F-35 στην Τουρκία: Τα «βαριά χαρτιά» του Νετανιάχου για να ανατρέψει τα σχέδια Τραμπ και Ερντογάν- Θα καταφέρει ο Ισραηλινός πρωθυπουργός να «βγάλει το φίδι απ’ την τρύπα»…και για λογαριασμό της Ελλάδας;

Παρά τα ξεκάθαρα μηνύματα του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να επιτρέψει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και να εγκρίνει την πώληση των προηγμένων stealth μαχητικών στην Άγκυρα, στο Ισραήλ εξακολουθούν να θεωρούν πως η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί και ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια παρέμβασης.

F-35 στην Τουρκία: Τα «βαριά χαρτιά» του Νετανιάχου για να ανατρέψει τα σχέδια Τραμπ και Ερντογάν- Θα καταφέρει ο Ισραηλινός πρωθυπουργός να «βγάλει το φίδι απ’ την τρύπα»…και για λογαριασμό της Ελλάδας;

Σύμφωνα με ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, η Ιερουσαλήμ πιστεύει ότι είτε μπορεί να αποτρέψει πλήρως τη συμφωνία είτε να εξασφαλίσει την επιβολή αυστηρών όρων, οι οποίοι θα περιορίζουν τις δυνατότητες των αεροσκαφών ή θα συνδέουν την παράδοσή τους με συγκεκριμένες δεσμεύσεις της Άγκυρας.

Τα «χαρτιά» του Ισραήλ απέναντι στη βούληση Τραμπ

Η ισραηλινή κυβέρνηση έχει ήδη ξεκινήσει έναν συντονισμένο διπλωματικό κύκλο επαφών με την Ουάσιγκτον, επιδιώκοντας να αποτρέψει την πώληση των F-35 στην Τουρκία. Εναλλακτικά, εφόσον η αμερικανική κυβέρνηση επιλέξει να προχωρήσει στη συμφωνία, ζητεί να παραδοθούν στην Άγκυρα αεροσκάφη με περιορισμένες επιχειρησιακές δυνατότητες, ώστε να μην ανατραπεί η στρατιωτική ισορροπία στην περιοχή.

Το θέμα απασχόλησε και το Υπουργικό Συμβούλιο Ασφαλείας του Ισραήλ, τα μέλη του οποίου ενημερώθηκαν εκτενώς για τις εξελίξεις στις συνομιλίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας.

Παρά τις δημόσιες τοποθετήσεις του Ντόναλντ Τραμπ, η εκτίμηση των ισραηλινών αξιωματούχων είναι ότι τίποτα δεν πρέπει ακόμη να θεωρείται οριστικό.

«Αυτό δεν είναι παιχνίδι μηδέν ή ένα», δήλωσε ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος απαντώντας στις υποδείξεις του Τραμπ ότι μπορεί να πουλήσει στην Τουρκία τα προηγμένα stealth μαχητικά. «Ο Τραμπ μπορεί ακόμα να υποβάλει απαιτήσεις ως προϋπόθεση για την παραλαβή του αεροσκάφους».

Όρος η παύση της χρηματοδότησης Χαμάς και Χεζμπολάχ

Ένας από τους σημαντικότερους μοχλούς πίεσης που επιχειρεί να αξιοποιήσει το Ισραήλ αφορά το ζήτημα της χρηματοδότησης οργανώσεων που η Ιερουσαλήμ χαρακτηρίζει τρομοκρατικές.

Σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους, έχει μεταφερθεί στην αμερικανική πλευρά η θέση ότι οικονομικά δίκτυα που συνδέονται με τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ εξακολουθούν να λειτουργούν μέσω της Τουρκίας.

Υπό αυτό το πρίσμα, το Ισραήλ εισηγείται στον Λευκό Οίκο να συνδέσει οποιαδήποτε έγκριση για τα F-35 με την υποχρέωση της Άγκυρας να διακόψει κάθε σχετική οικονομική δραστηριότητα, κλείνοντας τραπεζικούς λογαριασμούς, ηλεκτρονικές εφαρμογές πληρωμών και κάθε άλλο δίαυλο χρηματοδότησης.

Η αεροπορική υπεροχή του Ισραήλ

Παρά την ανησυχία που προκαλεί το ενδεχόμενο ενίσχυσης της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας, οι Ισραηλινοί εμφανίζονται βέβαιοι ότι η στρατιωτική υπεροχή της χώρας τους θα διατηρηθεί.

«Η αεροπορική μας υπεροχή θα διατηρηθεί σε κάθε περίπτωση, αλλά φυσικά θέλουμε να διατηρηθεί ακόμη πιο έντονα», δήλωσε ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος.

«Η εκτίμησή μας είναι ότι αυτό μπορεί ακόμα να ακυρωθεί. Τελικά, υπάρχουν πολλές, πολλές λεπτομέρειες. Υπάρχουν πολλές εκδόσεις αυτού του αεροσκάφους και προσπαθούμε να το επηρεάσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο».

Έτερος ανώτερος αξιωματούχος περιέγραψε τη στρατηγική του Αμερικανού προέδρου ως μια μορφή ιδιαίτερα ευέλικτης διαπραγμάτευσης.

«Ο Τραμπ παίζει σε όλο το πεδίο», δήλωσε ο αξιωματούχος. «Μπορεί να είναι ο καλύτερος φίλος του Μπίμπι και ο καλύτερος φίλος του Ερντογάν ταυτόχρονα, παρόλο που θέλουν να σκοτωθούν μεταξύ τους. Παίζει με τα συμφέροντα των ΗΠΑ και αυτό είναι που πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Από τη δική μας οπτική γωνία, αυτό δεν έχει τελειώσει ακόμα. Ο Νετανιάχου πιθανότατα θα πετάξει στον Τραμπ την επόμενη εβδομάδα και θα το θέσει».

F-35 στην Τουρκία: Τα «βαριά χαρτιά» του Νετανιάχου για να ανατρέψει τα σχέδια Τραμπ και Ερντογάν- Θα καταφέρει ο Ισραηλινός πρωθυπουργός να «βγάλει το φίδι απ’ την τρύπα»…και για λογαριασμό της Ελλάδας;

Στο προσκήνιο και το Κογκρέσο

Παράλληλα με τις επαφές στον Λευκό Οίκο, το Ισραήλ αναμένεται να ενεργοποιήσει και τα ερείσματά του στο αμερικανικό Κογκρέσο.

Η επιχειρηματολογία του βασίζεται στην αμερικανική νομοθεσία που επιβάλλει τη διατήρηση του ποιοτικού στρατιωτικού πλεονεκτήματος του Ισραήλ έναντι οποιασδήποτε άλλης χώρας της Μέσης Ανατολής.

Οι σχετικοί νόμοι προβλέπουν ότι, πριν εγκριθούν σημαντικές εξαγωγές προηγμένων οπλικών συστημάτων στην περιοχή, πρέπει να αξιολογούνται οι επιπτώσεις στην ισραηλινή ασφάλεια, ενώ προβλέπεται ακόμη και η παροχή αντισταθμιστικών στρατιωτικών δυνατοτήτων προς το Ισραήλ.

Αξιωματούχος ασφαλείας χαρακτήρισε την πιθανή πώληση των F-35 στην Τουρκία ως μια ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη, χωρίς ωστόσο να τη θεωρεί καταστροφική.

«Το Ιράν έχει πέσει, μια νέα δύναμη θα αναδυθεί και η Τουρκία θέλει να είναι αυτή η δύναμη».

Κατά την ίδια εκτίμηση, η απόκτηση των F-35 από την Τουρκία δεν θα στερήσει από τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις την επιχειρησιακή τους ελευθερία, θα δημιουργήσει όμως μια νέα, περισσότερο απαιτητική πραγματικότητα.

«Προς το παρόν, επικεντρωνόμαστε στην αποτροπή του», δήλωσε ο αξιωματούχος. «Δεν είναι σαφές ότι αυτό είναι δυνατό, αλλά δεν τα παρατάμε».

Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Ελλάδα – Ποιες κινήσεις απαιτούνται

Για την Ελλάδα, η πλέον συμφέρουσα εξέλιξη θα ήταν ασφαλώς η πλήρης αποτροπή της πώλησης των F-35 στην Τουρκία. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα σενάριο που, κατά την εκτίμησή μας, συγκεντρώνει περιορισμένες πιθανότητες, ιδίως εάν αφορά τα πέντε αεροσκάφη που η Άγκυρα είχε ήδη χρηματοδοτήσει πριν αποβληθεί από το πρόγραμμα εξαιτίας της προμήθειας των ρωσικών S-400.

Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι, εφόσον τα συγκεκριμένα αεροσκάφη παραδοθούν, θα μπορούν να ενταχθούν άμεσα σε επιχειρησιακή δράση, καθώς Τούρκοι πιλότοι είχαν ήδη ολοκληρώσει την απαραίτητη εκπαίδευσή τους στις Ηνωμένες Πολιτείες πριν από την απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα.

Ακόμη και ένας περιορισμένος αριθμός F-35 θα μπορούσε να μεταβάλει αισθητά τις ισορροπίες στο Αιγαίο μέχρι την ένταξη των ελληνικών αεροσκαφών στην Πολεμική Αεροπορία, προσφέροντας στην Τουρκία ένα σημαντικό επιχειρησιακό πλεονέκτημα και ενδεχομένως ενθαρρύνοντας μια πιο επιθετική στάση.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να αναπτύξει μια πολύπλευρη διπλωματική πρωτοβουλία προς την Ουάσιγκτον, εκφράζοντας με σαφήνεια τις ελληνικές αντιρρήσεις όχι ως τυπικός σύμμαχος, αλλά ως κράτος του οποίου θίγονται άμεσα τα ζωτικά συμφέροντα ασφαλείας.

Παράλληλα, θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν τα δίκτυα της ελληνικής ομογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και πρόσωπα και φορείς με επιρροή στους πολιτικούς κύκλους της Ουάσιγκτον. Στην ίδια κατεύθυνση θα μπορούσαν να συμβάλουν η Εκκλησία, ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος, αλλά και το Κογκρέσο, ιδιαίτερα ενόψει των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών.

Εξίσου σημαντική θα ήταν η συνεργασία του ελληνικού λόμπι με το αρμενικό και το ισραηλινό λόμπι στις ΗΠΑ, καθώς οι τρεις πλευρές διαθέτουν κοινό ενδιαφέρον για τη διατήρηση της στρατηγικής ισορροπίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Εφόσον, παρά τις προσπάθειες αυτές, η πώληση τελικά προχωρήσει, η Αθήνα θα πρέπει να επιδιώξει, έστω και με μεγάλη δυσκολία, την εξασφάλιση ότι τα ελληνικά F-35 θα διαθέτουν ανώτερο επίπεδο εξοπλισμού, λογισμικού και επιχειρησιακών δυνατοτήτων σε σχέση με εκείνα που ενδέχεται να αποκτήσει η Τουρκία.

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το πολιτικό χρονοδιάγραμμα της επόμενης διετίας. Οι ισραηλινές εκλογές έχουν προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο του 2026, οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ για τον Νοέμβριο του ίδιου έτους και οι γαλλικές προεδρικές εκλογές για τον Απρίλιο του 2027. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις έως σήμερα δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, οι εθνικές εκλογές αναμένεται να πραγματοποιηθούν με την ολοκλήρωση της τετραετίας, τον Μάιο του 2027, αν και αρκετοί πολιτικοί αναλυτές εξακολουθούν να αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόωρης προσφυγής στις κάλπες. Αντίθετα, στην Τουρκία οι επόμενες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2028.