Ευρωπαϊκή Ένωση: Η Φον ντερ Λάιεν έκανε «φύλλο και φτερό» τη Συμφωνία των Πρεσπών δίνοντας «μακεδονική ταυτότητα και γλώσσα» στα Σκόπια!- Η απίστευτη πρόκληση κατά της Ελλάδας!

Η πρόεδρος της Κομισιόν μίλησε στα Σκόπια για «ταυτότητα» και «μακεδονική γλώσσα», ενώ παράλληλα έστειλε σαφές μήνυμα προς την κυβέρνηση Μίτσκοσκι για τις απαιτούμενες συνταγματικές αλλαγές

Ευρωπαϊκή Ένωση: Η Φον ντερ Λάιεν έκανε «φύλλο και φτερό» τη Συμφωνία των Πρεσπών δίνοντας «μακεδονική ταυτότητα και γλώσσα» στα Σκόπια!- Η απίστευτη πρόκληση κατά της Ελλάδας!

Νέα συζήτηση, αυτή τη φορά με φόντο τις λεπτές ισορροπίες γύρω από την ταυτότητα, τη γλώσσα και την εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών, προκαλούν οι δηλώσεις της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατά την επίσκεψή της στα Σκόπια.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιχείρησε να συνδυάσει δύο διαφορετικά μηνύματα: αφενός να επιβεβαιώσει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να βλέπει τη γειτονική χώρα ως μέρος της ευρωπαϊκής της προοπτικής και, αφετέρου, να καταστήσει σαφές προς την κυβέρνηση του Χρίστιαν Μίτσκοσκι ότι ο δρόμος προς την ένταξη περνά μέσα από την εκπλήρωση συγκεκριμένων δεσμεύσεων.

Ωστόσο, μία συγκεκριμένη διατύπωσή της ήταν αρκετή για να αναζωπυρώσει τη συζήτηση και στην Αθήνα.

Έχοντας στο πλευρό της τον πρωθυπουργό της χώρας, η Φον ντερ Λάιεν μίλησε για τη θέση των Σκοπίων «στο ευρωπαϊκό τραπέζι» και αναφέρθηκε με ιδιαίτερα σαφή τρόπο στην ταυτότητα και τη γλώσσα της γειτονικής χώρας.

«Καλωσορίζουμε τη Βόρεια Μακεδονία με την ταυτότητα και τη γλώσσα της. Πιστεύουμε ότι ο μακεδονικός πολιτισμός και η μακεδονική γλώσσα μπορούν μόνο να κάνουν την Ένωσή μας πλουσιότερη».

Η συγκεκριμένη φράση αναμένεται να τροφοδοτήσει εκ νέου την πολιτική συζήτηση στην Ελλάδα, καθώς η χρήση του όρου «ταυτότητα» βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο σημείο της συζήτησης που έχει ανοίξει εδώ και χρόνια γύρω από τη Συμφωνία των Πρεσπών.

Την ίδια στιγμή, η επίσκεψη της προέδρου της Κομισιόν δεν περιορίστηκε σε συμβολικές αναφορές. Αντιθέτως, συνοδεύτηκε από σαφή πίεση προς την κυβέρνηση Μίτσκοσκι να προχωρήσει στις συνταγματικές αλλαγές που αποτελούν προϋπόθεση για την περαιτέρω εξέλιξη της ενταξιακής διαδικασίας.

Η «ταυτότητα» και το λεπτό σημείο της Συμφωνίας των Πρεσπών

Εδώ ακριβώς βρίσκεται και το σημείο που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική πλευρά.

Η επιλογή της Φον ντερ Λάιεν να χρησιμοποιήσει τον όρο «ταυτότητα» δεν περνά απαρατήρητη, καθώς η Συμφωνία των Πρεσπών επιχειρεί να διαχωρίσει με συγκεκριμένο τρόπο έννοιες που επί δεκαετίες αποτελούσαν αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης.

Στο ζήτημα της «nationality», η ελληνική ερμηνεία της Συμφωνίας έχει υποστηρίξει ότι ο όρος αφορά την ιθαγένεια, δηλαδή τον νομικό δεσμό ενός προσώπου με το κράτος, και όχι την αναγνώριση μιας συγκεκριμένης εθνότητας ή την αποδοχή της ύπαρξης ενός «μακεδονικού έθνους».

Πρόκειται για μία διάκριση με ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ιθαγένεια αποτελεί νομική έννοια, ενώ η εθνική ταυτότητα και η εθνότητα κινούνται σε διαφορετικό επίπεδο.

Αντίστοιχα, στο ζήτημα της γλώσσας, η Συμφωνία των Πρεσπών χρησιμοποιεί τον όρο «μακεδονική», συνοδεύοντάς τον όμως από συγκεκριμένη διευκρίνιση: πρόκειται για γλώσσα που ανήκει στην ομάδα των νοτίων σλαβικών γλωσσών και, σύμφωνα με το κείμενο της Συμφωνίας, δεν συνδέεται με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, την ιστορία και την πολιτιστική κληρονομιά της ελληνικής Μακεδονίας.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το άρθρο 7 της Συμφωνίας, το οποίο επιχειρεί να οριοθετήσει τις διαφορετικές ιστορικές και πολιτιστικές αναφορές που συνδέονται με τους όρους «Μακεδονία» και «μακεδονικός» για τις δύο πλευρές.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά της Φον ντερ Λάιεν σε «ταυτότητα» αποκτά διαφορετική πολιτική βαρύτητα από τον στενά νομικό όρο της ιθαγένειας. Η διατύπωση που επέλεξε είναι ευρύτερη και αγγίζει ένα πεδίο το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο πολιτικής ευαισθησίας στην Ελλάδα.

Ευρωπαϊκή Ένωση: Η Φον ντερ Λάιεν έκανε «φύλλο και φτερό» τη Συμφωνία των Πρεσπών δίνοντας «μακεδονική ταυτότητα και γλώσσα» στα Σκόπια!- Η απίστευτη πρόκληση κατά της Ελλάδας!

Το μήνυμα των Βρυξελλών προς τον Μίτσκοσκι

Παρά τις συγκεκριμένες αναφορές στην ταυτότητα και τη γλώσσα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν έδωσε λευκή επιταγή στην κυβέρνηση των Σκοπίων.

Το μήνυμα από τις Βρυξέλλες ήταν διπλό και απολύτως σαφές: η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας παραμένει ανοιχτή, αλλά η πρόοδος προς την ένταξη προϋποθέτει την τήρηση των συμφωνημένων δεσμεύσεων.

Η Φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε ότι εξακολουθεί να υπάρχει ένα «κρίσιμο βήμα» που πρέπει να γίνει, προκειμένου η γειτονική χώρα να μπορέσει να περάσει στο επόμενο στάδιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι συνταγματικές αλλαγές που προβλέπουν την προσθήκη των Βουλγάρων στις κοινότητες που αναγνωρίζονται από το Σύνταγμα της χώρας.

Το συγκεκριμένο ζήτημα αποτελεί τον βασικό κόμβο της αντιπαράθεσης ανάμεσα στα Σκόπια και τη Σόφια, καθώς η Βουλγαρία έχει συνδέσει την πρόοδο της ενταξιακής πορείας με την υλοποίηση της συγκεκριμένης δέσμευσης.

Οι Βρυξέλλες, από την πλευρά τους, εξακολουθούν να επιμένουν ότι η υποχρέωση αυτή πρέπει να εκπληρωθεί, προκειμένου να μπορέσει η διαδικασία να κινηθεί στο επόμενο στάδιο.

Έτσι, πίσω από τις δηλώσεις περί ευρωπαϊκού μέλλοντος και «ευρωπαϊκού τραπεζιού», παραμένει μία σαφής προϋπόθεση: οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί πρέπει να μετατραπούν σε συγκεκριμένες θεσμικές πράξεις.

Η Φον ντερ Λάιεν έκανε, παράλληλα, ειδική αναφορά στη Συμφωνία των Πρεσπών, παρουσιάζοντάς την ως παράδειγμα πολιτικού θάρρους που συνέβαλε στο να ανοίξει ο δρόμος για την ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ.

Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Συμφωνία εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης τόσο στα Σκόπια όσο και στην Ελλάδα.

Παρά την πάροδο των ετών από την υπογραφή της, εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή επιμέρους προβλέψεών της. Η χρήση της προβλεπόμενης ονομασίας, οι δημόσιες αναφορές, αλλά και ζητήματα που σχετίζονται με σχολικά βιβλία και ιστορικές αναφορές εξακολουθούν να αποτελούν πεδία στα οποία Αθήνα και Σκόπια δεν έχουν πάψει να διαφωνούν.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η δημόσια τοποθέτηση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον. Από τη μία πλευρά, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να διατηρήσουν ζωντανή την ευρωπαϊκή προοπτική της γειτονικής χώρας. Από την άλλη, η επιλογή συγκεκριμένων όρων επαναφέρει στο προσκήνιο τις ευαίσθητες ισορροπίες που συνοδεύουν το ζήτημα της ονομασίας και της ταυτότητας.

Το βλέμμα πλέον στην Αθήνα

Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη ελληνική αντίδραση στις συγκεκριμένες δηλώσεις της προέδρου της Κομισιόν.

Ωστόσο, η αναφορά σε «ταυτότητα» και «μακεδονική γλώσσα» αναμένεται να αποτελέσει αντικείμενο πολιτικής συζήτησης, ακριβώς επειδή αγγίζει ζητήματα τα οποία η ελληνική πλευρά έχει διαχρονικά αντιμετωπίσει με ιδιαίτερη προσοχή.

Το ουσιαστικό ζήτημα που επανέρχεται στην επιφάνεια δεν είναι μόνο η ονομασία. Είναι ο τρόπος με τον οποίο συνυπάρχουν —και οριοθετούνται μεταξύ τους— η ιθαγένεια, η γλώσσα, η εθνική και πολιτιστική ταυτότητα και η ιστορική κληρονομιά της Μακεδονίας.

Και ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται η λεπτή γραμμή που εξακολουθεί να χωρίζει τις διαφορετικές αναγνώσεις της Συμφωνίας των Πρεσπών.

Η τοποθέτηση της Φον ντερ Λάιεν επαναφέρει, λοιπόν, στο προσκήνιο ένα ζήτημα που κάθε άλλο παρά έχει κλείσει οριστικά: ποιο ακριβώς περιεχόμενο αποδίδεται στους όρους «μακεδονική ταυτότητα», «μακεδονική γλώσσα» και «μακεδονικός πολιτισμός» και πώς αυτοί οι όροι συνυπάρχουν με τις ρητές διακρίσεις που περιλαμβάνει η ίδια η Συμφωνία των Πρεσπών.