ETCS: «Τρύπα» ασφάλειας στο 25% του σιδηροδρόμου από Αθήνα ως Θεσσαλονίκη 3,5 χρόνια μετά τα Τέμπη

Εγκατεστημένο στο 100% του βασικού σιδηροδρομικού άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη, αλλά πιστοποιημένο μόνο στο 75% και πρακτικά όχι ακόμα λειτουργικό είναι το πολυζητημένο παρατρόχιο σύστημα αυτόματης πέδησης ETCS ακόμα και σήμερα, περίπου 3,5 χρόνια μετά την τραγωδία των Τεμπών.

ETCS: «Τρύπα» ασφάλειας στο 25% του σιδηροδρόμου από Αθήνα ως Θεσσαλονίκη 3,5 χρόνια μετά τα Τέμπη

Την ίδια στιγμή δύο τμήματα παραμένουν σε αδειοδοτική εκκρεμότητα, ενώ και οι ίδιοι οι αρμόδιοι φορείς εμφανίζονται να δίνουν διαφορετική εικόνα για το αν έχουν υποβληθεί όλοι οι απαιτούμενοι φάκελοι.

«Κουτσουρεμένο» ETCS στον σιδηρόδρομο και τηλεδιοίκηση από σήμερα με… ολίγη από τηλεγραφήματα
Η εικόνα αυτή προέκυψε κατά την τριήμερη επίσκεψη στην Ελλάδα της αντιπροσωπείας της Επιτροπής Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία ολοκληρώθηκε χθες και είχε βασικό στόχο να εξετάσει εάν έχουν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα ώστε να αποτραπεί μια αντίστοιχη τραγωδία στο μέλλον. Η ευρωπαϊκή αποστολή συναντήθηκε με συγγενείς θυμάτων, την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, τον περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, στελέχη του ΟΣΕ, εργαζομένους και εκπροσώπους ανεξάρτητων αρχών, ενώ επισκέφθηκε το Κέντρο Ελέγχου και Κυκλοφορίας στη Λάρισα και το Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών.

Πάντως αν και αφιχθείσα για να εξετάσει την πορεία και την πρόοδο του ελληνικού σιδηροδρόμου, δεν πραγματοποίησε καμία μετακίνηση με τρένο.

Σε κάθε περίπτωση, το ETCS αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ανοιχτά μέτωπα με την ελληνική κυβέρνηση, πάντως, να διαβεβαιώνει την αντιπροσωπεία ότι το 2030 θα λειτουργεί στο σύνολο του ελληνικού δικτύου.

Πέραν του χρόνου που απομένει για την ολοκλήρωση της αδειοδότησης, κατά τις συναντήσεις της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας φέρεται να προέκυψε και διαφορετική εικόνα μεταξύ των αρμόδιων φορέων. Σύμφωνα με πηγές που συμμετείχαν στις συναντήσεις, ενώ από τον ΟΣΕ μεταφέρθηκε ότι έχουν κατατεθεί όλοι οι σχετικοί φάκελοι για το ETCS και αναμένονται οι εγκρίσεις, η Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων (ΡΑΣ) ανέφερε ότι για δύο συγκεκριμένα τμήματα δεν έχει ακόμη υποβληθεί φάκελος.

Η ΡΑΣ υποστήριξε πάντως ότι διαθέτει πλέον το απαιτούμενο δυναμικό ώστε να ολοκληρώνει τους ελέγχους σε μικρότερο χρονικό διάστημα από το προβλεπόμενο πεντάμηνο. Η ταχύτερη εξέταση, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτομάτως έγκριση, καθώς μπορεί να ζητηθούν διορθώσεις ή συμπληρωματικά στοιχεία.

Οι εκκρεμότητες μετά τις παρεμβάσεις

Η αντιπροσωπεία ενημερώθηκε για τις μεταρρυθμίσεις και τις παρεμβάσεις που έχουν προχωρήσει μετά την τραγωδία, αλλά και για τις ανησυχίες που εξακολουθούν να υπάρχουν σχετικά με την ταχύτητα εφαρμογής ορισμένων μέτρων.

Η κυρία Μονσεράτ υπογράμμισε την ανάγκη για επενδύσεις, προκειμένου να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών, ενώ αναφέρθηκε στον ρόλο της ΡΑΣ και του ΕΟΔΑΣΑΑΜ σε ζητήματα εποπτείας και λογοδοσίας.

Παράλληλα, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην αποστολή, σημαντικές παρεμβάσεις έχουν γίνει μέσω χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης, μεταξύ άλλων για τη συντήρηση και αποκατάσταση υποδομών που υπέστησαν ζημιές από την κακοκαιρία Daniel.

Στο πλαίσιο αυτών των παρεμβάσεων δημιουργήθηκαν πέντε κέντρα επιχειρήσεων, δύο από τα οποία επισκέφθηκε η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία. Παρουσιάστηκε επίσης η πλατφόρμα Railway.gov, μέσω της οποίας υπάρχει δυνατότητα παρακολούθησης της λειτουργίας των τρένων σε πραγματικό χρόνο και η οποία χαρακτηρίστηκε «θετική πρακτική».

Παρά τα βήματα αυτά, η συνολική εικόνα εξακολουθεί να περιλαμβάνει σημαντικές εκκρεμότητες, όπως επισημαίνουν και σε κοινή τους δήλωση, οι ευρωβουλευτές της ομάδας S&D Γιάννης Μανιάτης και Isilda Gomes, οι οποίοι αναφέρουν ότι, τριάμισι χρόνια μετά τα Τέμπη, τα βασικά συστήματα ασφαλείας και επικοινωνίας, ETCS και GSM-R, δεν βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία στο σύνολο του δικτύου. Στα μη αδειοδοτημένα τμήματα όσον αφορά το ETCS εντάσσονται το Δομοκός – Παλαιοφάρσαλος και το Λιόσια – Κιάτο.

«Όσον αφορά την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έργων όπως η εγκατάσταση του ETCS στο πλαίσιο της σύμβασης 717, το σύστημα δεν βρίσκεται σε πλήρη λειτουργία, περίπου δώδεκα χρόνια μετά», επισημαίνουν οι ευρωβουλευτές.

Οι ίδιοι αναγνώρισαν ότι έχουν γίνει βήματα μετά τις πιέσεις που ασκήθηκαν, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι ο ελληνικός σιδηρόδρομος δεν έχει ακόμη συγκλίνει πλήρως με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Στο επίκεντρο ξανά τα Τέμπη

Η επίσκεψη της Επιτροπής Αναφορών δεν περιορίστηκε στα ζητήματα της σημερινής λειτουργίας του σιδηροδρόμου. Στο μικροσκόπιό της βρέθηκε και η διαχείριση του δυστυχήματος των Τεμπών μετά τη σύγκρουση. Η Ντολόρες Μονσεράτ ξεκαθάρισε ότι η Επιτροπή Αναφορών δεν αποτελεί δικαστήριο και δεν έχει τη δυνατότητα να κρίνει ή να αναιρέσει δικαστικές αποφάσεις. Όπως ανέφερε, η αντιπροσωπεία εμπιστεύεται την ανεξαρτησία των ελληνικών δικαστικών αρχών και θεωρεί ότι σε αυτές ανήκει η διερεύνηση των ποινικών και αστικών ευθυνών.

Η ευρωπαϊκή αποστολή εξέτασε, μεταξύ άλλων, τα ζητήματα ασφάλειας του σιδηροδρόμου, αλλά και όσα έχουν καταγγελθεί αναφορικά με την αλλοίωση και το «μπάζωμα» του χώρου και την απομάκρυνση υλικών μετά τη σύγκρουση.

Οπως μάλιστα μεταδίδουν πηγές που συμμετείχαν στις συναντήσεις, ερωτηθέντες οι εκπρόσωποι του ΕΟΔΑΣΑΑΜ από μέλη της αποστολής αναφορικά με τη διαχείριση του χώρου στο διάστημα μετά το δυστύχημα, κατέστησαν σαφές πως με βάση τις σημερινές προβλεπόμενες θεσμοθετημένες διαδικασίας, ο Οργανισμός (ο οποίος δεν είχε συσταθεί την περίοδο της τραγωδίας) δεν θα επέτρεπε την απομάκρυνση υλικών από τον χώρο πριν ολοκληρωθούν οι έρευνες και δοθεί σχετική άδεια από τις αρμόδιες δικαστικές και αστυνομικές αρχές.

Το ζήτημα τέθηκε με ιδιαίτερη έμφαση και από τους κκ Μανιάτη και Gomes. Στην κοινή δήλωσή τους υποστήριξαν ότι υπήρξε αλλοίωση του χώρου μετά τη σύγκρουση και μεταφορά υλικού που, όπως ανέφεραν, περιείχε και ανθρώπινα οστά, χωρίς δικαστική εξουσιοδότηση.

Οι συγκεκριμένες καταγγελίες βρίσκονται στο πεδίο των δικαστικών ερευνών με τους δύο ευρωβουλευτές να δηλώνουν ότι αναμένουν «από τις ελληνικές δικαστικές αρχές να ασκήσουν τα καθήκοντά τους με πλήρη ανεξαρτησία, ώστε οι πέντε δικαστικές έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη να οδηγήσουν στην απόδοση των ποινικών ευθυνών εκεί όπου αυτές αναλογούν».

Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά την επίσκεψη της ευρωπαικής αντιπροσωπείας αναμένεται να αξιοποιηθούν στην τελική έκθεση της Επιτροπής Αναφορών, η οποία θα περιλαμβάνει παρατηρήσεις και συστάσεις και θα δημοσιοποιηθεί μετά από περίπου πέντε μήνες.

Βεβαίωση περαίωσης, αλλά η γραμμή παραμένει εργοτάξιο
Και ενώ το ETCS παραμένει σε εκκρεμότητα ως προς την πλήρη αδειοδότησή του, ένα ακόμη ζήτημα αφορά την ίδια τη λειτουργία του βασικού σιδηροδρομικού άξονα και το πότε θα αυξηθούν τα μόλις δύο σήμερα ζεύγη δρομολογίων που εκτελούνται.

Σύμφωνα με τον Σύλλογο Διπλωματούχων Μηχανικών του ΟΣΕ, το τμήμα της διπλής γραμμής Δομοκός – Κραννώνας εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται εργοταξιακό, παρά την έκδοση βεβαίωσης περαίωσης των εργασιών αποκατάστασης από τον ΟΣΕ. Σε επιστολή προς τη διοίκηση της «Σιδηρόδρομοι Ελλάδος», ο Σύλλογος επισημαίνει ότι, παρότι στις 31 Αυγούστου 2026 εκδόθηκε «Βεβαίωση Περαίωσης» για το έργο αποκατάστασης της διπλής σιδηροδρομικής γραμμής Δομοκός – Κραννώνας, δεν έχει ανακοινωθεί χρονοδιάγραμμα για την αύξηση των δρομολογίων στη διπλή γραμμή του άξονα Αθήνας – Θεσσαλονίκης.

Παράλληλα, ζητά να ενημερωθεί γιατί, ενώ έχει εκδοθεί η βεβαίωση περαίωσης, η γραμμή εξακολουθεί να παραμένει σε εργοταξιακή κατάσταση και οι εργασίες συνεχίζονται, κάτι το οποίο πιστοποιείται και από το railway.gov.gr όπως αναφέρει η επιστολή, την ώρα που η κυκλοφορία από τον Δομοκό έως τη Λάρισα πραγματοποιείται σε μονή γραμμή. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα δρομολόγια στον βασικό άξονα παραμένουν σήμερα περιορισμένα σε δύο ζεύγη ημερησίως, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Σύλλογος.