Φεβρουάριος – “φωτιά” για τα Ελληνο-Τουρκικά: Η Άγκυρα «κλειδώνει» θάλασσες και ουρανούς στο Αιγαίο για δύο χρόνια, εξοπλίζεται με Eurofighter και στέλνει μήνυμα ισχύος πριν από το κρίσιμο τετ-α-τετ του Μητσοτάκη με τον Ερντογάν

Ο Φεβρουάριος προδιαγράφεται ως ένας μήνας έντασης και στρατηγικών ανατροπών για τα Ελληνοτουρκικά, με την Τουρκία να ανεβάζει επικίνδυνα το θερμόμετρο στο Αιγαίο και να προχωρά σε κινήσεις που αλλάζουν τα δεδομένα τόσο σε διπλωματικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Η επικείμενη συνάντηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Κυριάκο Μητσοτάκη προμηνύεται κάθε άλλο παρά ομαλή, καθώς προηγείται ένα σκηνικό προκλήσεων, εξοπλισμών και αμφισβήτησης κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Οι εξελίξεις γύρω από την προμήθεια Eurofighter Typhoon από την Τουρκία επιβεβαιώνουν εκτιμήσεις που είχαν διατυπωθεί μήνες νωρίτερα. Ο Τούρκος πρόεδρος εμφανίζεται αποφασισμένος να περιορίσει την ελληνική αεροπορική υπεροχή στο Αιγαίο χωρίς να περιμένει ούτε τα αμερικανικά F-35 –αν και εφόσον εγκριθούν στο μέλλον– ούτε τα νέα Typhoon που έχει συμφωνήσει να αποκτήσει από το Ηνωμένο Βασίλειο και τα οποία απαιτούν χρόνο κατασκευής. Αντ’ αυτού, στρέφεται σε μια λύση άμεσης ενίσχυσης: τη μεταπώληση μεταχειρισμένων Eurofighter από το Κατάρ.

Σύμφωνα με πληροφορίες, έως τα τέλη Φεβρουαρίου η Άγκυρα αναμένεται να αποκτήσει τουλάχιστον 12 Eurofighter Typhoon Tranche 3A με ραντάρ AESA από το Κατάρ, με το ενδεχόμενο ο αριθμός να αυξηθεί ακόμη και στα 24 αεροσκάφη. Πρόκειται για μαχητικά που το Κατάρ είχε παραλάβει καινούργια το 2017, γεγονός που καθιστά την «μεταχειρισμένη» λύση ιδιαίτερα ελκυστική για την Τουρκία, η οποία επιδιώκει άμεσο επιχειρησιακό αποτέλεσμα.

Την ίδια στιγμή, η Άγκυρα προχώρησε σε μια κίνηση που προκάλεσε έντονο προβληματισμό στην Αθήνα: την έκδοση δύο τουρκικών NAVTEX πρωτοφανούς διάρκειας, με τις οποίες δεσμεύονται εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές στο κεντρικό Αιγαίο για χρονικό διάστημα δύο ετών. Διπλωματικές πηγές ερμηνεύουν την ενέργεια αυτή ως ευθεία αμφισβήτηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και ως απόπειρα δημιουργίας τετελεσμένων, με στόχο το «γκριζάρισμα» περιοχών ελληνικής δικαιοδοσίας.

Η μία NAVTEX επικαλείται εκπομπές αγγελιών που –κατά την τουρκική θέση– καλύπτουν την «τουρκική υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο», τα όρια της οποίας, όπως αναφέρεται, «μένει να οριοθετηθούν από τα παράκτια κράτη». Παράλληλα, τίθεται αξίωση ότι κάθε ερευνητική δραστηριότητα σε αυτές τις περιοχές πρέπει να πραγματοποιείται σε συντονισμό με τις τουρκικές αρχές. Η δεύτερη NAVTEX πηγαίνει ακόμη πιο μακριά, κατονομάζοντας δεκάδες ελληνικά νησιά και επαναφέροντας τον ισχυρισμό περί «μόνιμης αποστρατικοποίησής» τους, επικαλούμενη διεθνείς συνθήκες.

Υπό αυτό το σκηνικό, η συνάντηση Ερντογάν – Μητσοτάκη αναμένεται εξαιρετικά δύσκολη. Ο Τούρκος πρόεδρος, ενισχυμένος από την επιτάχυνση των εξοπλιστικών του σχεδίων, την ανάπτυξη του μη επανδρωμένου μαχητικού ΚΑΑΝ και τη συνεχή τροφοδότηση των ενόπλων δυνάμεών του από την τουρκική αμυντική βιομηχανία, ενδέχεται να επιχειρήσει να αποσπάσει δεσμεύσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τη συζήτηση περί ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας, αγγίζοντας ευθέως ζητήματα εθνικής κυριαρχίας.

Η διεθνής συγκυρία, με γεωπολιτικές αναταράξεις, έναν απρόβλεπτο Τραμπ και έναν επιθετικό Πούτιν, ίσως εκληφθεί από την Άγκυρα ως παράθυρο ευκαιρίας για πιέσεις και επιβολή τετελεσμένων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ωστόσο, μια τέτοια ανάγνωση ενδέχεται να αποδειχθεί σοβαρή αυταπάτη.

Η Ελλάδα, με τα Rafale και τα αναβαθμισμένα F-16 Viper, διατηρεί ισχυρό αποτρεπτικό πλεονέκτημα στον αέρα. Παράλληλα, δεν αποκλείεται να διαθέτει και τη δυνατότητα μιας στρατηγικής «κίνησης ματ»: την άμεση ενίσχυση της Πολεμικής Αεροπορίας με μεταχειρισμένα F-35 από σύμμαχη χώρα, όπως το Ισραήλ, ακολουθώντας το ίδιο μοντέλο που επιχειρεί να εφαρμόσει η Τουρκία με τα Eurofighter από το Κατάρ.

Σε κάθε περίπτωση, ο Φεβρουάριος δεν προμηνύεται απλώς «θερμός», αλλά καθοριστικός για την ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο και για το πώς θα διαμορφωθεί το επόμενο κεφάλαιο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.