Ευρωπαϊκή Ένωση: Αποφασίζουν αύριο για την εισαγωγή του ψηφιακό ευρώ! – Τι κρύβεται πίσω από την εξάλειψη των μετρητών στις καθημερινές μας συναλλαγές και γιατί θα αποτελέσει πλήγμα για την οικονομική ελευθερία των πολιτών

Ο στόχος, σύμφωνα με τους επικριτές του ψηφιακού ευρώ είναι η σταδιακή υποκατάσταση των μετρητών και των ανώνυμων συναλλαγών, μια εξέλιξη που αναπόφευκτα θα οδηγήσει σταδιακά σε σημαντικούς περιορισμούς και στις ατομικές ελευθερίες.

Μία από τις πιο καθοριστικές ψηφοφορίες στην ιστορία του ενιαίου νομίσματος αναμένεται να διεξαχθεί αύριο, Τρίτη, στην Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων (ECON) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Στο επίκεντρο της διαδικασίας βρίσκεται το νομοθετικό πλαίσιο για την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, ενός εγχειρήματος που χαρακτηρίζεται ως το σημαντικότερο χρηματοοικονομικό βήμα μετά τη δημιουργία του ίδιου του ευρώ.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί προβάλλουν το ψηφιακό ευρώ ως ένα «σύγχρονο εργαλείο» πληρωμών, με πιλοτική εφαρμογή που τοποθετείται χρονικά για τον Σεπτέμβριο του 2027 και πλήρη κυκλοφορία το 2029.

Ωστόσο, πίσω από τις τεχνικές περιγραφές και τις θεσμικές διαβεβαιώσεις, αρκετοί εντοπίζουν μια βαθύτερη μεταβολή: τη σταδιακή υποχώρηση των μετρητών και, μαζί τους, της οικονομικής ανωνυμίας και της ιδιωτικότητας των πολιτών.

Το «offline» που δεν είναι πραγματικά offline

Οι υποστηρικτές του ψηφιακού ευρώ υποστηρίζουν ότι το νέο σύστημα θα παρέχει δυνατότητα «offline πληρωμών», ώστε να μην καταγράφεται ψηφιακό ίχνος σε κάθε συναλλαγή.

Παρά ταύτα, οι σχετικές εγγυήσεις χαρακτηρίζονται από τους επικριτές ως περιορισμένες και προσωρινές, χωρίς πλήρη διασφάλιση μακροπρόθεσμης ανωνυμίας.

Στην πράξη, όπως τονίζεται, το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα ιδιαίτερα ισχυρό εργαλείο παρακολούθησης συναλλαγών, δεδομένου ότι θα λειτουργεί υπό κεντρική διαχείριση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Εισηγητής και διαπραγματευτής εκ μέρους των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) είναι ο Έλληνας ευρωβουλευτής Νίκος Παπανδρέου, ο οποίος όπως σημειώνει η ευρωομάδα του «έχει αγωνιστεί για να αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό αυτού του έργου και να διασφαλίσει ότι θα λειτουργεί στην πραγματική οικονομία – στον φούρνο, στο φαρμακείο, στη μικρή μπουτίκ και στο πάγκο της αγοράς».

Λίγο πριν από την κρίσιμη ψηφοφορία, ο Έλληνας ευρωβουλευτής δήλωσε χαρακτηριστικά: «Βρισκόμαστε ένα βήμα πριν από μια μεγάλη κατάκτηση για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Το κοινό μας νόμισμα θα αποκτήσει και ψηφιακή μορφή δίνοντας όχι μόνο ευκολία στις καθημερινές μας συναλλαγές αλλά κάτι ακόμα πιο σημαντικό, που είναι η ανεξαρτησία από ξένα συστήματα πληρωμών.

Η Ευρωπαϊκή κυριαρχία θα ενισχυθεί έναντι τρίτων χωρών, ενώ όλες οι διαδικασίες θα είναι εγγυημένες από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Με την έναρξη της χρήσης του ψηφιακού ευρώ οι Ευρωπαίοι καταναλωτές αλλά και έμποροι θα δουν σημαντικές μειώσεις στις χρεώσεις που πληρώνουν μέχρι σήμερα για τις συναλλαγές τους.

Ελπίζω πως η αυριανή ψηφοφορία θα δικαιώσει τις άοκνες και πολυετείς προσπάθειες μας ενάντια σε κέντρα που δεν επιθυμούσαν την δημιουργία του ψηφιακού ευρώ. Την Τρίτη ενισχύουμε την νομισματική ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βάζουμε φραγμό στην εξάρτηση από συστήματα τρίτων που μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή μας»

Σύμφωνα με την κριτική που ασκείται, στην πράξη προωθείται ένα πλαίσιο όπου κάθε οικονομική συναλλαγή θα μπορεί να παρακολουθείται, να ρυθμίζεται ή ακόμη και να περιορίζεται από τις αρμόδιες αρχές.

Η εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ δεν παρουσιάζεται απλώς ως τεχνολογική εξέλιξη του νομίσματος, αλλά ως ένα καθοριστικό βήμα προς την οριστική υποχώρηση των μετρητών από την καθημερινή οικονομική ζωή.

Με την πλήρη απομάκρυνση των μετρητών, οι πολίτες – όπως επισημαίνεται – θα στερηθούν τη δυνατότητα ανώνυμων συναλλαγών, ακόμη και στις πιο απλές καθημερινές αγορές.

Κάθε οικονομική πράξη, από το ψώνισμα στο φούρνο έως μια συναλλαγή στην αγορά, θα αφήνει ψηφιακό αποτύπωμα. Αυτό, σύμφωνα με τις ανησυχίες που εκφράζονται, ανοίγει τον δρόμο για:

εκτεταμένη παρακολούθηση της ιδιωτικής ζωής
δυνατότητα «προγραμματισμένου» χρήματος (όπως χρήματα με ημερομηνία λήξης ή περιορισμένη χρήση σε συγκεκριμένες κατηγορίες)
κοινωνικό και οικονομικό έλεγχο των πολιτών
σταδιακή απώλεια της οικονομικής αυτονομίας

Σε αυτό το πλαίσιο, η επικείμενη ψηφοφορία της Τρίτης παρουσιάζεται από τους επικριτές ως ένα κρίσιμο ορόσημο που φέρνει ακόμη πιο κοντά μια νέα εποχή, όπου η Ευρώπη θα διαθέτει ένα ιδιαίτερα προηγμένο ψηφιακό σύστημα ικανό να καταγράφει και να διαχειρίζεται κάθε οικονομική κίνηση.

Η αυριανή απόφαση δεν αφορά απλώς τη μετάβαση σε ένα νέο τεχνολογικό μοντέλο νομίσματος, αλλά αγγίζει τον πυρήνα της προσωπικής ελευθερίας στην Ευρώπη, θέτοντας στο επίκεντρο τη σχέση μεταξύ ευκολίας στις συναλλαγές και προστασίας της ιδιωτικότητας.