Γερμανία: Οι Γερμανοί νοσταλγούν πλέον την Άνγκελα Μέρκελ- «Είναι ένα σύμβολο σταθερότητας κρατούσε τη χώρα ενωμένη»- Στον «πάτο» τα ποσοστά αποδοχής του Καγκελάριου Μερτς μετά βίας φτάνουν το 11%!

Ένα ασυνήθιστο κύμα νοσταλγίας για την Άνγκελα Μέρκελ καταγράφεται στη Γερμανία, με το πρόσωπο της πρώην καγκελαρίου να συγκεντρώνει ξανά το ενδιαφέρον και τον θαυμασμό των πολιτών.

Γερμανία: Οι Γερμανοί νοσταλγούν πλέον την Άνγκελα Μέρκελ- «Είναι ένα σύμβολο σταθερότητας κρατούσε τη χώρα ενωμένη»- Στον «πάτο» τα ποσοστά αποδοχής του Καγκελάριου Μερτς μετά βίας φτάνουν το 11%!

Πλήθος επισκεπτών περνά καθημερινά μπροστά από το επίσημο πορτρέτο της, στο Μουσείο Μπόντε του Βερολίνου, σταματώντας μπροστά στο αυστηρό, χαρακτηριστικό της βλέμμα. «Νομίζω ότι είναι φανταστική», λέει η Χάιντι Μπραντ, μία από τις επισκέπτριες που στέκονται μπροστά στον πίνακα.

Σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αστάθειας και αβεβαιότητας, οι Γερμανοί φαίνεται να αναπολούν τα χρόνια της διακυβέρνησης Μέρκελ. Οι δημοσκοπήσεις αποτυπώνουν μια εντυπωσιακή μεταστροφή του κλίματος, καθώς σημαντικό μέρος του εκλογικού σώματος θα προτιμούσε να έχει και πάλι στο τιμόνι της χώρας την πρώην καγκελάριο, αντί του σημερινού επικεφαλής της κυβέρνησης, Φρίντριχ Μερτς. Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί ότι αμφότεροι προέρχονται από το κεντροδεξιό Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα.

Ύστερα από 16 χρόνια στην εξουσία, η Μέρκελ αποχώρησε από την Καγκελαρία το 2021, αφήνοντας πίσω της μια μακρά πολιτική διαδρομή. Το επίσημο πορτρέτο της παρουσιάστηκε στα τέλη του καλοκαιριού στο Μουσείο Μπόντε, στο Βερολίνο, προκαλώντας απροσδόκητη κοσμοσυρροή. Η επισκεψιμότητα του μουσείου, που υπό κανονικές συνθήκες δεν συγκαταλέγεται στους κορυφαίους τουριστικούς προορισμούς της γερμανικής πρωτεύουσας, εκτοξεύθηκε κατά 80% από την έναρξη της έκθεσης. Η αυξημένη προσέλευση ήταν τέτοια, ώστε οι υπεύθυνοι αποφάσισαν να παρατείνουν την έκθεση του πορτρέτου για αρκετούς ακόμη μήνες, έως το τέλος του έτους.

Την ίδια ώρα, η εικόνα του σημερινού καγκελαρίου κάθε άλλο παρά ευνοϊκή είναι. Σύμφωνα με τον Πέτερ Μάτουσεκ, επικεφαλής της γερμανικής εταιρείας δημοσκοπήσεων Forsa, το ποσοστό αποδοχής του Φρίντριχ Μερτς έχει κατρακυλήσει στο 11%. Αντίθετα, η Μέρκελ εγκατέλειψε το αξίωμα έχοντας εξασφαλίσει ποσοστό αποδοχής που άγγιζε το 75%.

«Ο κόσμος έχει τη γενική εντύπωση ότι ήταν μια καγκελάριος που φαινόταν να κρατάει ενωμένη τη χώρα», είπε ο Μάτουσεκ.

Η επιστροφή της Μέρκελ στη δημόσια συμπάθεια αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η πολιτική της παρακαταθήκη εξακολουθεί να προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Αρκετές από τις επιλογές της κατά τη διάρκεια της 16ετούς θητείας της εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο της κριτικής, με επικριτές να της αποδίδουν ευθύνη για σημαντικές πτυχές των σημερινών προβλημάτων της Γερμανίας.

Όπως επισημαίνουν οι New York Times, «Ως καγκελάριος, η Μέρκελ προχώρησε σε μια ατυχή προσπάθεια να αγοράσει εισαγόμενο φυσικό αέριο από τη Ρωσία, ενώ παράλληλα έκλεινε πυρηνικούς σταθμούς». Παράλληλα, η απόφασή της να ανοίξει τις πόρτες της χώρας σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες, κυρίως από τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ, αποτέλεσε μια ακόμη κίνηση που πυροδότησε έντονες κοινωνικές αντιδράσεις. Και οι δύο αυτές πολιτικές επιλογές προκάλεσαν τελικά σημαντική δυσαρέσκεια στην κοινή γνώμη.

Η μεταναστευτική πολιτική και η άνοδος του AfD

Η δυσαρέσκεια για τη μεταναστευτική πολιτική της πρώην καγκελαρίου θεωρείται από αναλυτές ένας από τους παράγοντες που συνέβαλαν στην εκρηκτική άνοδο της ακροδεξιάς «Εναλλακτικής για τη Γερμανία» (AfD). Το κόμμα βρίσκεται πλέον σε θέση να αναλάβει τη διακυβέρνηση ενός ομόσπονδου κρατιδίου στην Ανατολική Γερμανία, μετά την επικράτησή του στις φθινοπωρινές εκλογές απέναντι στους Χριστιανοδημοκράτες, το κόμμα τόσο του Μερτς όσο και της Μέρκελ.

Μέσα σε αυτό το τεταμένο πολιτικό περιβάλλον, ο Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπος με διαρκή σενάρια περί ενδεχόμενης κατάρρευσης της κυβέρνησής του. Η πολιτική αβεβαιότητα εντείνεται, ενώ η δημόσια συζήτηση για το μέλλον της χώρας παραμένει φορτισμένη.

Και όμως, την ώρα που η σημερινή πολιτική σκηνή δοκιμάζεται από αλλεπάλληλους κραδασμούς, το ενδιαφέρον των πολιτών στρέφεται στο πορτρέτο της Μέρκελ. Οι επισκέπτες αναζητούν στην αυστηρή μορφή της την εικόνα μιας εποχής κατά την οποία το πολιτικό κέντρο διατηρούσε τις ισορροπίες, ενώ η Γερμανία εξακολουθούσε να συνδέεται με την αξιοπιστία, τη μετριοπάθεια και τη θεσμική σταθερότητα.

Η νοσταλγία δεν περιορίζεται σε όσους έζησαν από κοντά τα χρόνια της διακυβέρνησής της. Νεότεροι και μεγαλύτεροι επισκέπτες βλέπουν στο πορτρέτο της μια αντανάκλαση μιας διαφορετικής πολιτικής πραγματικότητας, που σήμερα μοιάζει ολοένα και πιο μακρινή.

«Νομίζω ότι γίνεται όλο και περισσότερο ένα είδος μύθου, ένα σύμβολο σταθερότητας», είπε η Φάνι Βίντμαν, μια 17χρονη από τη Στουτγάρδη, καθώς περίμενε να δει το πορτρέτο στο Μουσείο Μπόντε τον περασμένο μήνα.

Γερμανία: Οι Γερμανοί νοσταλγούν πλέον την Άνγκελα Μέρκελ- «Είναι ένα σύμβολο σταθερότητας κρατούσε τη χώρα ενωμένη»- Στον «πάτο» τα ποσοστά αποδοχής του Καγκελάριου Μερτς μετά βίας φτάνουν το 11%!

Η δημιουργία της επίσημης προσωπογραφίας ενός πρώην καγκελαρίου αποτελεί συνήθη πρακτική στη Γερμανία, καθώς η Ομοσπονδιακή Καγκελαρία αναλαμβάνει κατά κανόνα να παραγγείλει ένα τέτοιο έργο μετά την αποχώρησή του από το αξίωμα. Η Μέρκελ, ωστόσο, επέλεξε να κινηθεί με τους δικούς της όρους, διατηρώντας τον έλεγχο ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο θα αποτυπωνόταν η δημόσια εικόνα της.

Για τη δημιουργία του πορτρέτου εμπιστεύθηκε έναν σχετικά άγνωστο Γαλλο-γερμανο-καναδό καλλιτέχνη, τον Ζερεμί Κουέρας, ο οποίος είναι σήμερα μόλις 28 ετών. Επέλεξε, μάλιστα, να τοποθετηθεί το έργο σε έναν από τους λιγότερο προβεβλημένους χώρους του Νησιού των Μουσείων του Βερολίνου, ενός από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς πυρήνες της γερμανικής πρωτεύουσας. Η επιλογή της τοποθεσίας δεν ήταν τυχαία, καθώς βρίσκεται κοντά στο διαμέρισμα όπου η ίδια έζησε ως έφηβη, στο Ανατολικό Βερολίνο.

Ο πίνακας χαρακτηρίζεται από αυστηρή λιτότητα, χωρίς περιττά διακοσμητικά στοιχεία ή εντυπωσιακές λεπτομέρειες. Δύο φάκελοι και μια απεικόνιση του ασημένιου κύβου, τον οποίο η Μέρκελ είχε διαρκώς στο γραφείο της κατά τη διάρκεια της καγκελαρίας της, είναι τα μοναδικά αντικείμενα που πλαισιώνουν τη μορφή της. Πάνω στον κύβο δεσπόζει η φράση: «Στην ηρεμία βρίσκεται η δύναμη».

Ένα έργο που διχάζει τους κριτικούς

Παρά τη μεγάλη προσέλευση του κοινού, το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα δεν έτυχε καθολικής αποδοχής. Οι απόψεις των κριτικών διχάστηκαν, με τους θαυμαστές του έργου να κάνουν λόγο για «ένα μνημειώδες έργο με καθηλωτική παρουσία» και «μια επιτυχία στην οποία τίποτα δεν έχει ωραιοποιηθεί». Στον αντίποδα, οι αυστηρότεροι επικριτές το περιέγραψαν ως «σχεδόν χωρίς στιλ» και «τόσο τολμηρό όσο ένας διοικητικός κανονισμός».

Το περιοδικό τέχνης Monopol έδωσε τη δική του ερμηνεία, γράφοντας ότι «εκφράζει, σε κάθε τετραγωνικό χιλιοστό του καμβά, αυτό που ο φιλόσοφος Ματίας Βάρκους ονόμασε κάποτε “Merkelcore”: έναν ύμνο στη γερμανική μετριότητα χωρίς συγκρούσεις».

Οι αντιδράσεις αυτές, με τις έντονες αποκλίσεις και τις διαφορετικές αναγνώσεις, συνθέτουν ένα σκηνικό που απέχει από την πολιτική φυσιογνωμία την οποία η Μέρκελ καλλιέργησε επί χρόνια στην Καγκελαρία. Ως επικεφαλής της κυβέρνησης, άλλωστε, είχε ταυτιστεί με την αποφυγή των συγκρούσεων και την αναζήτηση ευρύτερων συναινέσεων.

«Η προσέγγισή της ήταν αυτή της μετριοπαθούς συναίνεσης», δήλωσε ο Καρλ-Ρούντολφ Κόρτε, επίτιμος διευθυντής της Σχολής Διακυβέρνησης NRW στο Πανεπιστήμιο του Ντούισμπουργκ-Έσσεν. «Δεν ήταν ικανή να αποτελέσει μια πολωτική φιγούρα. Πολλοί άνθρωποι το βρίσκουν αυτό αναζωογονητικό τώρα».

Η Μέρκελ κρατά αποστάσεις ακόμη και από τον θόρυβο γύρω από το πορτρέτο της

Παρά το αυξημένο ενδιαφέρον που έχει προκαλέσει η προσωπογραφία της, η ίδια η πρώην καγκελάριος δεν επιχείρησε να παρέμβει ουσιαστικά στη δημόσια συζήτηση ούτε να τροφοδοτήσει περαιτέρω τον θόρυβο γύρω από το έργο.

Πραγματοποίησε τρεις συναντήσεις με ομάδες μαθητών στο Μουσείο Μπόντε, συνομιλώντας μαζί τους μπροστά από το πορτρέτο της. Έθεσε, ωστόσο, έναν σαφή όρο: οι συζητήσεις θα διεξάγονταν χωρίς την παρουσία άλλων επισκεπτών ή δημοσιογράφων.

Η διευθύντρια του μουσείου, Άντγε Σέρνερ, η οποία παρακολούθησε τις συναντήσεις, επέλεξε να μη δημοσιοποιήσει το περιεχόμενό τους, σεβόμενη την επιθυμία της Μέρκελ να παραμείνουν ιδιωτικές.

Σε μία από αυτές τις επισκέψεις, πάντως, όσοι είχαν ταξιδέψει στο μουσείο αποκλειστικά και μόνο για να θαυμάσουν το πορτρέτο βρέθηκαν μπροστά σε μια απρόσμενη εξέλιξη. Ανάμεσά τους ήταν η 63χρονη Χάιντι Μπραντ, η οποία είχε επιλέξει να ντυθεί στα χρώματα που συνήθιζε να φορά η Μέρκελ, αλλά και ένα ζευγάρι που είχε διανύσει μεγάλη απόσταση προκειμένου να δει από κοντά τον πίνακα. Όλοι τους διαπίστωσαν ότι η πρόσβαση στην αίθουσα είχε αποκλειστεί, καθώς η πρώην καγκελάριος πραγματοποιούσε εκεί την κλειστή συνάντησή της με τους μαθητές.

Όταν η συζήτηση ολοκληρώθηκε, η Μέρκελ βγήκε από την αίθουσα και διέσχισε με αποφασιστικό βήμα τη ροτόντα του μουσείου, περνώντας μπροστά από το μικρό πλήθος που είχε συγκεντρωθεί για να τη χαιρετήσει.

Ένας δημοσιογράφος επιχείρησε να της απευθύνει μια ερώτηση.

«Nein», απάντησε η πρώην καγκελάριος, κλείνοντας με τον δικό της, λακωνικό τρόπο κάθε περιθώριο για περαιτέρω συζήτηση.