Εξελίξεις στη γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου: Στην Αθήνα η Λιβύη για την ΑΟΖ- Θα δώσει απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο η φοβική Ελληνική κυβέρνηση;

Σταθερός στόχος της ελληνικής πλευράς η ακύρωση στην πράξη του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου μέσω της εφαρμογής του Διεθνούς Δικαίου.

Εξελίξεις στη γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου: Στην Αθήνα η Λιβύη για την ΑΟΖ- Θα δώσει απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο η φοβική Ελληνική κυβέρνηση;

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, η Αθήνα φιλοξενεί σήμερα, Δευτέρα, τον τρίτο γύρο των τεχνικών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας.

Πρόκειται για μια διαδικασία με ιδιαίτερη βαρύτητα, την οποία η ελληνική κυβέρνηση αντιμετωπίζει ως κομβικό πυλώνα της διπλωματικής της στρατηγικής, με στόχο τη διασφάλιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας και την ενίσχυση της σταθερότητας στην περιοχή.

Οι διαπραγματεύσεις αποτελούν συνέχεια των επαφών που ξεκίνησαν στην Αθήνα και συνεχίστηκαν στις 10 Ιουνίου στην Τρίπολη, επιβεβαιώνοντας τη βούληση των δύο πλευρών να διατηρήσουν ανοιχτό έναν δίαυλο επικοινωνίας για ένα ζήτημα που επί σειρά ετών παρέμενε ουσιαστικά παγωμένο. Ανώτερες διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες και την πολυπλοκότητα των συνομιλιών, η ίδια η διατήρηση μιας θεσμικής διαδικασίας αποκλειστικά για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών συνιστά σημαντική διπλωματική κατάκτηση για την ελληνική πλευρά.

Η Αθήνα προσέρχεται στις συνομιλίες με σαφώς καθορισμένες «κόκκινες γραμμές», οι οποίες δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών. Βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε ενδεχόμενη συμφωνία αποτελεί η πλήρης εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), το οποίο κατοχυρώνει τα δικαιώματα των νησιών σε ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα, διασφαλίζοντας την πλήρη επήρειά τους.

Στο ίδιο πλαίσιο, η ελληνική διπλωματία επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 δεν διαθέτει νομική υπόσταση, αντίκειται στις θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Παρότι η κυβέρνηση της Τρίπολης εξακολουθεί να κινείται υπό την έντονη επιρροή της Άγκυρας, η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε απόπειρα σύνδεσης των σημερινών διαπραγματεύσεων με το επίμαχο μνημόνιο, επιμένοντας ότι το μόνο αποδεκτό πλαίσιο είναι εκείνο που προβλέπει η διεθνής νομιμότητα.

Εξελίξεις στη γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου: Στην Αθήνα η Λιβύη για την ΑΟΖ- Θα δώσει απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο η φοβική Ελληνική κυβέρνηση;

Η πολιτική αστάθεια στη Λιβύη παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο

Παρά τη θετική δυναμική που έχει αναπτυχθεί τους τελευταίους μήνες, η πορεία προς μια οριστική συμφωνία εξακολουθεί να σκοντάφτει στην εσωτερική πολιτική πραγματικότητα της Λιβύης. Η χώρα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από θεσμικό κατακερματισμό, καθώς η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης συνυπάρχει με την πολιτική και στρατιωτική διοίκηση της Ανατολικής Λιβύης, υπό την επιρροή του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ.

Η πολυδιάσπαση αυτή δημιουργεί εύλογες αβεβαιότητες ως προς τη δυνατότητα επικύρωσης μιας μελλοντικής συμφωνίας, ακόμη κι αν υπάρξει τεχνική σύγκλιση μεταξύ των δύο πλευρών. Ως εκ τούτου, η εξεύρεση μιας κοινά αποδεκτής λύσης δεν αποτελεί μόνο διπλωματική, αλλά και πολιτική πρόκληση.

Η διπλή διπλωματική στρατηγική της Ελλάδας και τα μηνύματα προς την Τουρκία

Έχοντας πλήρη επίγνωση των ιδιαιτεροτήτων του λιβυκού πολιτικού σκηνικού, η ελληνική πλευρά ακολουθεί μια πολυεπίπεδη στρατηγική. Διατηρεί ενεργές τις επαφές με την κυβέρνηση της Τρίπολης, ενώ παράλληλα ενισχύει συστηματικά τις σχέσεις της με τη Βεγγάζη, επιδιώκοντας να οικοδομήσει δίαυλους επικοινωνίας με όλα τα κέντρα ισχύος της χώρας.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της προσέγγισης αποτέλεσε η πρόσφατη επίσκεψη στην Αθήνα του υπαρχηγού του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, Σαντάμ Χαφτάρ, ο οποίος είχε επαφές τόσο με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και με τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα επενδύει σε μια διπλωματία ανοιχτών διαύλων, επιδιώκοντας να διαμορφώσει συνθήκες συνεννόησης ανεξαρτήτως των εσωτερικών ισορροπιών στη Λιβύη.

Κομβικός στόχος αυτής της στρατηγικής είναι να αποτραπεί κάθε ενδεχόμενο επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα για την προώθηση των αναθεωρητικών της επιδιώξεων στην περιοχή.

Ταυτόχρονα, η Ελλάδα διευρύνει σταθερά το αποτύπωμά της στη Λιβύη, τόσο μέσω της ενίσχυσης της διπλωματικής παρουσίας της στη Βεγγάζη όσο και μέσω της ανάπτυξης οικονομικών συνεργασιών και επενδυτικών πρωτοβουλιών. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται και στη συνεργασία με τη λιβυκή ακτοφυλακή για την αντιμετώπιση των αυξημένων μεταναστευτικών ροών που κατευθύνονται προς την Κρήτη και τη Γαύδο, ζήτημα που συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη ασφάλεια της περιοχής.

Μετά από αρκετά χρόνια περιορισμένης παρουσίας στο λιβυκό μέτωπο, η Αθήνα επιχειρεί να επανακτήσει ενεργό και πρωταγωνιστικό ρόλο στις εξελίξεις της Ανατολικής Μεσογείου. Με οδηγό το Διεθνές Δίκαιο και σταθερή επιδίωξη μια δίκαιη και νόμιμη οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, η ελληνική διπλωματία φιλοδοξεί να δημιουργήσει νέα δεδομένα που θα ενισχύσουν τη σταθερότητα στην περιοχή και θα περιορίσουν τις δυνατότητες αμφισβήτησης των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.