασκός, με την υποστήριξη της Άγκυρας, επιχειρήσει να αντιμετωπίσει το Ισραήλ με τις μεθόδους που γνωρίζουν εδώ και χρόνια οι ισλαμιστικές ένοπλες οργανώσεις, δηλαδή με ανταρτοπόλεμο και πόλεμο φθοράς, το πιθανότερο είναι ότι δεν θα ανοίξει απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο του συριακού εμφυλίου.

Θα έχει ανοίξει ένα νέο και εξαιρετικά επικίνδυνο μέτωπο στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.

*Μέλoς της Συντακτικής Ομάδας του europost.gr