Foreign Policy: «Οι κινήσεις του Τραμπ στην Ανατολική Μεσόγειο ενισχύουν τον τουρκικό εθνικισμό»

Σύμφωνα με τον Halil Karaveli, ανώτερο ερευνητή του Ινστιτούτου Κεντρικής Ασίας-Καυκάσου, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αποτελεί έναν από τους κύριους ωφελούμενους της εξωτερικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία χαρακτηρίζεται από έμφαση στην ισχύ και αποδόμηση των παραδοσιακών διεθνών θεσμών.

Foreign Policy: «Οι κινήσεις του Τραμπ στην Ανατολική Μεσόγειο ενισχύουν τον τουρκικό εθνικισμό»

Στο άρθρο του στο Foreign Policy, με τίτλο «Ο Τραμπ ενισχύει τη λογική του αυταρχισμού και του εθνικισμού στην Τουρκία», ο Karaveli υπογραμμίζει ότι ο Ερντογάν έχει καταφέρει να συνδυάσει την αντιδυτική ρητορική με μια στρατηγική σύμπλευση με τον Λευκό Οίκο. Ο Τούρκος ηγέτης εμφανίζεται ως εγγυητής της εθνικής ισχύος σε έναν κόσμο που τείνει προς αυταρχικές δομές και γεωπολιτική αβεβαιότητα.

«Ο Ερντογάν ταυτόχρονα καταδικάζει τις Ηνωμένες Πολιτείες και ταυτόχρονα εξασφαλίζει συνεργασία με τον Τραμπ, προσωποποιώντας την εθνική δύναμη της Τουρκίας σε έναν άναρχο και ανελεύθερο κόσμο», σημειώνει ο Karaveli.

Παράλληλα, προωθεί την ιδέα ενός πολυπολικού κόσμου, συνοψίζοντας την εξωτερική του πολιτική με το σύνθημα «ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από πέντε», ενώ διατηρεί ανοιχτούς δίαυλους επικοινωνίας με τον Λευκό Οίκο.
«Θα συνεχίσουμε να ενισχύουμε τη συνεργασία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Τουρκίας», δήλωσε ο Ερντογάν μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό Πρόεδρο, προσθέτοντας ότι «είναι προς το κοινό μας συμφέρον οι σχέσεις να προχωρήσουν σε όλους τους τομείς».

Η ανάλυση του Karaveli αναδεικνύει ότι η τουρκική ηγεσία ακολουθεί μια «χομπσιανή» αντίληψη για τη διεθνή πολιτική, έναν πόλεμο όπου όλοι είναι εναντίον όλων και η επιβίωση του κράτους στηρίζεται στην ωμή δύναμη και όχι στις πολιτικές ελευθερίες. Αυτή η στρατηγική βρίσκει ανταπόκριση στη νέα γενιά Τούρκων, η οποία, παρά την προτίμησή της σε δημοκρατικά πρότυπα, παραμένει έντονα εθνικιστική.

Ο Karaveli επισημαίνει ότι η τουρκική αντιπολίτευση, προσκολλημένη σε μια «πεθαμένη» φιλελεύθερη διεθνή τάξη, παραμένει ευάλωτη πολιτικά. Ο Εκρέμ Ιμάμογλου, που κρατείται από τον Μάρτιο του 2025, κατηγορείται από το κυβερνητικό στρατόπεδο ότι θα μπορούσε να κάνει παραχωρήσεις στη Δύση εις βάρος των εθνικών συμφερόντων.

Foreign Policy: «Οι κινήσεις του Τραμπ στην Ανατολική Μεσόγειο ενισχύουν τον τουρκικό εθνικισμό»

Η δέσμευση του Ιμάμογλου ότι «μια πιο δημοκρατική Τουρκία θα είναι μια πιο ισχυρή, αξιόπιστη και σταθεροποιητική δύναμη σε έναν κατακερματισμένο κόσμο», χαρακτηρίζεται από τον αναλυτή ως ρητορική «ξεπερασμένη» για την εποχή Τραμπ.

Για να έχει πιθανότητες επιτυχίας στις εκλογές του 2028, ο Karaveli προτείνει στον ηγέτη του CHP, Οζγκούρ Οζέλ, να ακολουθήσει το παράδειγμα του Μπουλέντ Ετζεβίτ από τη δεκαετία του ’70. Ο Ετζεβίτ κατάφερε να συνδυάσει την κοινωνική δικαιοσύνη με σκληρό εθνικισμό (όπως στην εισβολή στην Κύπρο το 1974), κερδίζοντας την υποστήριξη της συντηρητικής βάσης.

Σε έναν κόσμο όπου κυριαρχεί η ισχύς, η τουρκική αντιπολίτευση αντιμετωπίζει τον κίνδυνο πολιτικής αφανισμού αν δεν ενσωματώσει μέρος της εθνικιστικής ρητορικής του Ερντογάν.

«Ο αγώνας του CHP κατά της απολυταρχίας θα αποδυναμωθεί αν δεν πείσει τους πολίτες ότι θα υπερασπιστεί τα συμφέροντα της χώρας. Για να παραμείνει επίκαιρη, η τουρκική αντιπολίτευση πιθανότατα θα χρειαστεί να εγκαταλείψει την πίστη της στη δημοκρατική Δύση και να υιοθετήσει τη ρητορική του Ερντογάν περί τουρκικής ισχύος», καταλήγει ο Karaveli.