Euractiv: «Η Αθήνα φοβάται τουρκική παγίδα στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του Τραμπ»

Η επιχειρηματική λογική που χαρακτηρίζει την εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να λειτουργήσει ως καταλύτης για μια πολιτική διευθέτηση στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.

Euractiv: «Η Αθήνα φοβάται τουρκική παγίδα στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του Τραμπ»

Η πρωτοβουλία του Αμερικανού προέδρου για τη δημιουργία ενός «Συμβουλίου Ειρήνης» έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στην Αθήνα. Η ελληνική κυβέρνηση καλείται να κινηθεί σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο διπλωματικό περιβάλλον, επιδιώκοντας αφενός τη διατήρηση κοινής γραμμής με την Ευρωπαϊκή Ένωση στην προάσπιση των συμφερόντων της έναντι της Τουρκίας και αφετέρου την περαιτέρω εμβάθυνση των σχέσεων με την Ουάσινγκτον.

Σύμφωνα με το Euractiv, η ανακοίνωση Τραμπ αναζωπύρωσε τους φόβους ότι ο ρόλος του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου – βασικά θεμέλια της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής – ενδέχεται να υποβαθμιστούν ή να παρακαμφθούν. Η Ελλάδα, όπως και άλλα 24 κράτη-μέλη της ΕΕ, δεν θα συμμετέχει στο νέο όργανο, σε αντίθεση με την Τουρκία, η οποία εξασφάλισε θέση στο τραπέζι.

Αν και το Συμβούλιο Ειρήνης σχεδιάστηκε αρχικά ως εργαλείο διαχείρισης της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η σημασία του διευρύνθηκε όταν ο Τραμπ το παρουσίασε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα. Το σενάριο αυτό έχει σημάνει συναγερμό σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς εκτιμάται ότι θα μπορούσε να περιορίσει τον ρόλο του ΟΗΕ στη διεθνή αρχιτεκτονική ασφάλειας.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε την περασμένη εβδομάδα ότι το πεδίο δράσης του Συμβουλίου θα πρέπει να περιοριστεί αυστηρά στη Γάζα, εκφράζοντας τον φόβο ότι, σε διαφορετική περίπτωση, χρόνιες και άλυτες διαφορές στην περιοχή της Ελλάδας ενδέχεται να τεθούν υπό την αιγίδα του.

Η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται εδώ και χρόνια σε αντιπαράθεση με την Τουρκία και τη Λιβύη για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών στην ανατολική Μεσόγειο. Η Αθήνα επικαλείται σταθερά τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, την οποία έχει κυρώσει, σε αντίθεση με την Άγκυρα που δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος.

Η παρατεταμένη αυτή διαμάχη έχει λειτουργήσει ανασταλτικά για την αξιοποίηση των σημαντικών, αλλά ανεκμετάλλευτων, κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου στην περιοχή.

Παρά ταύτα, η πιο πραγματιστική και επιχειρηματικά προσανατολισμένη προσέγγιση του Τραμπ ενδέχεται να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια πολιτική λύση. Όπως εκτιμά ο Γιώργος Τζογόπουλος, ανώτερος ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ, μια τέτοια εξέλιξη είναι πιθανό να προκύψει αργά ή γρήγορα.

Ο κίνδυνος

«Δεν είναι ακόμη σαφές αν το όχημα θα είναι το ίδιο το Συμβούλιο Ειρήνης με διευρυμένες αρμοδιότητες ή μια πιο άμεση αμερικανική διαμεσολάβηση», σημείωσε ο κ. Τζογόπουλος μιλώντας στο Euractiv. «Σε κάθε περίπτωση, η πρωτοβουλία θα παρουσιαστεί με τρόπο συμβατό με τη λογική Τραμπ, η οποία εστιάζει στις επιχειρηματικές συναλλαγές».

Σε ενδεχόμενη ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή, πρόσθεσε, η Τουρκία πιθανότατα θα προκρίνει ένα σχήμα στο οποίο οι περιφερειακοί δρώντες θα επιλύουν τις διαφορές τους μεταξύ τους, με τις ΗΠΑ να διαδραματίζουν ρόλο διαμεσολαβητή, περιορίζοντας ουσιαστικά την επιρροή του ΟΗΕ.

Euractiv: «Η Αθήνα φοβάται τουρκική παγίδα στο “Συμβούλιο Ειρήνης” του Τραμπ»

Ενδεικτικό του αυξανόμενου αμερικανικού αποτυπώματος αποτελεί το γεγονός ότι, κατά τη δεύτερη θητεία Τραμπ, ενεργειακοί κολοσσοί όπως η Chevron και η ExxonMobil έχουν συνάψει συμφωνίες με όλους τους βασικούς παίκτες της περιοχής: Ελλάδα, Τουρκία, Κύπρο και Λιβύη.

Παράλληλα, Έλληνες και Τούρκοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν πρόσφατα στην Αθήνα στο πλαίσιο της λεγόμενης «θετικής ατζέντας», με στόχο τη διαχείριση των εντάσεων και την αναζήτηση πεδίων συνεργασίας. Συνάντηση των ηγετών των δύο χωρών έχει προγραμματιστεί για τις 12 Φεβρουαρίου.

Λεπτές διπλωματικές ισορροπίες

Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ Μητσοτάκη και Τραμπ, αν και οι δύο ηγέτες δεν έχουν ακόμη συναντηθεί. Αντιθέτως, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε επαφή με τον Τούρκο ομόλογό του, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον περασμένο Σεπτέμβριο.

Η θέση του Έλληνα πρωθυπουργού περί περιορισμού της δράσης του Συμβουλίου Ειρήνης στη Γάζα έχει δεχθεί έντονη κριτική από την αντιπολίτευση. Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί «επικίνδυνους διπλωματικούς ακροβατισμούς», προσπαθώντας να ικανοποιήσει την Ουάσινγκτον χωρίς να διαταράξει τις σχέσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους.

Ο κ. Μανιάτης, πρώην υπουργός Ενέργειας, υπογράμμισε ότι, υπό το βάρος της συνεχιζόμενης κατοχής της Κύπρου και των επαναλαμβανόμενων αμφισβητήσεων κυριαρχικών δικαιωμάτων από την Τουρκία, κάθε πρωτοβουλία που αποδυναμώνει τη διεθνή νομιμότητα θα πρέπει να απορρίπτεται κατηγορηματικά από την Αθήνα. Αντίθετα, η Ελλάδα θα όφειλε, όπως σημείωσε, να πρωτοστατήσει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας.

Η αντιπολίτευση κατηγορεί επίσης την κυβέρνηση ότι αντιμετωπίζει τις ΗΠΑ ως «δεδομένο σύμμαχο», επικαλούμενη, μεταξύ άλλων, την ανανέωση της συμφωνίας για τη βάση της Σούδας αορίστου χρόνου, αντί της ετήσιας ανανέωσης που ίσχυε στο παρελθόν.

Διπλωματική πηγή στην Αθήνα ανέφερε ότι η Ελλάδα συντονίζεται με άλλους Ευρωπαίους εταίρους που θεωρούν την πρωτοβουλία προβληματική και δυνητικά αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο. Οι Βρυξέλλες, σύμφωνα με την ίδια πηγή, σκοπεύουν να ανοίξουν δίαυλο επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον, επιδιώκοντας τον περιορισμό των αρμοδιοτήτων του Συμβουλίου Ειρήνης.

Ιδιαίτερη σημασία, όπως επισημάνθηκε, έχει και η σύνθεση του Συμβουλίου. Ενώ η συμμετοχή της Ουγγαρίας θεωρήθηκε αναμενόμενη, η απόφαση της Βουλγαρίας προκάλεσε έκπληξη, δεδομένου ότι η χώρα βρίσκεται υπό υπηρεσιακή κυβέρνηση.

«Κάποιοι στη Σόφια φαίνεται πως επιδιώκουν να κερδίσουν πόντους στην Ουάσινγκτον», σχολίασε χαρακτηριστικά η πηγή.