Εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο: Η Τουρκία ανοίγει την πόρτα για ενοποίηση της Λιβύης υπό την επιρροή της – Η συμφωνία ασφαλείας και το παιχνίδι με τα θαλάσσια σύνορα – Σήμερα στην Άγκυρα για συζητήσεις ο υποδιοικητής της «Γενικής Διοίκησης» της Ανατολικής Λιβύης, Σαντάμ Χαφτάρ, και ο αναπληρωτής υπουργός Άμυνας της κυβέρνησης της Τρίπολης, Αμπντελσαλάμ αλ-Ζούμπι

Η Άγκυρα επιχειρεί να μετατρέψει μια νέα διπλωματική ευκαιρία σε στρατηγικό πλεονέκτημα στη Λιβύη, σε μια εξέλιξη που ενδέχεται να επηρεάσει τις ισορροπίες σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Μετά την πρόσφατη έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, η Τουρκία ενισχύει τις επαφές της με τις αντίπαλες πολιτικές και στρατιωτικές πλευρές της χώρας, επιδιώκοντας να εμφανιστεί ως βασικός παράγοντας στη διαδικασία προσέγγισής τους.

Η ΑΓΚΥΡΑ ΕΠΙΧΕΙΡΕΙ ΝΑ ΦΕΡΕΙ ΚΟΝΤΑ ΤΙΣ ΑΝΤΙΠΑΛΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΗΣ ΛΙΒΥΗΣ

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, στο επίκεντρο βρίσκεται μια σχεδιαζόμενη συμφωνία για την ασφάλεια, η οποία αναμένεται να συζητηθεί στην Άγκυρα με τη συμμετοχή εκπροσώπων από τα δύο αντίπαλα κέντρα εξουσίας της Λιβύης.

Όπως αναφέρεται, ο Σαντάμ Χάφταρ, αναπληρωτής διοικητής των δυνάμεων της ανατολικής Λιβύης, και ο Αμπντελσαλάμ αλ-Ζούμπι, αξιωματούχος της κυβέρνησης της Τρίπολης, πρόκειται να συμμετάσχουν σήμερα στις επαφές έπειτα από πρόσκληση της τουρκικής πλευράς.

Εφόσον οι σχεδιαζόμενες κινήσεις προχωρήσουν, θα πρόκειται για ένα ακόμη βήμα προσέγγισης ανάμεσα σε δυνάμεις που επί χρόνια βρίσκονταν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Η Άγκυρα επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτή τη μεταβολή, ενισχύοντας την παρουσία της σε μια χώρα με σημαντικά ενεργειακά αποθέματα και ιδιαίτερη γεωστρατηγική θέση.

ΤΟ ΤΟΥΡΚΟΛΙΒΥΚΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ ΤΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

Καθοριστική θεωρείται η πρόσφατη απόφαση του κοινοβουλίου της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί με την Τουρκία το 2019. Η απόφαση αυτή σηματοδότησε σημαντική αλλαγή στάσης, καθώς το ίδιο κοινοβούλιο είχε προηγουμένως απορρίψει τη συμφωνία και είχε ταχθεί υπέρ της διακοπής των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα.

Η εξέλιξη ενισχύει τις διπλωματικές επιδιώξεις της Τουρκίας, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι έχουν επιλυθεί οι βαθύτερες διαφωνίες στο εσωτερικό της Λιβύης ή τα νομικά ζητήματα που συνδέονται με τη θαλάσσια οριοθέτηση.

Η ελληνική πλευρά απορρίπτει το μνημόνιο, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας και αγνοεί την επήρεια ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, η Ρόδος και η Κάρπαθος. Αντιδράσεις έχουν εκφράσει επίσης η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κύπρος και η Αίγυπτος.

ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

Η Λιβύη αποτελεί κρίσιμο πεδίο ανταγωνισμού, καθώς διαθέτει μεγάλα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου και βρίσκεται σε κομβικό σημείο της Μεσογείου. Η ενίσχυση των σχέσεων της Άγκυρας τόσο με την κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με παράγοντες της ανατολικής Λιβύης μπορεί να της προσφέρει μεγαλύτερη διπλωματική και στρατιωτική επιρροή.

Παράλληλα, μια ενδεχόμενη συμφωνία συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για βαθύτερους δεσμούς σε θέματα εκπαίδευσης, εξοπλισμών και στρατιωτικού συντονισμού. Ωστόσο, το εύρος και οι όροι μιας τέτοιας συνεργασίας θα πρέπει να αποσαφηνιστούν από επίσημες ανακοινώσεις.

Για την Αθήνα, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η προσέγγιση των αντίπαλων λιβυκών πλευρών με την Τουρκία μπορεί να ενισχύσει τη θέση της Άγκυρας στις διαπραγματεύσεις για τις θαλάσσιες ζώνες της περιοχής.

ΘΑ ΕΝΩΘΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ Η ΛΙΒΥΗ;

Παρά τις κινήσεις προσέγγισης, η πολιτική και στρατιωτική ενοποίηση της Λιβύης παραμένει δύσκολη υπόθεση. Οι αντίπαλες πλευρές εξακολουθούν να έχουν διαφορετικά συμφέροντα, ενώ κρίσιμα ζητήματα, όπως ο έλεγχος των ενόπλων δυνάμεων, των κρατικών πόρων και των θεσμών, δεν έχουν επιλυθεί.

Επομένως, η σύγκλιση γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με πλήρη συμφιλίωση ή ενιαία διακυβέρνηση της χώρας. Αν, όμως, η Τουρκία καταφέρει να διατηρήσει διαύλους επιρροής και στα δύο στρατόπεδα, θα μπορούσε να αποκτήσει ισχυρότερο ρόλο στις μελλοντικές εξελίξεις.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο: οι αποφάσεις που θα ληφθούν στην Τρίπολη, στη Βεγγάζη και στην Άγκυρα θα δείξουν εάν η σημερινή προσέγγιση θα οδηγήσει σε ουσιαστική πολιτική συνεννόηση ή θα αποτελέσει κυρίως μια νέα γεωπολιτική ευκαιρία για την Τουρκία στην Ανατολική Μεσόγειο.