Φυματίωση: Αυξάνονται ανησυχητικά τα κρούσματα στην Ελλάδα – Οι σοβαρότερες μορφές

Εκτόξευση των κρουσμάτων φυματίωσης σημειώνεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, την ώρα που οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για καθυστερημένη διάγνωση, υψηλή μεταδοτικότητα και σοβαρές μορφές της νόσου που απειλούν τις πιο ευάλωτες ομάδες πληθυσμού.

Αν και η φυματίωση είχε αρχίσει να «ξεθωριάζει» από τον υγειονομικό χάρτη της Ευρώπης, στην Ελλάδα το παλιό αυτό λοιμώδες νόσημα επιστρέφει με ορμή. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία του ΕΟΔΥ, τα κρούσματα της νόσου υπερδιπλασιάστηκαν μέσα σε μόλις δύο χρόνια, φτάνοντας τα 493 το 2023, από 206 το 2021 – χρονιά κατά την οποία η πανδημία και οι περιορισμοί της καραντίνας περιόρισαν πρόσκαιρα τη διασπορά.

Η αύξηση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη γενική ευρωπαϊκή τάση μείωσης της φυματίωσης μετά το 2019, φέρνοντας τη χώρα μας – μαζί με την Κύπρο, τη Σλοβακία και την Ισλανδία – σε εκείνες με τη μεγαλύτερη αναζωπύρωση της νόσου.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η πλειονότητα των περιστατικών αφορά τη μεταδοτική πνευμονική μορφή της νόσου, ενώ ένα μεγάλο ποσοστό ασθενών προσέρχεται καθυστερημένα στις δομές υγείας, με αποτέλεσμα να φτάνουν σε προχωρημένα στάδια που δυσχεραίνουν την αντιμετώπιση και αυξάνουν τον κίνδυνο διασποράς. Παράλληλα, παρατηρείται αύξηση σε σοβαρές και εξωπνευμονικές μορφές της νόσου, με περιστατικά σε παιδιά, μετανάστες, ηλικιωμένους και άτομα που ζουν σε ευάλωτες κοινωνικές συνθήκες.

Εκτίναξη των κρουσμάτων μετά την πανδημία

Η φυματίωση είχε περιοριστεί αισθητά τα τελευταία χρόνια, κυρίως λόγω των lockdown και των υγειονομικών μέτρων κατά της COVID-19. Ωστόσο, αυτή η «σιωπηλή» ανάπαυλα φαίνεται πως ήταν προσωρινή. Το 2021 καταγράφηκαν μόλις 206 περιστατικά, όμως μέσα σε δύο χρόνια ο αριθμός σχεδόν τριπλασιάστηκε: 320 κρούσματα το 2022 και 493 το 2023, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΟΔΥ.

Από αυτά, σχεδόν 9 στους 10 ασθενείς εμφάνισαν τη μεταδοτική μορφή της νόσου, με εντοπισμό στους πνεύμονες. Σε πολλές περιπτώσεις παρατηρήθηκε σχηματισμός κοιλοτήτων (σπηλαίων) στους πνεύμονες – ένδειξη προχωρημένου σταδίου και υψηλής μεταδοτικότητας, κάτι που αποδίδεται στην καθυστερημένη αναζήτηση ιατρικής φροντίδας.

Φυματίωση: Το προφίλ των κρουσμάτων

Αν και η Ελλάδα κατατάσσεται ακόμη στις χώρες χαμηλής επίπτωσης (4,71 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους το 2023, κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 8,6), η ανάλυση των δεδομένων αποκαλύπτει κρίσιμες παραμέτρους.

Το 47% των κρουσμάτων αφορά Έλληνες, ενώ το υπόλοιπο 53% προέρχεται από αλλοδαπούς, κυρίως νεαρούς ηλικίας 15-24 ετών. Οι περισσότεροι κατάγονται από περιοχές με υψηλό επιδημιολογικό φορτίο, όπως η Κεντρική και Νότια Ασία (Πακιστάν, Αφγανιστάν, Ινδία, Μπαγκλαντές), η Υποσαχάρια Αφρική (Σομαλία, Κογκό, Σιέρα Λεόνε) και η Ανατολική Ευρώπη (Γεωργία, Ρουμανία, Αλβανία).

Περισσότερο από το 17% των περιπτώσεων καταγράφηκαν σε άτομα που ζούσαν σε κλειστές ή ευάλωτες δομές – δομές φιλοξενίας μεταναστών, φυλακές, γηροκομεία, αλλά και σε συνθήκες αστεγίας.

Αξιοσημείωτη αύξηση των κρουσμάτων καταγράφεται και στους Έλληνες άνω των 65 ετών, ειδικά σε ηλικίες άνω των 80. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι πρόκειται για περιπτώσεις «επανενεργοποίησης» της λανθάνουσας φυματίωσης, δηλαδή επανεμφάνισης της νόσου από παλιότερη λοίμωξη – συνήθως από την παιδική ηλικία.