Γεωστρατηγικό θρίλερ στη Λιβύη: Η Ρωσία ενισχύει την παρουσία της σε 6 αεροπορικές βάσεις, η Ουάσιγκτον αυξάνει της Αμερικανικές δυνάμεις, η Τουρκία παίζει το δικό της παιχνίδι και η Ελλάδα… “παρακολουθεί” τις εξελίξεις

Η Λιβύη μετατρέπεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα πεδία γεωπολιτικού ανταγωνισμού στη Μεσόγειο, καθώς Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία και Τουρκία επιδιώκουν να ενισχύσουν την επιρροή τους σε μια χώρα με σημαντικά ενεργειακά αποθέματα και στρατηγική θέση στη Βόρεια Αφρική. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι στρατιωτικές υποδομές, η πρόσβαση σε αεροπορικές εγκαταστάσεις και ο έλεγχος των διαύλων που συνδέουν τη Μεσόγειο με την περιοχή του Σαχέλ.

Έξι αεροπορικές βάσεις στο επίκεντρο της ρωσικής παρουσίας

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, δραστηριότητα που συνδέεται με το ρωσικό Africa Corps έχει εντοπιστεί σε έξι λιβυκές αεροπορικές βάσεις: Al-Khadim, Al-Jufra, Tamanhint, Matan al-Sarra, Al-Qardabiyah και Brak al-Shati.

Δορυφορικές εικόνες από το 2024 και μετά φέρονται να καταγράφουν εργασίες κατασκευής και αναβάθμισης υποδομών, όπως υπόστεγα, στρατώνες, χώρους στάθμευσης αεροσκαφών και διαδρόμους προσγείωσης. Η σημασία αυτών των εγκαταστάσεων δεν περιορίζεται στο εσωτερικό της Λιβύης: η γεωγραφική τους θέση θα μπορούσε να διευκολύνει τη μετακίνηση προσωπικού και υλικού προς την ευρύτερη περιοχή του Σαχέλ.

Η εικόνα που περιγράφεται δεν παραπέμπει απαραίτητα σε έξι επίσημα αναγνωρισμένες ρωσικές βάσεις, αλλά σε ένα δίκτυο πρόσβασης και υποδομών που μπορεί να προσφέρει στη Μόσχα μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία.

Οι ΗΠΑ ενισχύουν τους διαύλους συνεργασίας με τη Λιβύη

Την ίδια ώρα, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να διευρύνει τις επαφές της με τις λιβυκές δυνάμεις, τόσο στα δυτικά όσο και στα ανατολικά της χώρας. Στόχος που προβάλλεται από την αμερικανική πλευρά είναι η ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας και η προοπτική συγκρότησης πιο ενιαίων στρατιωτικών δομών σε μια χώρα που παραμένει πολιτικά και θεσμικά διαιρεμένη.

Η ναυτική άσκηση Phoenix Express 2026 ολοκληρώθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου στην Τυνησία, με συμμετοχή 13 χωρών, μεταξύ των οποίων η Λιβύη, η Τουρκία, η Ιταλία, η Γαλλία και οι ΗΠΑ. Στο πλαίσιο της άσκησης πραγματοποιήθηκαν εκπαιδεύσεις και δραστηριότητες στη θάλασσα, ενώ Αμερικανοί πεζοναύτες συνεργάστηκαν με προσωπικό από την Τρίπολη.

Παράλληλα, η άσκηση Flintlock 2026 και οι επαφές Λίβυων αξιωματούχων ασφαλείας με αμερικανικές στρατιωτικές δομές εντάσσονται στην ευρύτερη προσπάθεια της Ουάσιγκτον να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους σε διαφορετικά κέντρα ισχύος της χώρας.

Το σύνθετο παιχνίδι γύρω από τον Χαφτάρ

Η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τις σχέσεις της Ρωσίας με τις δυνάμεις του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, οι οποίες διατηρούν ισχυρή παρουσία στην ανατολική Λιβύη. Παρότι η Μόσχα έχει αναπτύξει δεσμούς με το συγκεκριμένο στρατόπεδο, οι ΗΠΑ δεν έχουν εγκαταλείψει τις επαφές τους με τις ανατολικές λιβυκές δομές.

Αυτή η παράλληλη διπλωματική και στρατιωτική κινητικότητα δείχνει ότι η Λιβύη δεν χωρίζεται απλά σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα. Οι μεγάλες δυνάμεις επιχειρούν να διατηρούν επιλογές και προσβάσεις, ενόψει πιθανών μελλοντικών αλλαγών στη δομή διακυβέρνησης και ασφάλειας της χώρας.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος θα αποκτήσει ουσιαστικό ρόλο στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις, στις μεταφορές και στις υποδομές, εφόσον προχωρήσει η πολιτική και στρατιωτική ενοποίηση της Λιβύης.

Η Τουρκία και το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο

Στο ίδιο γεωπολιτικό σκηνικό, η Τουρκία επιδιώκει να διατηρήσει την επιρροή της στη Λιβύη και να προστατεύσει τα συμφέροντα που έχει συνδέσει με το τουρκολιβυκό μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης. Για την Αθήνα, οι εξελίξεις έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς η συμφωνία αυτή αμφισβητείται από την Ελλάδα και αποτελεί σταθερό σημείο τριβής στις σχέσεις των δύο χωρών.

Η Άγκυρα ενδιαφέρεται για τη διατήρηση των δεσμών της με τις λιβυκές αρχές και για την ενίσχυση της θέσης της στην Ανατολική Μεσόγειο. Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ και ευρωπαϊκές ενεργειακές εταιρείες εξετάζουν τις δυνατότητες συνεργασίας στον λιβυκό ενεργειακό τομέα, με το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο να παραμένουν βασικά στοιχεία του ανταγωνισμού.

Ωστόσο, οι επιδιώξεις κάθε πλευράς δεν ταυτίζονται πλήρως. Η Ρωσία ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για στρατιωτική πρόσβαση και υποδομές, οι ΗΠΑ επιδιώκουν συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και διατήρηση στρατηγικών διαύλων, ενώ η Τουρκία θέλει να διαφυλάξει τη δική της πολιτική και οικονομική επιρροή.

Γιατί οι εξελίξεις αφορούν άμεσα την Ελλάδα

Η γεωγραφική θέση της Λιβύης την καθιστά κομβικό παράγοντα για τις ισορροπίες στη Μεσόγειο. Κάθε μεταβολή στις σχέσεις της με την Τουρκία, τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και τις ευρωπαϊκές χώρες μπορεί να επηρεάσει το ευρύτερο περιβάλλον ασφάλειας και τις συζητήσεις για τις θαλάσσιες ζώνες.

Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι να παρακολουθεί στενά τις κινήσεις στην περιοχή, να ενισχύει τις διπλωματικές επαφές της και να αξιοποιεί τα ευρωπαϊκά και διεθνή fora για την προάσπιση των θέσεών της. Η εξέλιξη της λιβυκής πολιτικής κατάστασης, αλλά και οι επιλογές των μελλοντικών λιβυκών αρχών ως προς τις διεθνείς συμφωνίες, θα παραμείνουν κρίσιμες παράμετροι.

Το μεγάλο παιχνίδι στη Λιβύη δεν αφορά μόνο τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Αφορά την πρόσβαση στη Βόρεια Αφρική, την ενεργειακή αξιοποίηση και την επιρροή στη Μεσόγειο. Και όσο η χώρα παραμένει διαιρεμένη, η αντιπαράθεση για το ποιος θα έχει τον μεγαλύτερο λόγο στο μέλλον της αναμένεται να συνεχιστεί.